Parma, nga lavdia evropiane te falimentimi dhe rikthimi i jashtëzakonshëm nga kategoria e katërt

Pak klube në futboll kanë kaluar nëpër një rrugëtim aq ekstrem sa Parma. Brenda disa dekadash, skuadra italiane u shndërrua nga një ekip provincial në një emër të madh të Evropës, fitoi trofe të rëndësishëm dhe afroi disa prej lojtarëve më të spikatur të brezit të saj, përpara se të përballej me krizën financiare dhe të zbriste deri në kategorinë e katërt.

Megjithatë, rënia nuk e mbylli historinë e klubit. Parma u ringrit dhe arriti të rikthehej sërish në elitën e futbollit italian.

Parma nuk kishte qenë gjithmonë një forcë e rëndësishme në Itali. Për shumë vite, ajo mbeti një skuadër me profil modest dhe ishte larg përmasave të Juventusit, Milanit apo Interit.

Situata nisi të ndryshonte në fundin e viteve ’80, kur klubi siguroi ngjitjen në Serie A. Shumë shpejt, Parma filloi të përballej pa frikë me skuadrat më të mëdha të vendit.

Nën drejtimin e trajnerit Nevio Scala, ekipi hyri në periudhën më të rëndësishme të historisë së tij. Në vitin 1992, Parma fitoi Kupën e Italisë, duke marrë trofeun e parë të madh. Ky ishte vetëm fillimi i një epoke të artë.

Një vit më pas, në 1993, Parma bëri hapin e madh edhe në arenën ndërkombëtare. Italianët fituan Kupën e Kupave pasi mposhtën Antwerpin 3-1 në finalen e luajtur në stadiumin legjendar Wembley.

Për një klub që vetëm pak kohë më parë kërkonte të konsolidohej në futbollin italian, ky triumf ishte një arritje e jashtëzakonshme. Parma nuk ishte më thjesht një skuadër e fortë e Serie A-së, por tashmë po shndërrohej në një fuqi të vërtetë evropiane.

Një detaj domethënës i asaj finaleje ishte se gjysma e qytetit të Parmës ndodhej në Wembley për ta ndjekur ndeshjen.

Gjatë viteve ’90, klubi mblodhi në radhët e tij një grup futbollistësh të nivelit botëror. Gianluigi Buffon, Fabio Cannavaro, Lilian Thuram, Juan Sebastián Verón, Hernán Crespo dhe Enrico Chiesa janë vetëm disa nga emrat e mëdhenj që luajtën me fanellën verdheblu.

Buffon ishte ende në fillimet e karrierës së tij, ndërsa mbrojtja përbëhej nga Cannavaro dhe Thuram. Në repartin ofensiv, Crespo dhe Chiesa i jepnin skuadrës forcë të madhe. Parma kishte ndërtuar një formacion të aftë për t’u përballur me çdo kundërshtar në Evropë.

Megjithatë, madhështia sportive nuk e ndryshoi plotësisht mënyrën e jetesës së klubit. Në një kontrast të veçantë, futbollistët e njohur të Parmës vazhdonin të stërviteshin në Parco della Cittadella, një park publik i qytetit.

Klubi ruante një frymë familjare dhe qëndronte larg luksit të tepruar që shoqëronte shumë prej gjigantëve të futbollit evropian. Madje, Claudio Taffarel, portieri brazilian i Parmës, përdorte mikrobusin për të transportuar lojtarët drejt stërvitjes.

Kështu, Parma ishte një klub madhështor në fushë, por me një lidhje të fortë komunitare jashtë saj.

Viti 1999 shënoi një tjetër kulm për këtë brez. Parma u kualifikua në finalen e Kupës UEFA, ku në Moskë u përball me Marseillen.

Skuadra italiane fitoi 3-0 dhe nuk la vend për dyshime sa i përket epërsisë së saj, duke shtuar një tjetër trofe evropian në historinë e klubit.

Në atë periudhë, Parma ishte ndër ekipet më imponuese të kontinentit. Ajo kishte fituar Kupën e Italisë, Kupën e Kupave dhe Kupën UEFA, ndërsa reputacioni i saj e vendoste pranë skuadrave më të mëdha të Evropës.

Por në kohën kur gjithçka dukej se po shkonte drejt një të ardhmeje edhe më të suksesshme, nisën vështirësitë.

Problemet financiare goditën klubin pas viteve të lavdisë. Parma ishte e lidhur ngushtë me kompaninë Parmalat, të drejtuar nga Calisto Tanzi, dhe kriza e kësaj kompanie pati pasoja të drejtpërdrejta për skuadrën.

Parmalat u përfshi në një prej skandaleve më të mëdha financiare në Evropë. Rënia e kompanisë e dëmtoi rëndë edhe klubin, i cili filloi të humbiste lojtarët kryesorë.

Yjet u larguan njëri pas tjetrit dhe skuadra që më parë luftonte për trofe në Evropë nisi të humbiste pozitat e saj. Në vitin 2004, gjendja financiare arriti në pikën kritike dhe Parma u përball me falimentimin. Një epokë e tërë kishte përfunduar.

Megjithatë, goditja më e rëndë do të vinte në vitin 2015. Borxhet ishin të mëdha, futbollistët nuk merrnin pagat dhe kushtet në qendrën stërvitore ishin përkeqësuar ndjeshëm.

Kriza preku edhe shërbimet bazë të klubit. Parma, e cila pak vite më parë kishte luajtur finale evropiane dhe kishte pasur në skuadër Buffon, Cannavaro e Crespo, tashmë ndodhej pranë zhdukjes.

Në një nga momentet më dramatike të historisë së saj, klubi u shit për vetëm një euro. Më 19 mars 2015, Parma u shpall e falimentuar.

Pas një goditjeje të tillë, shumë klube mund të ishin zhdukur. Parma, megjithatë, vendosi të rifillonte gjithçka nga e para.

Klubi u riorganizua me emrin Parma Calcio 1913 dhe u detyrua ta niste rrugëtimin nga kategoria e katërt e futbollit italian.

Skuadra kaloi nga netët evropiane dhe stadiumet e mëdha në nivelet më të ulëta të futbollit italian. Por qëndrimi në ato kategori zgjati pak.

Parma realizoi tri ngjitje radhazi brenda tri sezoneve: nga Serie D në Serie C, më pas nga Serie C në Serie B dhe, në vitin 2018, rikthimin në Serie A.

Vetëm tre vjet pasi ishte shpallur e falimentuar dhe kishte nisur nga kategoria e katërt, Parma u kthye aty ku kishte qenë historikisht, në elitën e futbollit italian.

Rrëfimi i Parmës nuk përmbledh vetëm trofe dhe emra të mëdhenj. Ai tregon historinë e një klubi që njohu skajet më të kundërta të futbollit: suksesin, rënien, borxhet dhe ringritjen.

Nga triumfi në Wembley te falimentimi, nga Buffon, Cannavaro e Crespo te kategoritë e ulëta, nga trofetë evropianë te shitja për një euro dhe më pas rikthimi në Serie A, Parma përshkoi një rrugë të jashtëzakonshme.

Edhe pse nuk është më superfuqia e viteve ’90, historia e saj mbetet një prej shembujve më të veçantë të një klubi që humbi gjithçka, por gjeti forcën për t’u ngritur përsëri.

Parma nuk është vetëm skuadra që fitoi dikur në Evropë. Është klubi që, pasi arriti në fund, refuzoi të vdiste.