Presidenca kërkon durim për negociatat politike, shoqëria civile insiston për mbledhjen e menjëhershme të Kuvendit të ri

Kanë kaluar tetë ditë nga çasti kur Komisioni Qendror i Zgjedhjeve shpalli zyrtarisht fituesit e zgjedhjeve të 7 qershorit dhe përfaqësues të shoqërisë civile po bëjnë thirrje që të mos vonohet më tej thirrja e seancës konstituive të Kuvendit të Kosovës. Megjithatë, zyra e Presidencës vlerëson se subjekteve parlamentare duhet t’u jepet hapësira e duhur që të zhvillojnë bisedimet dhe të sigurojnë një marrëveshje politike për ngritjen e institucioneve të reja, përfshirë edhe përzgjedhjen e kreut të shtetit. Sipas normave kushtetuese, seanca për themelimin e legjislaturës së re duhet të organizohet brenda 30 ditësh nga momenti i certifikimit të rezultateve zgjedhore, çka nënkupton se data e fundit e mundshme është 7 gushti.

Këto thirrje për konstituim vijnë në një moment kur javën që lamë pas, kreu i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, zhvilloi takime veçmas me Bedri Hamzën e Partisë Demokratike të Kosovës dhe Lumir Abdixhikun e Lidhjes Demokratike të Kosovës, në përpjekje për t’i dhënë zgjidhje ngërçit. Megjithatë, asnjë marrëveshje e prekshme nuk u bë e ditur pas këtyre konsultimeve.

Nga kabineti i ushtrueses së detyrës së Presidentes, Albulena Haxhiu, i kanë thënë KosovaPress se ajo po ushtron përgjegjësitë e saj në harmoni me kompetencat dhe kufijtë kohorë që përcakton Kushtetuta, me objektiv që Kuvendi i ardhshëm të formohet duke pasur një shans real për themelimin e institucioneve, duke evituar një tjetër bllokadë. “U.D. Presidentja Haxhiu do ta thërrasë seancën konstituive të Kuvendit brenda afatit të përcaktuar me Kushtetutë. Kushtetuta përcakton që seanca konstituive e Kuvendit thirret nga Presidenti/ja brenda 30 ditësh nga shpallja zyrtare e rezultateve të zgjedhjeve. Në rastin konkret, ky afat përfundon më 7 gusht. Duke pasur parasysh që afati për zgjedhjen e Presidentit është 60 ditë dhe fillon nga dita e konstituimit të Kuvendit, U.D. Presidentja Haxhiu vlerëson se partive politike duhet t’u lihet koha dhe hapësira e nevojshme për bisedime dhe për arritjen e marrëveshjes që i duhet vendit për zgjedhjen e presidentit. U.D. Presidentja po vepron brenda kompetencave dhe afateve kushtetuese, duke synuar që Kuvendi i ri të konstituohet me një perspektivë reale për krijimin e institucioneve dhe për shmangien e një bllokade tjetër,” thuhet në komunikatën zyrtare.

Ndonëse dialogu politik për qeverisjen e ardhshme vazhdon, studiuesi i Institutit Demokratik të Kosovës, Vullnet Bugaqku, vlerëson se nuk ekziston më asnjë arsye për të prolonguar përcaktimin e datës së seancës. Ai shton se diskutimet ndërmjet partive, edhe nëse janë në vazhdimësi, nuk duhet të bëhen pengesë për themelimin e Kuvendit dhe se liderët partiakë duhet të tregojnë më shumë çiltërsi rreth disponimit të tyre për të arritur një marrëveshje.

“E njëjta të mos zvarrisë më dhe të mos e vonojë caktimin e datës për mbajtjen e seancës konstituive të Parlamentit të Kosovës. Ne konsiderojmë që tashmë nuk ka asnjë arsye për të shkaktuar një vonesë të tillë dhe për të mos e thirrur një seancë të tillë. Sa i përket çështjes së diskutimeve politike që po zhvillohen ose që janë zhvilluar, kjo është brenda fushëveprimit politik që liderët e partive politike duhet të tregojnë dhe të jenë më transparentë nëse kanë apo jo vullnet politik për të arritur një marrëveshje politike për formimin e institucioneve. Unë e kuptoj që kjo vonesë e caktimit të datës mbase lidhet pak edhe për shkak të diskutimeve mes partive më të mëdha parlamentare sa i përket arritjes së një marrëveshjeje në pako të formimit të institucioneve. Por, megjithatë, nuk kemi kohë për të humbur si shtet dhe qytetarët kanë nevojë që Kuvendi të jetë i konstituuar, që të kemi fillim të procedurave edhe për zgjedhjen e Qeverisë, pastaj edhe për zgjedhjen e presidentit, në atë mënyrë që të garantohet një funksionalitet i plotë i institucioneve të Kosovës”, u shpreh Bugaqku.

Nga ana tjetër, eksperti i Institutit të Kosovës për Drejtësi, Naim Jakaj, sheh një arsyetim për një shtyrje të mundshme vetëm nëse koha shfrytëzohet për konsultime të pandërprera dhe thelbësore mes forcave politike. Në mungesë të takimeve të tilla konkrete, sipas tij, vonimi i seancës nuk ka mbështetje. Jakaj shton më tej se duke marrë parasysh domosdoshmërinë për një marrëveshje të gjerë për postin e presidentit, do të ishte logjike që gjatë këtij afati 30-ditor të arrihej një ujdi gjithëpërfshirëse, në mënyrë që pas konstituimit, formimi i ekzekutivit dhe zgjedhja e presidentit të zhvillohen pa pengesa.

“Vonesa në seancën konstituive do të arsyetohej në rastin vetëm kur zoti Kurti, si kryetar i partisë më të madhe që ka dalë fituese në zgjedhjet e fundit, do t’i thërriste partitë politike çdo një ditë ose dy ditë në konsultime me partitë politike. Në këtë argumentim do të mund të arsyetohej zvarritja e seancës konstituive. Në rastin kur nuk ka takime dhe kërkesa nga vetë zoti Kurti si parti e parë, atëherë nuk mund të arsyetohej kjo vonesë në thirrjen e seancës konstituive. Meqenëse i dimë deklaratat e partive politike, veçanërisht të partive opozitare, se për zgjedhjen e presidentit kërkohet marrëveshje politike gjithëpërfshirëse, atëherë nuk do të duhej të shkohej me nguti për konstituimin e Kuvendit, por të pritej edhe afati 30-ditor që të kemi një marrëveshje politike mes LVV-së dhe LDK-së ose LVV-së dhe PDK-së e AAK-së, në mënyrë që të dihet sigurt se kur shkojmë në konstituimin e Kuvendit, po atë ditë të formohet qeveria dhe të votohet për presidentin”, deklaroi Jakaj.

Më 10 korrik, lideri i LVV-së dhe kryeministri aktual në detyrë, Albin Kurti, u takua ndaras me Bedri Hamzën e PDK-së dhe Lumir Abdixhikun e LDK-së, për të diskutuar mbi ndërtimin e institucioneve të reja. Edhe pse nuk pati një marrëveshje pas këtyre takimeve, Kurti njoftoi se bisedimet do të rifillojnë gjatë ditëve në vazhdim. Këto konsultime u zhvilluan një ditë pasi KQZ-ja certifikoi rezultatet përfundimtare më 8 korrik. Sipas këtij rezultati, Lëvizja Vetëvendosje udhëheq me 47.13% të votave, duke siguruar 53 mandate në Kuvend. PDK-ja renditet e dyta me 19.44% dhe 22 deputetë, ndjekur nga LDK me 16.69% dhe 18 ulëse, si dhe AAK me 6.74% që përkthehet në shtatë deputetë. Pjesa tjetër prej 20 ulësesh i takon komuniteteve joshumicë.