Mes luftës dhe ambicies evropiane: Si vazhdon Shakhtari të tërheqë talentet braziliane

Edhe pse prej më shumë se dhjetë vjetësh jeton larg shtëpisë për shkak të luftës në Ukrainë, Shakhtar Donetsk mbetet një zgjedhje e rëndësishme për talentet e reja braziliane që kërkojnë të ndërtojnë të ardhmen e tyre në futbollin evropian.

Për klubin ukrainas, pasojat e konfliktit nisën shumë përpara pushtimit të plotë rus të vitit 2022. Shakhtari u detyrua të largohej nga Donetsku në vitin 2014, ndërsa Donbas Arena nuk ka pritur asnjë ndeshje të tij si vendas që prej majit të atij viti. Bombardimet dëmtuan më pas si stadiumin, ashtu edhe qendrën stërvitore. Prej atëherë, skuadra është zhvendosur nga një qytet ukrainas në tjetrin dhe takimet evropiane i ka luajtur edhe jashtë Ukrainës.

Në gjithë këtë periudhë, lidhja e fortë me futbollin brazilian ka mbetur një pjesë e pandryshuar e identitetit të Shakhtarit. Gjatë dy dekadave të fundit, klubi është bërë i njohur për aftësinë për të zbuluar lojtarë të rinj nga Brazili, për t’i zhvilluar dhe më pas për t’i transferuar kundrejt shumave të mëdha. Në Donetsk kanë kaluar emra si Willian, Fernandinho, Luiz Adriano, Taison, Elano dhe Jadson.

Ura mes Shakhtarit dhe Brazilit u krijua në vitin 2002, kur në klub mbërriti Brandao. Megjithatë, projekti mori një dimension shumë më të madh me emërimin e Mircea Lucescut në krye të skuadrës në vitin 2004. Trajneri rumun dhe presidenti Rinat Akhmetov kërkonin të formonin një ekip me futboll tërheqës, ndaj filluan të investonin te të rinjtë brazilianë. Elano dhe Jadson ishin ndër përfaqësuesit e parë të kësaj vale, e cila më vonë solli lojtarë me karriera të rëndësishme në Evropë.

Ky projekt prodhoi edhe rezultate të mëdha financiare e sportive. Manchester City pagoi rreth 40 milionë euro për Fernandinhon, kurse Willian u transferua te Anzhi Makhachkala për afërsisht 35 milionë euro. Me 128 gola, Luiz Adriano u bë realizuesi më i mirë në historinë e Shakhtarit, ndërsa Taison vendosi rekordin e paraqitjeve me 299 ndeshje. Falë këtyre rasteve, klubi krijoi një emër që vazhdon ta përdorë për t’u treguar talenteve braziliane se mund të shërbejë si trampolinë drejt nivelit më të lartë të futbollit evropian.

Ndërtimi i një komuniteti brazilian brenda skuadrës pati gjithashtu rol të rëndësishëm. Futbollistët që sapo mbërrinin nuk duhej të përballeshin të vetëm me klimën, kulturën dhe vendin e panjohur, pasi pranë tyre gjenin bashkëkombës që i ndihmonin gjatë përshtatjes. Kjo mënyrë funksionimi mbijetoi edhe pas largimit të klubit nga Donetsku.

As lufta nuk e ndërpreu strategjinë. Në verën e vitit 2026, Shakhtari shënoi një moment domethënës, kur talenti i Flamengos, Ryan Roberto, u bë lojtari i 50-të brazilian që nënshkroi me klubin gjatë historisë së tij. Për kartonin e tij u paguan rreth 9 milionë euro. Gjithashtu, pasi mbushi 18 vjeç, Bruninho u mor nga Athletico Paranaense për afro 11 milionë euro.

Skuadra numëron aktualisht 14 futbollistë brazilianë, më shumë se në çdo periudhë tjetër të historisë së saj. Ryan Roberto ka deklaruar se pikërisht numri i madh i bashkëkombësve ishte një nga arsyet që e shtyu të pranonte ofertën e Shakhtarit. Sipas tij, përvoja shumëvjeçare i ka mësuar klubit se si t’i mirëpresë lojtarët nga Brazili dhe si t’i ndihmojë ata të ambientohen.

Pas pushtimit rus të vitit 2022, disa prej të huajve u larguan duke shfrytëzuar rregullin e FIFA-s që u lejonte pezullimin e kontratave. Për pasojë, Shakhtari mbeti me një grup të përbërë kryesisht nga futbollistë ukrainas. Megjithatë, skuadra arriti të shpallej kampione dhe më pas filloi ta rindërtonte hap pas hapi bërthamën braziliane.

Pedrinho, i transferuar në klub përpara luftës, thotë se bashkëjetesa me shumë brazilianë e thjeshton ndjeshëm ambientimin. Ai shpjegon se lojtarët bisedojnë, qëndrojnë së bashku dhe mbështesin njëri-tjetrin. Në të njëjtën kohë, futbollistët ukrainas dhe pjesëtarët e stafit punojnë që ata të integrohen sa më mirë.

Megjithatë, realiteti i sotëm është shumë i ndryshëm nga ai përpara vitit 2014. CEO i klubit, Sergei Palkin, pranon se Shakhtari nuk është më në gjendje t’u sigurojë lojtarëve komoditetin e dikurshëm. Në vend të tij, klubi u paraqet atyre një mundësi për t’u zhvilluar dhe për të arritur më shpejt në kampionatet më të mëdha të Evropës.

“Ne nuk shesim rehati, sepse është e pamundur të kesh rehati kur ka luftë në vend. Ne shesim të ardhmen e tyre dhe zhvillimin e karrierës”, ka deklaruar Palkin për GOAL. Ai e ka cilësuar Shakhtarin si një “fabrikë karriere”.

Sipas Palkin, të rinjtë brazilianë janë tashmë të njohur me modelin e klubit dhe kanë besim te puna që bëhet për zhvillimin e tyre. Përveç perspektivës për të luajtur në Evropë, edhe niveli i pagave e bën ofertën tërheqëse. Shakhtari e konsideron veten një urë lidhëse ndërmjet futbollit të Brazilit dhe pesë kampionateve kryesore evropiane.

Kjo mundësi, sidoqoftë, shoqërohet me një kosto të konsiderueshme. Sipas Pedrinhos, vështirësia kryesore lidhet me ngarkesën psikologjike të jetesës në një vend në luftë. Vetëm disa javë përpara se të intervistohej nga GOAL, një alarm ajror gjatë natës e detyroi atë dhe familjen e tij të kërkonin mbrojtje në një garazh nëntokësor.

Pesha e kësaj situate mund të jetë edhe më e madhe për lojtarët e rinj. Shumë jetojnë larg familjarëve, dëgjojnë sirenat që paralajmërojnë sulmet ajrore dhe futen në bunkerë, ndërsa mëngjesin pasues duhet t’i rikthehen rutinës së futbollistit. Disa prej tyre qëndrojnë në hotel, ndërkohë që familjet i kanë jashtë territorit ukrainas.

Pavarësisht kushteve të luftës, skema ekonomike e klubit vazhdon të japë rezultate. Shakhtari ka rritur praninë e skautëve në Brazil dhe, përpara se të blejë një futbollist të ri, mbështetet në analiza më të hollësishme. Parimi nuk ka ndryshuar: talenti duhet zbuluar para rivalëve, duhet përmirësuar dhe më pas duhet shitur me një çmim dukshëm më të lartë.

Një nga rastet e fundit është Kevin. Në janar 2024, Shakhtari e bleu atë nga Palmeiras për rreth 15 milionë euro. Vetëm 19 muaj më pas, braziliani iu shit Fulhamit për një vlerë më shumë se dy herë më të madhe. Një tjetër operacion me fitim të lartë ishte ai i Mykhailo Mudryk, për të cilin Chelsea pagoi rreth 89 milionë funte.

Kushtet e reja e kanë detyruar klubin të përshpejtojë edhe zhvillimin e futbollistëve. Para vitit 2014 dhe pushtimit të plotë të vitit 2022, një braziliani të ri mund t’i liheshin dy vjet kohë për t’u ambientuar. Tani pritet që ai të jetë gati brenda një afati shumë më të shkurtër. Shakhtari kërkon që investimi të japë kthim më shpejt, ndërsa lojtari të fitojë ekspozim dhe të transferohet brenda një periudhe më të kufizuar.

Ndërkohë, konkurrenca në tregun brazilian është rritur ndjeshëm. Klubet e Premier League dhe emrat e tjerë të mëdhenj të Evropës udhëtojnë drejtpërdrejt në Brazil, ku shpenzojnë dhjetëra miliona euro edhe për lojtarë në moshë shumë të re. Shakhtari e kishte ndjekur Estevao Willian, por futbollisti përfundoi te Chelsea. Klubi ukrainas negocioi për rreth tre muaj edhe për Gabriel Mec të Gremios, por ai vendosi të transferohej te Porto.

Përballë kësaj gare, Shakhtari po kërkon t’i identifikojë dhe sigurojë lojtarët në një fazë edhe më të hershme. Rasti i Bruninhos e ilustron këtë qasje: marrëveshja për të u realizua kur ai ishte vetëm 17 vjeç, me synimin që talenti të rezervohej përpara përfshirjes së klubeve më të fuqishme evropiane.

Liga e Kampionëve përbën një shtyllë tjetër të rëndësishme të modelit. Për Shakhtarin, prania në turneun më prestigjioz evropian siguron të ardhura thelbësore dhe u jep lojtarëve të rinj një skenë ku mund të tërheqin vëmendjen.

Brazilianët e rinj e dinë se një transferim në Donetsk, ose më saktë në bazën që klubi përdor në Ukrainë, mund t’u hapë menjëherë derën e futbollit evropian në nivelin më të lartë. Paraqitjet në Ligën e Kampionëve i shërbejnë edhe Shakhtarit, sepse klubet e interesuara mund t’i vëzhgojnë futbollistët në këtë kompeticion dhe më pas të paguajnë shuma më të mëdha për ta.

Këtë sezon, skuadra është kthyer në fazën e ligës të Ligës së Kampionëve, të cilën e hapi me një barazim 1-1 kundër PSV-së në Eindhoven. Lufta e pengon Shakhtarin t’i zhvillojë ndeshjet si vendas në Donetsk. Për takimet “shtëpiake” të këtij kompeticioni, klubi ka siguruar një marrëveshje për të luajtur në Stamford Bridge të Londrës, duke e shndërruar një rrethanë të jashtëzakonshme në një mundësi të re si në aspektin sportiv, ashtu edhe në atë tregtar.

Pra, megjithëse nuk mund të kthehet në stadiumin e vet dhe përballet me pengesa të panjohura për pjesën më të madhe të klubeve evropiane, Shakhtari vazhdon ta mbajë në funksion të njëjtin mekanizëm. Talentet nga Brazili afrohen, përgatiten, marrin minuta në arenën evropiane dhe më pas transferohen. Lufta e ka vështirësuar ndjeshëm këtë cikël, por nuk e ka eliminuar formulën që klubi nisi të ndërtonte më shumë se 20 vjet më parë.