Refuzimi i PDK-së dhe AAK-së për dialog, Gashi zbërthen arsyet dhe paralajmëron për rrezikun nga zgjedhjet e reja

Afati përfundimtar për konstituimin e Kuvendit të Kosovës skadon sonte. Megjithatë, as përpjekja e tretë nuk solli marrëveshje politike mes kryetarit të LVV-së, Albin Kurti, dhe kreut të LDK-së, Lumir Abdixhiku.

Pas takimit, Kurti, i cili është edhe kryeministër në detyrë, deklaroi se duhet të sigurohet një baraspeshë demokratike dhe të merret parasysh vullneti që qytetarët shprehën në zgjedhjet e 7 qershorit.

Ai vlerësoi se pengesa kryesore për arritjen e marrëveshjes deri tani është dallimi i madh ndërmjet rezultatit të secilës palë dhe synimeve konkrete të tyre. Sidoqoftë, Kurti tha se shpresa nuk duhet humbur dhe se duhet ruajtur optimizmi për një pajtim politik.

Duke iu referuar zgjedhjes së Vjosa Osmanit presidente, Kurti kujtoi se atëherë gara ishte konceptuar në mënyrë që kandidati me numrin 1 të bëhej kryeministër, ndërsa ai me numrin 2 të merrte postin e presidentit.

Sipas tij, kësaj here kreu i shtetit duhet të zgjidhet përmes konsensusit dhe jo të jetë përfaqësues partiak. Kurti u shpreh se njeh një varg emrash me vlera dhe parime që mund ta kryejnë këtë detyrë, por nuk dëshiron të përmendë persona konkretë, në mënyrë që më pas të mos thuhet se kandidatura është përcaktuar prej tij.

Kurti deklaroi gjithashtu se po bën gjithçka që është e mundur për t’i dhënë zgjidhje situatës së krijuar.

Nga ana tjetër, pas takimit, Lumir Abdixhiku tha se, në rast të një koalicioni me LVV-në, LDK-ja kërkon ta ketë të drejtën për të propozuar Presidentin.

Kreu i LDK-së e cilësoi të pamjaftueshme dhe të padenjë ofertën e dhjetorit, sipas së cilës partisë së tij do t’i jepej vetëm posti i zëvendëskryeministrit dhe disa ministri. Ai theksoi se LDK-ja nuk mund ta pranojë një trajtim të tillë dhe, nëse kërkohet përfshirja e saj, atëherë duhet të ketë përfaqësim të mirëfilltë.

Abdixhiku sqaroi se posti i kryeministrit nuk i takon LDK-së, ndërsa ai i kryetarit i takon LVV-së sipas Kushtetutës. Sipas tij, mundësia e vetme e përfaqësimit është e drejta për të bërë një propozim, por jo një propozim bllanko, pasi presidenti duhet të jetë i gjithë Kosovës.

Mbetet të shihet nëse seanca për konstituimin e Kuvendit do të zhvillohet sonte. Deri tani, kryeministri Albin Kurti ka zhvilluar takime vetëm me Lidhjen Demokratike të Kosovës, pasi Partia Demokratike e Kosovës ka deklaruar se do të mbetet në opozitë, ndërsa Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës ka vendosur kushte dhe ka kundërshtuar çdo takim me të.

Duke komentuar për “Bota sot” qëndrimet e PDK-së dhe AAK-së, analisti politik Lirim Gashi tha se këto parti kanë të drejtë të mos pajtohen me programin e LVV-së, por nënvizoi se demokracia nuk kufizohet vetëm te gara zgjedhore.

Gashi bëri dallimin mes së drejtës së opozitës për të mos krijuar koalicion me LVV-në dhe përgjegjësisë politike për të komunikuar kur rrezikohet funksionimi i shtetit. Sipas tij, është krejt normale që PDK-ja dhe AAK-ja të kenë dallime programore, të mos duan bashkëqeverisje dhe të përcaktojnë kushtet në të cilat do ta mbështesnin ose jo një zgjidhje të caktuar.

Megjithatë, analisti theksoi se demokracia nënkupton edhe aftësinë për kompromis sa herë që këtë e kërkon interesi institucional. Ai vuri në dukje se Kosova nuk ndodhet përballë një mosmarrëveshjeje të zakonshme partiake, por para një bllokade institucionale, nevojës për ngritjen e institucioneve funksionale dhe domosdoshmërisë për zgjedhjen e presidentit.

Për këtë arsye, Gashi nuk e konsideron refuzimin e dialogut si zgjidhje të mirë politike, pavarësisht se nga cila palë vjen. Sipas tij, sjellja më e përgjegjshme do të ishte që të gjitha partitë të mblidheshin në një tryezë të përbashkët pa e paragjykuar përfundimin e bisedimeve.

Ai sqaroi se pjesëmarrja në takim nuk nënkupton pranimin e programit të kundërshtarit, por pranimin e parimit se shteti qëndron mbi interesin partiak. Madje, sipas Gashit, një takim i tillë do t’i shërbente edhe opozitës, e cila mund të tregonte qartë se cilat çështje nuk i pranon dhe për cilat është e gatshme të diskutojë.

Në vlerësimin e tij, refuzimi për të komunikuar me dikë vetëm për shkak të mospajtimeve prodhon konflikt politik. Përkundrazi, dialogu me kundërshtarin për të gjetur një rrugëdalje në interes të shtetit përfaqëson demokraci institucionale.

Gashi shtoi se barra e përgjegjësisë nuk mund t’u lihet vetëm PDK-së dhe AAK-së. Edhe LVV-ja, sipas tij, duhet të tregojë gatishmëri për kompromis të vërtetë dhe jo vetëm për konsultime që përdoren publikisht për të përcaktuar fajtorin. Një marrëveshje serioze, siç tha ai, kërkon që secila palë të heqë dorë nga diçka.

Analisti përmblodhi qëndrimin e tij duke thënë se opozita nuk është e detyruar të futet në qeveri nëse nuk dëshiron, por duhet të pranojë dialogun kur synohet zhbllokimi i institucioneve. Të njëjtën kërkesë ai ia drejtoi edhe LVV-së: të mos mjaftohet me kërkimin e mbështetjes opozitare, por të ofrojë kompromisin që do ta bënte të mundur atë mbështetje.

I pyetur nëse zgjedhjet e reja, të shkaktuara nga mosformimi i institucioneve dhe mungesa e konsensusit për presidentin, do ta ndryshonin ndjeshëm rezultatin elektoral apo do t’i ruanin pothuajse të pandryshuara raportet aktuale politike, Gashi tha se mund të ketë lëvizje, por jo domosdoshmërisht një rezultat identik.

Ai shmangu një parashikim kategorik, duke argumentuar se zgjedhjet nuk funksionojnë si një sondazh që përsëritet mekanikisht. Sipas tij, ndryshimet janë të mundshme, veçanërisht kur qytetarët votojnë pas një periudhe të gjatë krize institucionale.

Duke marrë si pikënisje rezultatin e zgjedhjeve të 7 qershorit, Gashi tha se aktualisht nuk sheh ndonjë arsye të fortë për të pritur që vetëm mbajtja e zgjedhjeve të reja të sillte një përmbysje spektakolare të raportit të forcave. LVV-ja doli bindshëm në vendin e parë me 53 mandate, PDK-ja siguroi 22, LDK-ja 18, ndërsa AAK-ja 7.

Sidoqoftë, ai theksoi se votimi i ri do të zhvillohej në rrethana krejtësisht të ndryshme, sepse qytetarët tashmë kanë parë pasojat e paaftësisë së partive për të ndërtuar kompromis. Për këtë arsye, pyetja ndaj secilës parti nuk do të lidhej vetëm me numrin e votave që mund të merrte, por edhe me mënyrën se si do t’i përdorte ato.

Gashi paralajmëroi se, nëse votuesit përballen sërish me të njëjtin ngërç pas zgjedhjeve, mund të ndëshkojnë jo vetëm partitë që humbën, por edhe mënyrën se si subjektet politike e ushtruan mandatin e dhënë nga qytetarët. Për këtë arsye, ai pret më shumë një zhvendosje të votave brenda skenës ekzistuese sesa një përmbysje të pashmangshme të sistemit politik.

Sipas analistit, disa parti mund të shtojnë disa pikë dhe të tjera mund të humbasin, ndërsa elektorati mund të mobilizohet ose të demobilizohet. Megjithatë, pa një zhvillim të madh politik, ai e konsideron shumë të vështirë parashikimin e një ndryshimi rrënjësor.

Gashi vuri në pah edhe një paradoks: nëse opozita mendon se zgjedhjet e reja do t’ia përmirësojnë dukshëm pozicionin politik, duhet të llogarisë edhe mundësinë që ato ta fuqizojnë më tej LVV-në. Në anën tjetër, nëse LVV-ja beson se mund të arrijë pa vështirësi shumicën absolute, nuk ka asnjë garanci se kjo do të ndodhë.

Për këtë arsye, ai i cilësoi zgjedhjet e reja si një bast për të gjithë. Sipas Gashit, rreziku kryesor nuk lidhet vetëm me pyetjen se kush do të sigurojë më shumë mandate, por me mundësinë nëse Kosova do të dalë prej tyre me institucione funksionale apo do të përfshihet sërish në një cikël të ri bllokadash.

Në përfundim, Gashi tha se do të dëshironte që partitë të përdornin çdo mundësi të mbetur për marrëveshje përpara se ta dërgonin vendin përsëri në zgjedhje. Ai theksoi se zgjedhjet janë mjet demokratik për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve politike, por nuk duhet të përdoren për t’iu shmangur kompromisit. Sipas tij, qytetarët nuk votojnë vetëm për të përcaktuar fituesin, por edhe që dikush të marrë përgjegjësinë për qeverisjen e vendit.