Takim i befasishëm në Prishtinë, Sorensen diskuton me Kurtin fatin e gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë

I dërguari i posaçëm i Bashkimit Evropian për bisedimet Kosovë-Serbi, Peter Sorensen, zhvilloi të premten një vizitë të papritur në Prishtinë, ku u prit nga kryeministri në detyrë Albin Kurti. Në qendër të bisedës së tyre ishte rikthimi në detyrë i gjyqtarëve dhe prokurorëve të komunitetit serb, të cilët kishin abdikuar nga postet e tyre.

Kabineti i Kurtit njoftoi se Sorensen kërkoi qëndrimin e ekzekutivit lidhur me procesin e riintegrimit të dhjetëra magjistratëve serbë që lanë funksionet në vitin 2022. BE-ja këmbëngul që kjo çështje të adresohet në tryezën e dialogut mes dy shteteve, ndërsa autoritetet kosovare synojnë shkarkimin e tyre dhe plotësimin e vendeve vakante nëpërmjet procedurave konkurruese për kandidatët serbë.

Kryeministri në detyrë ripohoi gatishmërinë për të siguruar pjesëmarrjen e serbëve në sistemin gjyqësor dhe atë prokurorial, por hodhi poshtë mundësinë e një kthimi të pakushtëzuar. Ai theksoi se çdo hap duhet të mbështetet në Kushtetutën dhe legjislacionin në fuqi të Kosovës.

“Dorëheqjet masive të ndodhura katër vjet më parë në veri të Ibrit synonin të minonin karakterin shumetnik të sistemit tonë demokratik. Tashmë, e vetmja rrugë është ajo që përcaktojnë ligjet dhe Kushtetuta e Kosovës, të cilat për sistemin gjyqësor nënkuptojnë ruajtjen e diversitetit etnik, por edhe garantimin e pavarësisë dhe standardeve të drejtësisë,” i transmetoi Kurti diplomatit evropian, sipas zyrës së tij.

Deri në këto momente, Sorensen nuk ka dhënë asnjë deklaratë për këtë udhëtim të paparalajmëruar. Vizita e tij përkoi me thirrjet që si Kurti ashtu edhe ushtruesja e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, i adresuan Këshillit Gjyqësor të Kosovës (KGJK) për të iniciuar procedurat e shkarkimit të gjyqtarëve serbë të dorëhequr, pavarësisht apelit të Brukselit për të mos ushtruar presion mbi një institucion të pavarur.

Më herët gjatë ditës, në një mbledhje të qeverisë, Kurti e cilësoi braktisjen e institucioneve nga serbët në vitin 2022 si “një aksion të organizuar politik” dhe paralajmëroi se rikthimi i tyre automatik do të shkelte kornizën kushtetuese dhe ligjore. Në të njëjtën linjë, Haxhiu i bëri thirrje KGJK-së “të mos i nënshtrohet presioneve të askujt, qofshin ato vendase apo ndërkombëtare” dhe t’i përcjellë asaj kërkesën për lirim nga detyra të këtyre gjyqtarëve.

Mbledhja e KGJK-së e parashikuar për të premten, ku pritej të diskutohej edhe kjo temë, nuk u realizua për mungesë kuorumi. Rreth 130 prokurorë dhe gjyqtarë serbë dhanë dorëheqjen në fund të nëntorit 2022, duke u bashkuar me largimin kolektiv të pjesëtarëve të këtij komuniteti nga të gjitha strukturat shtetërore të Kosovës në katër komunat veriore me shumicë serbe: Mitrovicë e Veriut, Leposaviq, Zveçan dhe Zubin Potok.

Ky akt, i shtyrë nga Lista Serbe – subjekti kryesor politik i serbëve të Kosovës që gëzon mbështetjen e Beogradit – erdhi si reagim ndaj vendimit të Qeverisë për ndalimin e targave të lëshuara nga Serbia dhe zëvendësimin e tyre me ato të Republikës së Kosovës.

Të martën, Haxhiu firmosi dekretet e lirimit nga detyra për shtatë prokurorë serbë që ishin tërhequr në fund të vitit 2022. Ky veprim pasoi refuzimin e Këshillit Prokurorial ndaj kërkesave të pesë prokurorëve dhe 15 punonjësve administrativë të Prokurorisë Themelore në Mitrovicë për të anuluar dorëheqjet e tyre – një vendim që tërhoqi kritika nga ana e BE-së.

Gjatë së premtes, Haxhiu shtoi se disponon të dhëna sipas të cilave një pjesë e magjistratëve serbë të dorëhequr kanë marrë – dhe disa vijojnë të marrin – pagesa nga Serbia. Ajo ngriti gjithashtu dyshime se këta individë mund të jenë implikuar në aktivitete të paligjshme dhe të kenë qenë subjekt i ndikimit serb në ushtrimin e funksioneve të tyre.

“Ekzistojnë raste të shumta, disa prej të cilave janë bërë publike, ku ish-gjyqtarë dhe prokurorë kanë marrë pjesë në takime në Serbi dhe në Kosovë, ku janë diskutuar plane dhe janë ndërmarrë veprime, përfshirë edhe bllokimin e rrugëve,” deklaroi Haxhiu.

Ushtruesja e detyrës së presidentit shprehu shpresën se KGJK nuk do të marrë një vendim që, sipas saj, do të ishte në kundërshtim me ligjin dhe do të krijonte një “precedent të rrezikshëm”. Megjithatë, ajo paralajmëroi se posa të marrë emrat e gjyqtarëve të dorëhequr, do të procedojë menjëherë me dekretimin e shkarkimit të tyre.

Haxhiu nënvizoi se portat e institucioneve kosovare janë të hapura për serbët që nuk ndikohen nga Beogradi, duke shtuar se Këshilli Prokurorial ka njoftuar tashmë hapjen e një konkursi të ri dhe se KGJK duhet të ndjekë të njëjtën rrugë.