Çfarë i bën disa persona të ecin dhe të flasin gjatë gjumit?

Somnambulizmi, i njohur si ecja në gjumë, shfaqet kur një person kryen veprime sikur të ishte zgjuar, ndonëse në të vërtetë ndodhet në gjumë të thellë. Gjatë një episodi, ai mund të ecë, të flasë apo të merret me veprimtari të zakonshme. Ndër faktorët që mund ta nxisin janë stresi, privimi nga gjumi, disa probleme shëndetësore dhe përdorimi i ilaçeve.

Në pjesën më të madhe të rasteve nuk nevojitet trajtim. Megjithatë, somnambulizmi mund të sjellë lodhje, t’ua ndërpresë gjumin pjesëtarëve të familjes dhe, herë pas here, ta përfshijë personin në veprime të rrezikshme. Verywell Health shkruan se këshillimi me mjekun rekomandohet kur episodet përsëriten ose shoqërohen me simptoma të tjera.

Ilaçet dhe alkooli

Alkooli dhe disa lloje ilaçesh, sidomos ato që veprojnë mbi gjumin dhe sistemin nervor, mund të nxisin ecjen në gjumë. Në këtë grup bëjnë pjesë disa medikamente kundër pagjumësisë, benzodiazepinat, ilaçet kundër depresionit, litiumi dhe disa antipsikotikë. Shkalla e rrezikut mund të ndryshojë sipas llojit dhe dozës së ilaçit, si edhe reagimit individual ndaj tij.

Kur somnambulizmi fillon pas përdorimit të një ilaçi të ri, duhet të konsultoheni me mjekun përpara se të bëni çfarëdo ndryshimi në mjekim.

Stresi

Sipas hulumtimeve, përjetimet stresuese gjatë ditës renditen ndër nxitësit kryesorë të ecjes në gjumë te të rriturit. Niveli i lartë i stresit mund të ulë cilësinë e gjumit dhe të shtojë rrezikun për pagjumësi, duke ndikuar më tej në shfaqjen e somnambulizmit te disa persona, transmeton Klankosova.tv.

Mungesa e gjumit

Privimi nga gjumi, lodhja e skajshme dhe një orar i çrregullt fjetjeje mund të provokojnë një episod somnambulizmi. Studimet tregojnë se, veçanërisht pasi personi më në fund fle, mungesa e gjumit mund t’i bëjë episodet më të shpeshta dhe më komplekse.

Migrena

Migrena shpesh lidhet me çrregullime të gjumit si somnambulizmi, kërcitja e dhëmbëve dhe ankthet. Është raportuar se personat që përjetojnë migrenë me aurë kanë një shpeshtësi më të lartë të ecjes në gjumë. Megjithëse mekanizmat e saktë nuk janë përcaktuar ende, shkencëtarët mendojnë se kjo lidhje mund të vijë nga shtigje të përbashkëta anatomike në tru.

Ethet

Ecja në gjumë mund të nxitet nga sëmundja ose ethet, veçanërisht te fëmijët. Po ashtu, ethet mund ta zvogëlojnë kohëzgjatjen e përgjithshme të gjumit REM dhe të sjellin ëndrra të pazakonta ose ankthe.

Çrregullimet e frymëmarrjes gjatë gjumit

Somnambulizmi haset më shpesh te personat me apne obstruktive të gjumit, gjendje gjatë së cilës frymëmarrja ndërpritet vazhdimisht natën. Kjo mund të ketë lidhje me ndërprerjet e gjumit dhe furnizimin e trurit me oksigjen, por raporti i saktë mes tyre mbetet ende i paqartë.

Sëmundja e refluksit gastroezofageal (GERD)

Të dhënat nga studimet e lidhin GERD-in me probleme të gjumit, përfshirë cilësinë më të dobët dhe kohëzgjatjen më të shkurtër të tij. Marrëdhënia ndërmjet çrregullimeve të gjumit dhe simptomave të GERD-it duket se funksionon në të dyja drejtimet, megjithëse problemet me gjumin përbëjnë një faktor më të fuqishëm rreziku për simptomat e GERD-it sesa e kundërta.

Sëmundja e Parkinsonit

Disa studime tregojnë se afërsisht 10% e personave me sëmundjen e Parkinsonit ecin në gjumë. Një shpjegim i mundshëm është neurodegjenerimi i lidhur me këtë sëmundje, i cili çrregullon kontrollin e zgjimit gjatë gjumit.

Kur shfaqet dhe përse ndodh?

Ashtu si parasomnitë e tjera, ecja në gjumë ndodh gjatë një zgjimi të pjesshëm nga faza NREM, zakonisht një ose dy orë pas rënies në gjumë. Pjesa më e madhe e episodeve vazhdojnë nga pesë deri në dhjetë minuta, ndonëse disa mund të zgjasin më shumë. Hulumtimet sugjerojnë se në somnambulizëm ndodhin ndryshime të proceseve të trurit, të cilat e bëjnë më të paqartë kufirin mes gjumit dhe zgjimit.

Si dallohet një person që ecën në gjumë?

Disa shenja janë të zakonshme: personi i mban sytë hapur, por duket i çorientuar dhe nuk ju njeh. Ai mund të flasë ose të japë përgjigje pa kuptim. Shpesh vërehen edhe sjellje të pazakonta, si urinimi në vende të çuditshme, përgatitja e ushqimit në mes të natës apo dalja nga shtëpia me pizhame.

Nëse tentoni ta zgjoni, personi mund të reagojë në mënyrë të pazakontë ose agresive. Zakonisht, ata që ecin në gjumë nuk mbajnë mend se çfarë ka ndodhur gjatë episodit.