Pse përgjegjësia për dështimin e Portugalisë në Kupën e Botës nuk bie vetëm mbi Ronaldon?

Le të vendoset që në fillim: eliminimi i Portugalisë në Kupën e Botës 2026 përbën pa diskutim një poshtërim.

Me cilësinë që ka kjo përfaqësuese, moskalimi as deri në çerekfinale përbën një dështim të madh. Mund të thuhet se u ndalën nga një Spanjë e fuqishme, por situata mund të kishte marrë tjetër drejtim po të kishin mposhtur RD Kongon dhe ta mbyllnin grupin në vendin e parë. Në atë rast, përballja e parë do të ishte me Ganën, ndërsa më pas, nëse fitonin, do të gjenin përballë Zvicrën. Pra, Spanja nuk do të ishte fare në rrugën e tyre.

Natyrisht, një pjesë e fajit i takon Cristiano Ronaldos. Në disa segmente të lojës, për shkak të mungesës së intensitetit të tij, skuadra dukej sikur luante praktikisht me dhjetë futbollistë. Po ashtu, duket se pesha e emrit dhe autoriteti i tij ndikuan që ai të mos zëvendësohej të paktën rreth minutës së 60-të, sidomos duke parë paraqitjet e Goncalo Ramos.

Megjithatë, kush i ka ndjekur ndeshjet e Portugalisë e ka të vështirë të besojë se mjaftonte të hiqej Ronaldo dhe çdo gjë do të rregullohej. Kjo nuk qëndron. Problemet e kësaj kombëtareje nisnin shumë më herët, para se topi të mbërrinte te ai.

Pikërisht këtu hyn roli i trajnerit Roberto Martinez.

Nuk ka nevojë të përdoren etiketime boshe për ta shpallur si fajtorin absolut apo si një trajner tërësisht të paaftë. Por është e vështirë të shmanget përshtypja se qasja e Martinezit ndaj këtij turneu të veçantë nuk kishte logjikën e duhur.

Ai kishte në dispozicion lojtarë të nivelit më të lartë, që paraqiten shkëlqyeshëm me klubet e tyre. Prapëseprapë, duket se nuk arriti t’i lexojë siç duhet cilësitë e secilit dhe të ndërtonte një strukturë funksionale rreth tyre. Sidomos një strukturë ku ata të ndiheshin rehat.

Te pika e parë janë Vitinha, Joao Neves, Bernardo Silva dhe Bruno Fernandes. Arsyeja pse të paktën tre të parët duken kaq mirë te klubet e tyre lidhet me faktin se në ato skuadra loja ndërtohet me futbollistë që qëndrojnë vazhdimisht afër njëri-tjetrit, në distanca të shkurtra dhe me kompaktësi.

Te Paris Saint-Germain i Luis Enriques, kjo përkthehet te dyshja portugeze, Fabian Ruiz dhe një treshe sulmuese shumëfunksionale që lëviz pa pushim dhe krijon opsione pasimi. Kjo është pikërisht arsyeja pse Vitinha dhe Neves spikasin aq shumë.

Por në këtë Kupë Bote, nga Vitinha pothuajse nuk mbeti asgjë për t’u kujtuar. Ai nuk pati asnjë moment të vetëm vërtet kulmor. Sa i përket Nevesit, në thelb mbetet vetëm goli ndaj RD Kongos.

Martinez nuk u ofroi atyre kushte të ngjashme. Përkundrazi, ai e shpërndau skuadrën në të gjithë fushën. Dy lojtarë anësorë ruanin gjerësinë dhe qëndronin të lidhur me vijat anësore. Nuk pati diamant 4‑4‑2, nuk pati lëvizshmëri dinamike të treshes së sulmit. Në vend të kësaj, u krijua një organizim që e shtynte lojën drejt një rrëmuje të madhe në mesfushë.

Pika e dytë lidhet me faktin se e gjithë kjo u bë për t’i dhënë vend dy anësorëve. Martinez është i bindur se ata duhet të jenë në fushë. Thjesht kështu mendon. Dhe asgjë nuk e lëkund nga kjo ide. Për këtë arsye, gjatë pesë ndeshjeve ai vazhdoi të alternonte Pedro Neto, Rafael Leao, Joao Felix dhe Francisco Conceicao në krahë.

Por në të njëjtën kohë, Portugalia ka edhe dy futbollistë të klasit botëror që për të dhënë maksimumin e tyre, ashtu si në klubet përkatëse, kanë po aq nevojë për atë gjerësi.

Bëhet fjalë për Nuno Mendes dhe Joao Cancelo. Sado kontradiktore të tingëllojë, të dy konsiderohen aktualisht mes tre mbrojtësve më të mirë në botë. Edhe atyre u duhet hapësirë.

Problemi është se mbrojtësit e krahut dhe sulmuesit anësorë të Portugalisë përfundojnë duke i zënë vendin njëri-tjetrit. Secili i kufizon tjetrit zonën ku duhet të veprojë, duke i marrë hapësirën që i nevojitet aq shumë.

Si përfundim, krijohet një ndërtim ku gjysma e skuadrës vendoset në krahë, ndërsa gjysma tjetër qëndron më poshtë në gjysmën e vet të fushës, me Vitinha dhe Neves pranë qendërmbrojtësve. Qendra mbetet bosh, ndërsa diku përpara Cristiano endet lart. Duke ecur.

Pika e tretë është se i vetmi që mund të përfitonte realisht nga prania e anësorëve të shpejtë ishte Bruno. Kjo është loja e tij: të dallojë vrapimet e tyre dhe të dërgojë pasimet e tij karakteristike në hapësirë.

Por Martinez shpërfilli një tjetër element të rëndësishëm: Bruno ka vështirësi kur nuk është mesfushori dominues. Në sezonin e kaluar të Ligës Premier ai kishte mesatarisht 51 pasime për ndeshje, ndërsa në tri ndeshjet e tij të fundit në Kupën e Botës me Portugalinë kjo shifër ishte 1.7 herë më e ulët. Neves dhe Vitinha lëvizin pranë tij dhe i marrin rolin që ai zakonisht e ka si të vetin.

Bruno, i cili në këtë turne u pa në versionin më të dobët të mundshëm, është një tjetër viktimë e sistemit të lojës së skuadrës.

Nëse kësaj i shtohet edhe faktori Ronaldo, del një kombinim që e pengoi Portugalinë të prodhonte qoftë edhe një paraqitje të vetme kolektive bindëse ndaj një kundërshtari të fortë, duke përjashtuar këtu Uzbekistanin.

Dhe e gjithë kjo pa hyrë fare te mënyra se si u ekspozuan në kundërsulme.

Martinez, në thelb, nuk mori kurrë guximin për të ndryshuar vërtet diçka. Për shembull, ai mund të kishte kaluar në një 4‑4‑2, ta shtonte Bernardon pranë këtyre mesfushorëve dhe ta çiftonte Ronaldon në sulm me Ramosin ose Felixin, me të cilët ai ka tashmë mirëkuptim në nivel klubi. Mesfushorët qendrorë mund të lëviznin nga brenda, ndërsa krahët t’u liheshin Mendes dhe Cancelos për të dërguar krosime në zonë drejt dy sulmuesve.

Gjëja më e mirë që Martinez bëri për të fshehur dobësitë e skuadrës ishte qasja e hapur me këmbën prapa kundër Spanjës, me shpresën se do të përsëritej finalja e Ligës së Kombeve. Gjatë ndeshjes, në fakt, Portugalia mund të ketë pasur edhe fat. Në këtë kuadër, trajneri pothuajse me siguri do ta kujtojë dëmtimin e Mendes.

Por ajo që ai me siguri nuk do të arrijë të shpjegojë është përse nuk mundi të nxirrte maksimumin nga një tjetër brez i shkëlqyer futbollistësh që kishte në dispozicion.