Përplasja për presidencën, Qarri: PDK dhe AAK synojnë kontrollin e institucioneve kyçe

Kriza institucionale në Kosovë vijon të mbetet pa zgjidhje, ndërsa Partia Demokratike e Kosovës (PDK) dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) nuk e kanë pranuar ftesën e ushtrueses së detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, për zhvillimin e një takimi me liderët politikë.

Paralelisht, kryesuesi i seancës konstituive të Kuvendit, Avni Dehari, u ka bërë thirrje subjekteve politike që të arrijnë një marrëveshje para rinisjes së punës parlamentare. Ai ka kërkuar që partitë të ulen në një tryezë të përbashkët dhe të dakordësohen për një zgjidhje që do t’i jepte fund bllokadës institucionale.

Dehari ka deklaruar se i mirëpret takimet e propozuara nga ushtruesja e detyrës së presidentes Albulena Haxhiu dhe kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti. Në të njëjtën kohë, ai u ka bërë apel të gjitha forcave politike të angazhohen për një marrëveshje që do të mundësonte funksionalizimin e institucioneve.

Refuzimi i PDK-së dhe AAK-së ngre pikëpyetje mbi arsyet që i shtyjnë këto dy parti të kërkojnë konstituimin e Kuvendit, por të mos marrin pjesë në diskutimet politike për një president konsensual.

Për këtë situatë ka dhënë komentet e tij për “Bota sot” analisti politik Gani Qarri.

Qarri e lidh zhvillimin e fundit politik me situatën në veri të Kosovës. Sipas tij, zgjerimi i pranisë dhe funksionimit të institucioneve të Kosovës në atë pjesë të vendit ka rritur shqetësimin brenda opozitës.

Ai përmend konfirmimin e KFOR-it se ka nisur “tranzicioni gradual” i përgjegjësisë për Urën kryesore mbi lumin Ibër drejt njësive të Policisë së Kosovës, si dhe qëndrimin e Bashkimit Evropian se kushtet për hapjen e urës janë përmbushur. Në vlerësimin e tij, këto zhvillime, bashkë me shtrirjen e shtetësisë dhe integrimin e plotë të veriut, kanë ndikuar në reagimin e opozitës.

Sipas analistit, këto hapa e kanë nxjerrë opozitën “tërësisht nga kontrolli”, pasi ajo, në pretendimin e tij, po kërkon çdo mundësi për të penguar qeverisjen dhe për të mos lejuar që kryeministri Kurti të shënojë suksese të reja në drejtimin e Republikës së Kosovës.

Qarri e ka kritikuar qëndrimin e PDK-së dhe AAK-së, duke thënë se sjellja e tyre e sotme bie ndesh me veprimet e ndërmarra vitin e kaluar.

Ai pretendon se një vit më parë këto parti përdorën forma të ndryshme të obstruksionit politik për të penguar konstituimin e Kuvendit dhe krijimin e institucioneve shtetërore. Në këtë kuadër, Qarri e interpreton kërkesën e tyre të tanishme për “formimin” e Kuvendit, edhe përmes forcës, si dëshmi se motivi nuk lidhet me Kushtetutën apo rregulloren e Parlamentit.

Sipas tij, bëhet fjalë për një përpjekje për të ruajtur sistemin e drejtësisë që ai e cilëson të kapur dhe të ngritur nga këto parti, sistem i cili, në vlerësimin e tij, po shembet gradualisht.

Analisti e konsideron çështjen e presidentit si një nga faktorët kryesorë që shpjegon insistimin e PDK-së dhe AAK-së për konstituimin e Kuvendit, ndërsa refuzojnë bisedimet për një kandidat që do të mund të mbështetej nga palët.

Qarri ka sjellë në vëmendje edhe ndryshimet e pritshme në Gjykatën Kushtetuese. Ai thekson se presidenti i vendit ka kompetencën për dekretimin e gjyqtarëve të kësaj gjykate dhe se në fillim të gushtit të vitit 2027 përfundon mandati i pesë gjyqtarëve aktualë.

Me zgjedhjen e pesë gjyqtarëve të rinj, përbërja e Gjykatës Kushtetuese do të ndryshonte pothuajse tërësisht. Për këtë arsye, Qarri thotë se këmbëngulja e PDK-së dhe AAK-së për marrjen e postit të presidentit lidhet me rëndësinë e këtij institucioni.

Ai shton se kandidimi i Ramush Haradinajt nga AAK për postin e presidentit tregon se kjo parti e sheh funksionin e kreut të shtetit si një objektiv të rëndësishëm politik.

Qarri pretendon gjithashtu se opozita synon të ruajë ndikimin e saj në proceset e drejtësisë përmes kontrollit të institucioneve kryesore shtetërore.

Ai kujton se mandati nëntëvjeçar i pesë prej shtatë gjyqtarëve të Gjykatës Kushtetuese, të dekretuar më 9 gusht të vitit 2018, përfundon më 8 gusht të vitit 2027. Sipas tij, zgjedhja e gjyqtarëve të rinj, të cilët pretendohet se do të jenë të pandikuar nga partitë politike të inkriminuara dhe regjimet e së kaluarës, ka nxitur përpjekjet e opozitës për të marrë postin e presidentit.

Analisti vlerëson se situata do të ndikohet edhe nga proceset e reformimit të sistemit të drejtësisë. Ai përmend futjen e Vetingut dhe aktivizimin e Byrosë për Konfiskimin e Pasurisë së Kundërligjshme, duke deklaruar se këto zhvillime po dobësojnë ndikimin që, sipas tij, partitë e inkriminuara politike kanë pasur në institucionet kryesore juridike dhe gjyqësore të Republikës së Kosovës, përfshirë Gjykatën Kushtetuese.

Duke komentuar mospërgjigjen e PDK-së dhe AAK-së ndaj ftesës së Albulena Haxhiut, Qarri tha se kjo qasje rrezikon ta zgjerojë më tej krizën. Sipas tij, refuzimi i dialogut mund të pengojë zgjedhjen e presidentit dhe ta çojë vendin në zgjedhje të parakohshme vetëm 60 ditë pas konstituimit të Kuvendit.

Ai nënvizoi se, në të njëjtën kohë, Avni Dehari, nga Lëvizja Vetëvendosje, ka kërkuar një marrëveshje politike përpara vazhdimit të seancës parlamentare të radhës.

Qarri e konsideron të domosdoshëm një dakordësim mes partive, pasi vendi, sipas tij, ka nevojë për një president konsensual, institucione funksionale dhe qeverisje të qëndrueshme.

Ai tha se Dehari ka vepruar drejt kur ka shprehur gatishmërinë për të mirëpritur takimet e Albulena Haxhiut dhe Albin Kurtit, si dhe kur u ka bërë thirrje partive të ulen së bashku. Sipas Qarrit, ky është rrugëtimi për tejkalimin e ngërçit politik, shmangien e krizës institucionale dhe parandalimin e zgjedhjeve të reja të parakohshme, të cilat do të ishin të katërtat brenda më pak se dy viteve.

Në përmbyllje, analisti deklaroi se përsëritja e zgjedhjeve nuk përbën një zgjidhje të qëndrueshme. Ai argumenton se proceset e përsëritura zgjedhore nuk kanë sjellë domosdoshmërisht ndryshime të mëdha politike dhe kanë shtuar pakënaqësinë e elektoratit aktiv.

Sipas tij, rruga e vetme reale mbetet kompromisi ndërpartiak për zgjedhjen konsensuale të presidentit, krijimin e institucioneve funksionale dhe formimin e një qeverie stabile. Qarri e sheh këtë si kusht për ecjen e Kosovës së pavarur drejt integrimit evropian, anëtarësimit sa më të shpejtë në NATO dhe organizatat e tjera të rëndësishme euroatlantike e botërore, si dhe për arritjen e pranimit si shtet i pavarur me të drejta të plota në OKB.

Ai e cilësoi këtë si aktin final dhe objektivin kryesor të shtetndërtimit të suksesshëm të Republikës së Kosovës, duke shtuar se partitë opozitare nuk duhet dhe nuk do të duhej ta pengonin këtë proces. Kështu u shpreh Gani Qarri për “Bota sot”.