Zulfaj: Kosova humbi 43.8 milionë euro nga Plani i Rritjes për shkak të reformave të papërmbushura

Kosova ka humbur 43.8 milionë euro nga Plani i Rritjes, pasi nuk arriti të përmbushte gjashtë hapa reformues brenda afatit të qershorit 2026. Këtë e bëri të ditur Jeton Zulfaj, kryenegociatori i Kosovës me Bashkimin Evropian dhe koordinatori kombëtar për Planin e Rritjes, gjatë raportimit në Komisionin për Integrim Evropian.

Sipas Zulfajt, vlera e përgjithshme e planit për Kosovën është 882.6 milionë euro, nga të cilat dy të tretat janë kredi. Përfitimi i këtyre mjeteve lidhet me zbatimin e 111 hapave reformues deri në fund të gushtit të vitit të ardhshëm. Ai tha se më 15 korrik të këtij viti është dorëzuar kërkesa e parë për pagesë, për 20 hapa të zbatuar në vlerë prej 153.4 milionë eurosh. Shuma përfundimtare do të përcaktohet nga vlerësimi i Bashkimit Evropian, të cilin ai pret ta marrë në ditët e para të nëntorit.

Nga 13 hapat që kishin afat shtesë deri në qershor 2026, shtatë janë realizuar dhe gjashtë kanë mbetur pa u përmbushur. Zulfaj shpjegoi se shumica e reformave të mbetura kërkonin miratimin e projektligjeve nga Kuvendi i Kosovës, në një periudhë kur ai ishte i shpërndarë.

Mes reformave që nuk u përfunduan në afat, ai përmendi Ligjin për Energjinë, Ligjin për Falimentimin, pakon ligjore për drejtësinë dhe Strategjinë kundër Krimit të Organizuar. Sipas tij, ato do të vazhdojnë rrugën drejt miratimit, fillimisht në qeveri e më pas në Kuvend, edhe pse fondet e lidhura me afatin e qershorit kanë humbur. Ai theksoi se integrimi në BE është proces reformash dhe se synimi është të mos lihet pa zbatuar asnjë prej tyre.

Deri më 31 dhjetor duhet të përmbushen edhe 22 hapa, me vlerë 131.5 milionë euro. Zulfaj tha se kanë mbetur 59 ditë dhe se 10 akte duhet të miratohen në Kuvend. Projektligji për Inovacion dhe Ndërmarrësi ndodhet tashmë aty, ndërsa aktet e tjera pritet t’i dërgojë qeveria. Ai përmendi edhe vonesat që mund të sjellë konsultimi i projektligjeve me Komisionin Evropian, i cili, krahas konsultimeve publike, kërkon rreth 90 ditë për të kthyer komentet.

Dy nga hapat me afat 31 dhjetorin janë përgjegjësi e drejtpërdrejtë e Kuvendit: themelimi i Komisionit për Ndihmë Shtetërore dhe masat ose ndëshkimet që lidhen me Rregulloren e Punës së Kuvendit. Për shkak të kohës së kufizuar, Zulfaj kërkoi mobilizim institucional dhe tha se shumica dërrmuese e reformave duhet të kalojnë me procedurë të përshpejtuar.

Ai shtoi se, paralelisht me Planin e Rritjes, puna përfshin edhe MSA-në dhe agjendën e integrimit evropian. Pas liberalizimit të vizave, sipas tij, hapi i radhës është çuarja përpara e aplikimit për statusin kandidat. Zulfaj tha se janë takuar me komisioneren Koss dhe me parlamentarë evropianë, ndërsa shprehu shpresën që edhe anëtarët e komisionit të zhvillojnë takime të tilla. Ai vlerësoi se përparimi i Kosovës nuk pasqyrohet në fazën ku ndodhet procesi i saj evropian: sipas tij, Kosova i plotëson kushtet për statusin kandidat dhe hapjen e negociatave, por pengesa mbetet mungesa e unitetit brenda BE-së.

Gjatë diskutimit, deputetja e Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Time Kadrijaj, e pyeti Zulfajn nëse qeveria i ka siguruar votat për miratimin e Kodit Civil. Duke iu referuar asaj që e quajti hapi i 17-të mes 18 hapave, ajo përmendi dispozitat për martesën, bashkësinë familjare dhe të drejtat e personave me orientime të ndryshme seksuale.

Kadrijaj kërkoi sqarime edhe për mundësinë e hapjes së negociatave të anëtarësimit në BE, si dhe për ndikimin e zhvillimeve politike në Serbi në rrugën evropiane të Kosovës dhe në Planin e Rritjes. Ajo përmendi zgjedhjet e fundit në Serbi, rezultatin e Vuçiqit dhe të listës së studentëve, duke pyetur nëse mund të ndryshojë qasja e Serbisë ndaj Kosovës apo përparësia që ajo merr në agjendat evropiane. Pyetjet e saj përfshinë gjithashtu pezullimin e dialogut strategjik nga SHBA-ja, kushtet për rifillimin e tij, Marrëveshjen e Brukselit, Aneksin e Ohrit dhe Asociacionin e komunave me shumicë serbe.

Zulfaj iu përgjigj se deri më 31 dhjetor janë 22 hapa, jo 18, dhe se Kodi Civil është pjesë e tyre. Miratimi i tij, tha ai, është përgjegjësi e Kuvendit, ndërsa shprehu shpresën për konsensus shoqëror rreth vlerave që përfaqëson kodi dhe për unitet në agjendën e reformave. Për negociatat e anëtarësimit, ai përsëriti se Kosova nuk ka ndonjë kriter të paplotësuar dhe e cilësoi vendimin si çështje të vullnetit politik dhe të unitetit në BE. Sipas tij, krahasuar me vendet e rajonit në kohën kur morën statusin kandidat ose hapën negociatat, Kosova është më e avancuar në çdo aspekt zhvillimor.

Ai nuk komentoi zgjedhjet në Serbi, dialogun Kosovë-Serbi, Marrëveshjen e Brukselit apo dialogun strategjik me SHBA-në, duke thënë se këto çështje nuk bëjnë pjesë në përgjegjësitë e tij. Për dialogun me Serbinë, ai sugjeroi që komisioni të ftojë kryenegociatorin përkatës.