Sot, testi i madh për Kosovën – ekspertët tregojnë skenarët pas boshllëkut Kurti-Abdixhiku

Pamundësia e radhës për të gjetur gjuhën e përbashkët mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës e ka zhytur arenën politike në një moment delikat, ndërkohë që hapësira për një marrëveshje të mundshme po ngushtohet me shpejtësi.

Bisedimet më të fundit midis kreut të LVV-së, Albin Kurti, dhe udhëheqësit të LDK-së, Lumir Abdixhiku, përfunduan pa ndonjë konsensus, megjithëse pati përpjekje për të ndërtuar një urë bashkëpunimi institucional.

Pas përfundimit të takimit në hapësirat e Kuvendit, Kurti u shpreh para gazetarëve se nuk ka asnjë risi derisa të arrihet një marrëveshje. Ai shtoi se sapo të finalizohet marrëveshja, do të ketë njoftim publik. Ndërsa Abdixhiku zgjodhi të mos flasë fare me mediat pas përfundimit të bisedimeve.

Seanca e së mërkurës u zhvillua pak orë pasi figura të rëndësishme të LDK-së dolën hapur me kërkesën që partia e tyre të marrë presidencën.

Sot, më 6 gusht, është parashikuar seanca konstituive e legjislaturës së njëmbëdhjetë të Kuvendit të Kosovës, e cila njëkohësisht hap dhe afatet kushtetuese për krijimin e Qeverisë së re dhe për përzgjedhjen e kreut të shtetit. Në këtë kontekst, boshllëku i një marrëveshjeje mes dy forcave kryesore politike shton dilemat për funksionimin e institucioneve dhe për mundësinë e shmangies së një krize të re politike.

Analisti politik Gani Qarri, në një intervistë për “Bota sot”, ka theksuar se bllokimi i vijueshëm politik dhe paaftësia e partive për të ndërtuar konsensus tregojnë se Kosova duhet të mendojë ndryshime kushtetuese, në mënyrë që presidenti të dalë drejtpërdrejt nga vota popullore.

Sipas tij, figura e kreut të shtetit duhet të mishërojë bashkimin dhe jo të jetë fryt pazaresh partiake. Ai argumenton se eksperienca negative me partitë e sotme për të arritur konsensusin dhe për të krijuar institucione funksionale e bën të nevojshëm rishikimin e neneve kushtetuese për zgjedhjen e presidentit nga qytetarët. Sipas tij, presidenti duhet të jetë simbol i unitetit popullor e jo vegël e partive, të cilat prej gati dy vitesh e mbajnë vendin në cikle zgjedhore pa institucione të qëndrueshme.

Qarri thekson pikën se me konstituimin e Kuvendit fillojnë edhe afatet kushtetuese për formimin e qeverisë dhe zgjedhjen e presidentit, por ngre dyshime nëse ky proces do të jetë i realizueshëm për shkak të lëvizjeve të brendshme në LDK. Ai vëren se rezultati i ngushtë i votëbesimit për vazhdimin e mandatit të Abdixhikut tregon se brenda LDK-së ka përçarje të thella, të cilat mund ta vështirësojnë arritjen e një marrëveshjeje me partinë fituese për presidentin, pasi ngelet e paqartë nëse numri i deputetëve të kësaj partie do të jetë i qëndrueshëm.

Analisti vlerëson se takimet e zhvilluara ndërmjet Lëvizjes Vetëvendosje dhe LDK-së nuk kanë prodhuar asnjë rezultat konkret, duke e rritur pasigurinë rreth mundësisë së një marrëveshjeje. Ai thekson se pavarësisht bisedimeve të gjata mes përfaqësuesve, nuk pati asnjë marrëveshje dhe u tha vetëm se bisedimet do të vazhdojnë, gjë që sinjalizon se ende ekzistojnë paqartësi dhe mospajtime serioze mes palëve.

Sipas Qarrit, oferta e LVV-së për bashkëqeverisje duhet të ishte analizuar me më shumë kujdes nga LDK-ja, duke marrë parasysh rezultatin zgjedhor dhe situatën e brendshme të saj. Ai thotë se oferta për postin e kryetarit të Kuvendit, pozitën e zëvendëskryeministrit dhe disa ministri ishte një mundësi që LDK-ja duhej ta vlerësonte seriozisht dhe se insistimi vetëm në presidencë nuk e ndihmon zgjidhjen e krizës.

Ai shton se zgjedhja e një presidenti jopartiak do të ishte alternativa më e pranueshme për të gjitha subjektet politike dhe në shërbim të qytetarëve. Edhe vetë LVV-ja, sipas tij, është shprehur publikisht e gatshme të mbështesë një figurë jopartiake, çka do të ishte opsioni më i mirë për vendin dhe një mundësi për të kapërcyer ngërçin politik.

Në fund, Qarri paralajmëron se mungesa e një marrëveshjeje mund ta shtyjë vendin drejt zgjedhjeve të reja të parakohshme, me pasoja politike dhe ekonomike. Ai përfundon se nëse nuk arrihet konsensus për funksionalizimin e institucioneve dhe zgjedhjen e presidentit, rrezikohet vazhdimi i krizës dhe shkuarja në zgjedhje, gjë që do të ishte një barrë e rëndë për buxhetin, një provë për durimin e qytetarëve dhe një situatë që nuk i shërben stabilitetit të Kosovës.

Ndërkohë, për të njëjtën temë foli edhe Blerim Burjani, i cili e përshkroi çështjen si të nderlikuar dhe tha se, sipas tij, kryeministri Kurti ka vetëm një rrugë përpara për të shmangur zgjedhjet.

Ai theksoi se një marrëveshje me LDK-në do të ishte zgjidhja, duke i dhënë asaj pozitën e presidentit dhe pesë ministri, përfshirë Ministrinë e Punëve të Jashtme. Burjani u shpreh se çështja është e komplikuar dhe se Kurti ka vetëm një rrugë: t’i ofrojë LDK-së presidencën dhe pesë ministri, ndër to Ministrinë e Jashtme, përndryshe zgjedhjet janë të pashmangshme. Ai shtoi se më keq se partitë është shteti.

Burjani e cilësoi kokëfortësinë e VV-së dhe ndoshta të elektoratit që voton duke e ditur se Kurti nuk prodhon institucione por konflikt dhe zgjedhje si një problem serioz. Sipas tij, nëse dihet pse duhet votuar, kjo çështje mbetet e hapur dhe alternativa është ose vetëdijesimi i elektoratit, ose vetëshkatërrimi.

Për më tepër, ai theksoi se përgjegjësia politike duhet të lidhet me interesin e shtetit dhe jo me atë partiak apo individual, duke e mbyllur me konstatimin se vetëshkatërrimi vjen nga papërgjegjësia, mendjemadhësia politike dhe mosvendosja e shtetit në rend të parë, e jo interesi partiak dhe individual.