SHBA-ja kushtëzon rifillimin e dialogut strategjik me hapa konkretë nga Kosova

Shtetet e Bashkuara të Amerikës kërkojnë veprime konkrete nga Kosova për heqjen e pezullimit dhe rikthimin e mëvonshëm të dialogut strategjik mes dy vendeve.

Ambasada amerikane në Prishtinë ka bërë të ditur se ky proces varet nga krijimi i rrethanave të nevojshme, konstituimi dhe funksionimi i plotë i institucioneve, si dhe nga zbatimi i zotimeve që Kosova ka marrë ndaj komunitetit serb.

Në një përgjigje për KosovaPress, një zëdhënës i Ambasadës së SHBA-së deklaroi se marrëdhëniet dypalëshe mund të zgjerohen ndjeshëm në sektorë të tillë si energjia, siguria kibernetike, mbrojtja, infrastruktura dhe teknologjia.

Sipas tij, Uashingtoni është i gatshëm ta zhvillojë dialogun strategjik me Kosovën sapo të krijohen kushtet e përshtatshme. Një kornizë e tillë do të mundësonte thellimin e bashkëpunimit në energji, siguri kibernetike, mbrojtje, zhvillim të infrastrukturës dhe teknologji, por për këtë kërkohet që të gjitha institucionet qeverisëse të jenë të konstituuara dhe plotësisht funksionale.

Përfaqësuesi amerikan rikujtoi se dialogu strategjik SHBA–Kosovë u pezullua pa afat në shtator të vitit 2025, për shkak të shqetësimeve të ngritura rreth veprimeve të qeverisë në detyrë. Ai theksoi se, përpara se të rifillojë planifikimi, Uashingtoni pret hapa të prekshëm nga ekzekutivi në detyrë për avancimin e synimit të përbashkët për forcimin e paqes dhe stabilitetit, si bazë e prosperitetit të ndërsjellë ekonomik. Në këtë kuadër përfshihet edhe përmbushja e zotimeve të Kosovës ndaj serbëve të Kosovës.

KosovaPress i ka dërguar pyetje qeverisë në detyrë për të mësuar se cilat masa konkrete janë ndërmarrë nga Kosova për rikthimin e diskutimeve mbi dialogun strategjik me SHBA-në, por që nga e hëna nuk ka marrë përgjigje.

Ndërkohë, javën e kaluar, Shtetet e Bashkuara nisën një proces të këtij lloji me Serbinë, çka shkaktoi reagime në Kosovë.

Ish-deputeti i PDK-së, Xhavit Haliti, e lidh përparimin e dialogut ndërmjet Uashingtonit dhe Beogradit, krahas pezullimit të tij me Kosovën, me politikat e kryeministrit në detyrë, Albin Kurti, si në planin e brendshëm, ashtu edhe në atë ndërkombëtar.

Haliti deklaroi se problemet e Kosovës me Serbinë do të vazhdojnë edhe për një periudhë mjaft të gjatë. Sipas tij, presioni ndërkombëtar mund të ndikojë që Kosova ta ndjekë rrugën e sugjeruar nga miqtë e saj, në mënyrë që disa çështje të kapërcehen dhe palët t’i krijojnë perspektivë njëra-tjetrës. Ai tha në mënyrë figurative se dialogun e ka pezulluar Kosova dhe jo Serbia, duke shtuar se, përmes keqqeverisjes, Kosova i ka vendosur sanksione Amerikës.

Ish-diplomati Albert Prenkaj, nga ana tjetër, e përshkroi pezullimin e dialogut strategjik si një “kapërcim strategjik” në raportet ndërmjet Kosovës dhe SHBA-së. Ai tha se partneriteti strategjik me Shtetet e Bashkuara do të përfshinte sektorë thelbësorë, mes tyre ekonominë, energjinë, sigurinë dhe mbrojtjen.

Sipas Prenkajt, zhvillimet e fundit sinjalizojnë se vëmendja amerikane në Ballkanin Perëndimor po zhvendoset drejt Serbisë. Në të njëjtën kohë, ai kritikoi politikën e jashtme të Kosovës, të cilën e vlerësoi si jokonsistente dhe jokompetente.

Prenkaj tha se Kosova duhet ta interpretojë situatën si një “kapërcim strategjik”, pasi raporti me shtetin që ka qenë sponsor i lirisë dhe pavarësisë së saj ka kaluar nga komunikimi miqësor në pezullimin e një projekti madhor, siç është partneriteti strategjik me SHBA-në. Ai nënvizoi se nënshkrimi dhe vazhdimi i këtij dialogu do të trajtonin tema thelbësore, duke përfshirë bashkëpunimin ekonomik dhe energjetik, si dhe sigurinë e mbrojtjen.

Sipas ish-diplomatit, kjo dëshmon se fokusi ose vëmendja e SHBA-së në Ballkanin Perëndimor është drejtuar nga Serbia, ndërsa Kosova ka mbetur e vetizoluar për shkak të një politike të jashtme jokohorente dhe jokompetente. Ai shkoi më tej, duke e quajtur atë një politikë sharlatane.

Dialogu strategjik përbën një mekanizëm bashkëpunimi të rregullt mes Shteteve të Bashkuara dhe një vendi partner për tema me interes të përbashkët. Nëpërmjet tij, përfaqësuesit e të dyja shteteve takohen periodikisht dhe bashkërendojnë veprimet në fusha si siguria, mbrojtja, ekonomia, energjia, investimet, teknologjia dhe politika e jashtme.

Procesi për krijimin e dialogut strategjik ndërmjet Kosovës dhe SHBA-së filloi në vitin 2024. Megjithatë, në shtator të vitit 2025, pala amerikane e pezulloi atë për shkak të shqetësimeve që, sipas saj, lidheshin me veprimet e qeverisë në detyrë në veri të vendit.

Serbia, ndërkaq, zhvilloi në Uashington disa takime të nivelit të lartë në kuadër të raundit të parë të dialogut strategjik Serbi–SHBA, të mbajtur më 17 korrik. Procesi u drejtua nga ministri i Jashtëm i Serbisë, Marko Gjuriq, dhe Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio.