Pse PDK-ja dhe AAK-ja refuzojnë takimet? Gashi zbërthen ngërçin dhe paralajmëron për rrezikun e zgjedhjeve të reja

Afati përfundimtar për konstituimin e Kuvendit të Kosovës skadon sonte. Megjithatë, as përpjekja e tretë nuk solli një marrëveshje politike ndërmjet kryetarit të LVV-së, Albin Kurti, dhe kreut të LDK-së, Lumir Abdixhiku.

Pas takimit, Kurti, i cili është edhe kryeministër në detyrë, deklaroi se duhet të vendoset një ekuilibër demokratik dhe të merret parasysh vullneti i qytetarëve i shprehur në zgjedhjet e 7 qershorit.

Sipas tij, pengesa kryesore për arritjen e marrëveshjes deri tani është dallimi i madh ndërmjet rezultatit të secilës palë dhe ambicieve të saj konkrete. Pavarësisht kësaj, ai tha se shpresa nuk duhet humbur dhe se palët duhet të mbeten optimiste për mundësinë e një dakordimi.

Duke folur për çështjen e presidentit, Kurti kujtoi se Osmani ishte zgjedhur në këtë post pasi gara ishte ndërtuar në atë mënyrë që i pari të bëhej kryeministër, ndërsa i dyti president.

Këtë herë, sipas kreut të LVV-së, nevojitet një figurë konsensuale për postin e presidentit dhe jo një kandidat partiak. Ai tha se njeh një sërë emrash me vlera dhe parime që mund ta kryejnë këtë detyrë, por nuk dëshiron të përmendë persona konkretë, në mënyrë që më pas të mos thuhet se kandidatura është propozuar nga Albin Kurti.

Kurti theksoi gjithashtu se po bën gjithçka që është e mundur për të gjetur rrugëdalje nga situata e krijuar.

Nga ana tjetër, pas përfundimit të takimit, Lumir Abdixhiku bëri të ditur se LDK-ja kërkon të ketë të drejtën e propozimit të presidentit nëse krijohet një koalicion me LVV-në.

Ai e cilësoi të pamjaftueshme dhe jo dinjitoze ofertën e dhjetorit, sipas së cilës LDK-ja do të merrte vetëm postin e zëvendëskryeministrit dhe disa ministri.

Abdixhiku tha se partia e tij nuk mund ta pranojë apo ta trajtojë një ofertë të tillë. Sipas tij, nëse kërkohet përfshirja e LDK-së, atëherë ajo duhet të ketë përfaqësim. Ai pranoi se posti i kryeministrit nuk i takon LDK-së dhe se, sipas Kushtetutës, kryetari i takon LVV-së, ndërsa mundësia e vetme për përfaqësim mbetet një propozim për presidentin, por jo një propozim blanko, pasi presidenti duhet t’i përkasë gjithë Kosovës.

Ende pritet të shihet nëse seanca për konstituimin e Kuvendit do të mbahet sonte. Deri tani, kryeministri Albin Kurti është takuar vetëm me përfaqësuesit e Lidhjes Demokratike të Kosovës. Partia Demokratike e Kosovës ka deklaruar se do të qëndrojë në opozitë, kurse Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës ka vendosur kushte dhe ka refuzuar çdo takim me Kurtin.

Për qëndrimet e PDK-së dhe AAK-së ka folur për “Bota sot” analisti politik Lirim Gashi. Ai vlerëson se këto dy parti kanë të drejtë të mos pajtohen në aspektin programor me LVV-në, por nënvizon se demokracia nuk kufizohet vetëm te gara zgjedhore.

Sipas Gashit, duhet bërë një ndarje e qartë ndërmjet së drejtës së opozitës për të mos u bërë pjesë e një koalicioni me LVV-në dhe përgjegjësisë politike për të komunikuar kur rrezikohet funksionimi i shtetit. PDK-ja dhe AAK-ja, siç tha ai, mund të kenë mospajtime programore, të mos e dëshirojnë bashkëqeverisjen dhe të përcaktojnë kushtet në të cilat do ta përkrahnin ose jo një zgjidhje të caktuar, pasi kjo është normale në demokraci.

Megjithatë, analisti theksoi se demokracia nënkupton edhe aftësinë për të arritur kompromis kur një gjë të tillë e kërkon interesi institucional. Ai vuri në dukje se Kosova nuk ndodhet përballë një mosmarrëveshjeje të zakonshme partiake, por përballë një bllokade institucionale, nevojës për ngritjen e institucioneve funksionale dhe zgjedhjen e presidentit.

Për këtë arsye, Gashi nuk e konsideron refuzimin e dialogut si zgjidhje të mirë politike, pavarësisht se nga cila palë vjen. Sipas tij, sjellja më e përgjegjshme do të ishte që të gjitha partitë të uleshin në një tryezë të përbashkët, pa e paracaktuar përfundimin e diskutimeve.

Ai sqaroi se pjesëmarrja në bisedime nuk nënkupton pranimin e programit të kundërshtarit, por njohjen e faktit se shteti qëndron mbi interesin partiak. Madje, sipas tij, një takim i tillë do t’i shërbente edhe opozitës, e cila mund të shprehte qartë se cilat çështje nuk i pranon dhe për cilat është e gatshme të negociojë.

Gashi shpjegoi se kur njëra palë refuzon të flasë vetëm sepse nuk pajtohet me tjetrën, situata mbetet në nivelin e konfliktit politik. Në të kundërt, kur palët komunikojnë pavarësisht dallimeve për të gjetur një zgjidhje në interes të shtetit, atëherë bëhet fjalë për demokraci institucionale.

Megjithatë, ai theksoi se përgjegjësia nuk mund t’u ngarkohet vetëm PDK-së dhe AAK-së. Edhe LVV-ja, sipas tij, duhet të tregojë gatishmëri për kompromis të vërtetë dhe jo të zhvillojë konsultime vetëm për të dëshmuar para publikut se kujt i takon faji. Një marrëveshje serioze kërkon që secila palë të heqë dorë nga diçka.

Qëndrimi i Gashit është se opozita nuk ka pse të hyjë në qeveri nëse nuk dëshiron, por duhet të pranojë të ulet në tryezën e bisedimeve kur synohet zhbllokimi i institucioneve. Të njëjtën kërkesë ai e drejtoi edhe ndaj LVV-së: të mos kërkojë vetëm votat e opozitës, por të ofrojë edhe kompromisin që do ta bënte të mundur atë mbështetje.

I pyetur nëse zgjedhjet e reja, të shkaktuara nga mosformimi i institucioneve dhe mungesa e konsensusit për presidentin, do t’i ndryshonin dukshëm rezultatet apo do t’i ruanin pothuajse të pandryshuara raportet ndërmjet forcave politike, Gashi tha se një proces i ri zgjedhor mund të prodhojë lëvizje.

Ai shmangu një parashikim kategorik, duke argumentuar se zgjedhjet nuk janë një sondazh që përsëritet në mënyrë mekanike. Sipas tij, ndryshimet janë të mundshme, veçanërisht kur qytetarët votojnë pas një periudhe të gjatë krize institucionale.

Duke iu referuar rezultatit të zgjedhjeve të 7 qershorit, Gashi tha se aktualisht nuk sheh ndonjë arsye të fuqishme për të besuar se vetëm mbajtja e zgjedhjeve të reja do t’i mundësonte njërës palë ta përmbyste në mënyrë spektakolare raportin ekzistues politik. LVV-ja doli bindshëm e para me 53 mandate, PDK-ja fitoi 22, LDK-ja 18 dhe AAK-ja 7.

Pavarësisht këtyre shifrave, ai nënvizoi se një rezultat i ri nuk do të ishte domosdoshmërisht identik. Zgjedhjet e ardhshme do të zhvilloheshin në një klimë krejt tjetër, pasi qytetarët tashmë kanë parë pasojat e paaftësisë së partive për të ndërtuar kompromis.

Sipas Gashit, pyetja për secilën parti nuk do të ishte vetëm sa vota mund të fitojë, por edhe çfarë do të bëjë me ato vota. Nëse pas një procesi të ri zgjedhor qytetarët përballen sërish me të njëjtin ngërç, ata mund të ndëshkojnë jo vetëm partitë humbëse, por edhe mënyrën se si subjektet politike e kanë përdorur mandatin e marrë prej tyre.

Për këtë arsye, analisti pret më shumë zhvendosje të votave brenda skenës ekzistuese sesa një përmbysje të pashmangshme të gjithë sistemit politik.

Gashi tha se disa parti mund të fitojnë disa pikë, të tjera mund të humbin, ndërsa elektorati mund të mobilizohet ose demobilizohet. Megjithatë, pa një zhvillim të madh politik, një ndryshim rrënjësor mbetet shumë më i vështirë për t’u parashikuar.

Ai tërhoqi vëmendjen edhe te një paradoks: nëse partitë opozitare mendojnë se zgjedhjet e reja do t’ua përmirësonin ndjeshëm pozitën, duhet të llogarisin edhe mundësinë që ato ta fuqizojnë më tej LVV-në. Në të njëjtën kohë, nëse LVV-ja beson se mund ta sigurojë pa vështirësi shumicën absolute, nuk ekziston asnjë garanci se kjo do të ndodhë.

Për Gashin, zgjedhjet e reja përbëjnë një bast për të gjitha partitë. Sipas tij, rreziku kryesor nuk lidhet vetëm me numrin e mandateve që mund të fitojë secili subjekt, por me pyetjen nëse Kosova do të dalë nga zgjedhjet me institucione funksionale apo do të futet sërish në një cikël të ri bllokadash.

Për këtë arsye, ai do të preferonte që partitë të shfrytëzonin deri në fund çdo mundësi për marrëveshje përpara se ta çonin vendin përsëri në zgjedhje. Gashi përfundoi se zgjedhjet janë mjet demokratik për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve politike, por nuk duhet të përdoren si mënyrë për t’iu shmangur kompromisit. Në fund, siç theksoi ai, qytetari nuk voton vetëm për të përcaktuar fituesin, por edhe që dikush të marrë përgjegjësinë për qeverisjen e vendit.