Kostoja e autostradës Kërçovë-Ohër po i afrohet 800 milionë eurove

Qeveria po siguron mjete hua nga ndërmarrje të tjera shtetërore për ta ndihmuar financiarisht Ndërmarrjen Publike “Rrugët Shtetërore” në shlyerjen e një pjese të këstit të kredisë ndaj kreditorit kinez. Deri në rishikimin e buxhetit, ekzekutivi po përdor huazime për të mbuluar detyrimet e veta. Dy javë më parë, në një seancë qeveritare, u vendos që nga M-Nav të merret një kredi pa interes në vlerë prej 7 milionë eurosh.

Në seancën e mbajtur më 14 korrik, Qeveria dha miratimin që “Rrugët Shtetërore” të huazojë mjete nga “Navigacioni Maqedonas”, Lotaria Shtetërore dhe operatori i transmetimit të energjisë elektrike MEPSO, me qëllim financimin e autostradës Kërçovë-Ohër. Kryeministri Hristijan Mickoski deklaroi se këto para do të shërbejnë për shlyerjen e detyrimeve të prapambetura nga kreditë bankare.

“Fondet do të përdoren për të shlyer një kredi ndaj bankës kineze për autostradat dhe të njëjtat fonde do t’u kthehen kompanive në gusht. Pra, është thjesht një procedurë e zakonshme që është bërë shumë herë në të kaluarën, në mënyrë që në gusht këto fonde t’i kthehen M-nav, Lotarisë Maqedonase dhe MEPSO-s”, tha kryeministri Hristijan Mickoski.

Në fillim të prillit u njoftua se 175 milionë eurot e domosdoshme për vazhdimin e financimit të autostradës Kërçovë-Ohër ishin siguruar nga Komercijalna Banka, Stopanska Banka-Shkup, NLB Banka, Sparkasse Banka dhe Halk Banka. Ky zhvillim erdhi pasi Banka kineze Exim ndërpreu financimin e projektit.

Banka Kineze Exim e Kinës kishte refuzuar më herët miratimin e 175 milionë eurove shtesë, për shkak të garancive të dhëna paraprakisht se nuk do të kërkoheshin fonde të reja. Për këtë arsye, sigurimi i financimit tashmë po bëhet nga Ndërmarrja Publike për Rrugët Shtetërore.

Në pranverë, si pjesë e përpjekjeve për përshpejtimin e realizimit të projektit, u nënshkrua aneksi i tetë i marrëveshjes me Sinohydro, në vlerë prej 186 milionë eurosh. Ky aneks e ka rritur edhe më tej strukturën financiare të autostradës.

Aneksi i ri i Marrëveshjes për ndërtimin e autostradës Kërçovë-Ohër duhet të krijojë kushtet për përfundimin e punimeve në segmentin që vazhdon të jetë në ndërtim. Sipas afatit të rishikuar, punimet duhet të mbyllen deri më 31 maj 2027, ndërsa janë parashikuar edhe 151 ditë për sigurimin e lejes së përdorimit të autostradës.

Mjetet shtesë do të përdoren për masat e paralajmëruara për stabilizimin e rrëshqitjeve të dheut. Aktivitetet përfshijnë ndërtimin e 14 galerive, vendosjen e tamponëve elastikë, realizimin e rrugëve paralele hyrëse që nuk ishin parashikuar për lidhjen e zonave të banuara, si dhe ngritjen e një qendre kontrolli për tunelet.

Projekti fillimisht ishte përllogaritur në 374 milionë euro, por anekset e shtuara ndër vite e kanë rritur ndjeshëm çmimin e autostradës. Deri tani janë realizuar pothuajse 560 milionë euro, që përbëjnë mbi 93 për qind të shumës së planifikuar për ndërtimin e aksit Kërçovë-Ohër.

Nëse pagesat e deritanishme e kalojnë nivelin prej 93 për qind të vlerës së parashikuar, atëherë kostoja përfundimtare, bazuar në përllogaritjet e mëparshme, duhej të arrinte afërsisht 600 milionë euro. Duke i shtuar kësaj shume edhe 186 milionë eurot e aneksit të tetë, çmimi i ndërtimit po i afrohet kufirit prej 800 milionë eurosh.

Ndërkohë, Revizioni Shtetëror ka konstatuar se në planifikimin, projektimin, ndërtimin dhe rikonstruksionin e pjesëve rrugore në mbarë vendin ka munguar një qasje sistematike dhe analitike, ndërsa përgatitjet kanë qenë të pamjaftueshme. Sipas këtij institucioni, këto dobësi kanë ndikuar në rritjen e vlerës së kontratave dhe në shtyrjen e afateve për ndërtimin ose rikonstruksionin e segmenteve.

Në raportet përkatëse renditen disa faktorë që kanë ngadalësuar ndërtimin e seksionit, krahas mangësive të projektit. Mes tyre janë vonesat në shpronësim për shkak të marrëdhënieve juridike të pazgjidhura pronësore, si dhe nevoja për shpronësime shtesë të tokës për zbutjen e prerjeve të shpateve.

Si pengesa të tjera përmenden dislokimi i objekteve të infrastrukturës mbitokësore dhe nëntokësore, përfshirë linjat e energjisë elektrike, linjat e transmetimit dhe komunikimit të energjisë, instalimet e ujësjellësit dhe kanalizimeve, si dhe objektet individuale të banimit dhe ato tregtare që ndodhen në gjurmën e seksionit.

Ngadalësimi lidhet gjithashtu me miratimin në terren të landfilleve të reja, të nevojshme për shkak të shtimit të gërmimeve të parashikuara gjatë zbutjes së shpateve të paqëndrueshme. Në raport evidentohet edhe numri i pamjaftueshëm i personelit teknik, mekanizimit dhe pajisjeve të vëna në dispozicion nga kontraktuesi. (koha.mk)