Ekspertët pas takimit me Sorensen: Kosova të mos i nënshtrohet trysnisë për gjyqtarët serbë

I deleguari i Bashkimit Evropian për bisedimet Kosovë–Serbi, Peter Sorensen, qëndroi në Prishtinë në një vizitë të befasishme, në një moment kur palët vijojnë të kenë pikëpamje të kundërta mbi rikthimin e gjykatësve dhe prokurorëve serbë në sistemin gjyqësor.

Gjatë qëndrimit të tij, Sorensen zhvilloi një takim me kryeministrin në detyrë, Albin Kurti, por zgjodhi të mos flasë para gazetarëve.

Pas diskutimit, Kurti theksoi se çdo hap në këtë drejtim duhet të jetë në harmoni me Ligjin Themelor dhe legjislacionin e Kosovës, duke nënvizuar se autonomia e organeve të drejtësisë dhe respektimi i ligjit janë shtyllat e trajtimit të kësaj çështjeje.

Sipas një komunikate nga kabineti i tij, Kurti i deklaroi Sorensenit se dorëheqjet në grup të katër vjetëve më parë në veri synonin prishjen e karakterit shumetnik të sistemit demokratik dhe se e ardhmja do të udhëhiqet vetëm nga korniza kushtetuese dhe ligjore, e cila synon njëkohësisht ruajtjen e diversitetit etnik dhe forcimin e paanshmërisë dhe standardeve të drejtësisë.

Analisti politik Faton Mehmeti, në një intervistë për “Bota sot”, shpreh bindjen se thirrja për rikthimin e magjistratëve serbë është produkt i trysnisë së Beogradit.

Ai thekson se ikja e tyre nga strukturat shtetërore të Kosovës u orkestrua nga presidenti serb Aleksandar Vuçiq dhe se ata nuk duhet të kenë më të drejtë rikthimi.

Sipas tij, kjo situatë duhet të shërbejë si sinjal për serbët e tjerë që të mbështeten te Prishtina, jo te Beogradi.

Mehmeti u shpreh se Sorensen erdhi si pasojë e ankesave të Serbisë për gjoja persekutim etnik dhe se ai thjesht përmbushi një rol për të qetësuar shqetësimet e palës serbe, duke dëshmuar se pretendime të tilla nuk qëndrojnë. Ai shtoi se gjyqtarët dhe prokurorët që dhanë dorëheqje ishin vegla të Vuçiqit, të urdhëruar prej tij për t’u tërhequr, dhe se njerëzit e tij nuk duhet të ripranohen në organet e Kosovës.

Analisti nënvizoi se asnjë lloj presioni, qoftë i brendshëm apo nga jashtë, nuk duhet të ndikojë tek autoritetet kosovare dhe se vendimi i duhur është kundërshtimi i rikthimit të ish-zyrtarëve, çka do të dëshmonte pavarësinë e gjyqësorit dhe do të tregonte se Kosova është vendimtare për fatin e institucioneve të veta. Mehmeti përfundoi duke vlerësuar lart pozicionin e kryeministrit Kurti në këtë rast dhe duke theksuar se do të ishte e papranueshme që dikush të ndërhynte në drejtësinë e një shteti sovran, ashtu siç nuk do të lejohej në asnjë vend tjetër.

Edhe eksperti Artan Nimani vuri në dukje se udhëtimi i Sorensenit është element i përfshirjes së BE-së në procesin e dialogut dhe se mungesa e daljes para mediave reflekton delikatesën e temës.

Ai theksoi se largimi i prokurorëve, gjyqtarëve dhe efektivëve serbë të policisë në vitin 2022 ishte pasojë e vendimeve politike të Serbisë dhe jo e ndonjë trajtimi diskriminues nga ana e Kosovës, prandaj çdo hap për rikthimin e tyre duhet të udhëhiqet pa përjashtim nga Kushtetuta dhe ligjet në fuqi.

Nimani shtoi se shteti duhet të ruajë bashkëpunimin me aleatët pa kompromentuar sovranitetin e tij, duke pohuar se integrimi nuk mund të vijë si rezultat i marrëveshjeve politike, por vetëm nëpërmjet zbatimit të ligjit dhe barazisë qytetare.

Për kujtesë, në nëntor të vitit 2022, një numër i madh pjesëtarësh të komunitetit serb në veri të Kosovës braktisën postet e tyre në administratën lokale, polici, gjykata dhe prokurori, si kundërpërgjigje ndaj planit të qeverisë për konvertimin e targave të paligjshme serbe në ato zyrtare të Republikës.