Shtohen kontrollet për shtesat e fëmijëve, dyshime për përfitime të paligjshme nga mërgata

Mbi 406 mijë fëmijë në Kosovë marrin çdo muaj pagesat e rritura nga qeveria, por dyshohet se një pjesë e tyre nuk jetojnë më në vend. Shifrat shqetësuese të emigracionit, të publikuara nga Agjencia e Statistikave, e kanë shtyrë Ministrinë e Financave të nisë një operacion të gjerë verifikimi për të pastruar listat e përfituesve nga personat që nuk kanë më të drejtë ligjore.

Vetëm brenda një viti, më shumë se 37 mijë banorë janë larguar nga territori i Kosovës. Ky realitet ka ngjallur shqetësimin se familje të tëra, të cilat janë zhvendosur përmes bashkimit familjar, vazhdojnë të arkëtojnë padrejtësisht ndihmat nga skemat sociale shtetërore. Pikërisht për të ndaluar këtë dukuri, autoritetet kanë filluar një proces rigoroz të kontrollit të të dhënave.

Liridon Llozani, këshilltar për media në MPFVLÇ, ka konfirmuar se gjatë inspektimeve janë zbuluar shkelje. “Ka një numër të atyre që kanë përfituar dhe që nuk kanë qenë banorë të Kosovës. Është një numër i konsiderueshëm i tyre që i janë nënshtruar kontrollit. Meqenëse procesi vazhdon, nuk e kam shifrën e saktë se sa prej tyre janë larguar nga skema e përfitimit për shtesa për fëmijë”, deklaroi ai.

Sistemi aktual i shpërndarjes së fondeve buxhetore po përballet me vërejtje serioze nga specialistët e fushës. Sipas tyre, mungesa e një kuadri të qartë rregullator dhe moskomunikimi i bazave elektronike të të dhënave ndërmjet institucioneve krijon terren të favorshëm për abuzime me paranë publike.

Njohësja e çështjeve sociale dhe arsimore, Bardha Qirezi, theksoi nevojën për rregullim ligjor. “Unë e shoh problemin e shtesave si ndihma të parregulluara me ligj, që janë të menjëhershme, pa kritere të qarta dhe që shpërndahen pa një ndërlidhje të sistemeve që e regjistrojnë popullatën, për të parë edhe papunësinë e popullsisë. Tek ne konsiderohen të papunë vetëm ata persona që regjistrohen në zyrat e punësimit, ndërsa të gjithë e dimë që një pjesë e madhe e popullsisë nuk regjistrohet aty”, u shpreh ajo.

Përballë këtyre dyshimeve, Ministria e Financave ka paralajmëruar hartimin e një baze të re ligjore, e cila do të disiplinojë tërësisht këtë sektor. Paralelisht, po zhvillohet një aksion masiv i krahasimit të informacioneve, duke shfrytëzuar të dhënat e ndër-institucioneve për të identifikuar rastet e parregullta.

“Çështja e shtesave për fëmijë, sikurse edhe disa skema të tjera sociale, do të rregullohet me ligj. Aty do të përcaktohen të gjitha kriteret dhe format e përfitimit. Procesi i verifikimit po bëhet përmes platformës e-Kosova, por edhe përmes Departamentit të Skemave Sociale, duke i krahasuar të dhënat tona me të dhënat që posedojnë institucionet e tjera”, shtoi Llozani.

Që prej momentit që u rrit vlera e shtesave për fëmijë, u shtua ndjeshëm edhe numri i aplikantëve. Sfida kryesore për autoritetet tani është të sigurojnë që miliona euro nga taksat e qytetarëve të destinohen vetëm për familjet rezidente në Kosovë. Deri në miratimin e legjislacionit të ri, filtrat digjitalë do të jenë mekanizmi vendimtar që do të përcaktojë se cilët individë do të vijojnë të përfitojnë nga këto skema.