Nga rasti Rashkoviq te varrezat masive, analistët: Serbia po përpiqet të largojë vëmendjen nga krimet në Kosovë

Ministri në detyrë i Punëve të Brendshme, Xhelal Sveçla, reagoi të enjten në Mitrovicë ndaj deklaratave të presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, për rastin e Nenad Rashkoviqit.

Sveçla tha se pretendimet lidhur me Rashkoviqin po përdoren për të zbehur përgjegjësinë e shtetit serb për veprimet e kryera gjatë luftës së fundit në Kosovë. Sipas tij, në kohën kur janë zbuluar tri varreza masive, 71 armë të gjata, mijëra fishekë dhe pajisje të tjera ushtarake serbe, Vuçiqi po përpiqet ta zhvendosë debatin te një rast tjetër.

Ministri në detyrë deklaroi se institucionet e Kosovës do t’i hetojnë të gjitha çështjet, përfshirë edhe pretendimet për keqtrajtim, duke ndjekur procedurat përkatëse ligjore. Ai theksoi se puna institucionale do të vazhdojë si për rastet e përmendura më herët, ashtu edhe për hetimin e pretendimit të lidhur me Rashkoviqin.

Sveçla i bëri thirrje presidentit serb të kontribuojë në zbardhjen e fatit të personave të zhdukur me dhunë gjatë luftës, në mënyrë që familjet e tyre të mund të nisin të shërojnë plagët e krijuara prej vitesh.

Analistët thonë se çështja e Nenad Rashkoviqit nuk duhet të errësojë zbulimin e varrezave masive dhe krimet e kryera ndaj shqiptarëve gjatë luftës në Kosovë. Ata paralajmërojnë se rasti mund të shfrytëzohet nga Serbia për qëllime propagandistike, ndërsa kërkojnë nga institucionet kosovare më shumë kujdes dhe angazhim në trajtimin e rasteve të ndjeshme.

Gani Qarri: Rashkoviqi u përdor për propagandën e Beogradit

Analisti Gani Qarri, në një prononcim për “Bota sot”, vlerësoi se rasti i Nenad Rashkoviqit i ka shërbyer Serbisë për të tërhequr vëmendjen ndërkombëtare nga varrezat masive ku janë gjetur shqiptarë të vrarë gjatë luftës.

Qarri pretendoi se zhvillimet rreth Rashkoviqit janë pjesë e një strategjie të Beogradit për të larguar fokusin nga krimet dhe varrezat masive në Kalludër dhe në zonat përreth saj. Sipas tij, rasti është inskenuar për të zbehur rëndësinë e zbulimit të mbetjeve mortore të intelektualëve shqiptarë të masakruar në atë zonë.

Ai kritikoi hetuesit e dërguar nga institucionet e Kosovës për t’u informuar drejtpërdrejt nga Rashkoviqi. Qarri tha se ata nuk e intervistuan atë dhe u kthyen pa marrë asnjë informacion autentik, duke pretenduar se Zlatan Elek, të cilin e cilësoi si drejtues të “Listës Serbe” dhe drejtor të spitalit serb të palicencuar në Mitrovicë, ua kishte ndaluar takimin me të.

Sipas Qarr-it, një veprim i tillë ka krijuar hapësirë për spekulime dhe i ka dhënë Serbisë mundësi ta përdorë rastin në arenën ndërkombëtare. Ai argumentoi se dështimi i hetuesve për të marrë dëshmi nga vetë Rashkoviqi e la të hapur rrugën për narrativat e Beogradit dhe Aleksandar Vuçiqit.

Qarri tha se Serbia, përmes këtij rasti, e zhvendosi vëmendjen nga varrezat masive pranë Zubin Potokut, ku ishin groposur 23 intelektualë shqiptarë të masakruar. Ai e lidhi këtë zhvillim edhe me momentin kur Kosova po zhvarroste viktimat, ndërsa KFOR-i dhe BE-ja ishin deklaruar për hapjen e Urës kryesore mbi lumin Ibër, që lidh dy pjesët e Mitrovicës.

Analisti ngriti pyetjen nëse institucionet e Kosovës do të mund të kryenin një mision të ngjashëm në rast se do të vendosej mbyllja e spitalit serb të palicencuar, duke pasur parasysh, sipas tij, reagimin e zyrtarëve pas refuzimit të Zlatan Elekut.

Ai i cilësoi hetuesit si të dështuar dhe të dyshimtë, duke thënë se sjellja e tyre i ka shkaktuar dëm Kosovës dhe i ka krijuar Serbisë mundësi për propagandë armiqësore. Qarri kërkoi që institucionet përgjegjëse ta sqarojnë urgjentisht këtë mënyrë veprimi, veçanërisht në një periudhë kaq të dhimbshme për familjarët e viktimave dhe për shqiptarët.

Qarri kërkoi që drejtori i Policisë dhe ministri në detyrë i Punëve të Brendshme të japin shpjegime zyrtare se si një rast i lidhur me Rashkoviqin arriti të mbulojë zbulimin e varrezave masive ku u gjetën mbetjet e 23 shqiptarëve të vrarë.

Sipas tij, në këtë mënyrë Serbia e paraqiti veten si palë e rrezikuar dhe u përpoq të përforcojë pretendimin se minoritarët serbë në Kosovë janë të kërcënuar, pikërisht kur po dilnin në dritë krimet e kryera ndaj shqiptarëve.

Analisti pretendoi se Rashkoviqi mund të jetë një i dyshuar për masakrën në Kalludër të Zubin Potokut dhe se mund të ketë dijeni për persona të tjerë serbë të përfshirë në vrasjet e shqiptarëve. Ai tha se armët e gjetura pranë shtëpisë dhe vendit të masakrës nuk ishin fshehur, ndërsa eshtrat e viktimave u zbuluan mbi 27 vite pas luftës.

Qarri përmendi edhe vlerësimin se Kosova, vitin e kaluar, ishte renditur e para në Evropë dhe e treta në botë për rend dhe ligj. Sipas tij, Policia e Kosovës gëzon besueshmërinë më të lartë te qytetarët dhe ka mekanizma për kontrollin e veprimeve të pjesëtarëve të saj, nga zyrtarët e thjeshtë deri te nivelet më të larta shtetërore.

Pavarësisht kësaj, ai shprehu bindjen se rasti Rashkoviq mund të jetë orkestruar nga struktura të specializuara të BIA-s serbe. Sipas Qarr-it, ai u përzgjodh pikërisht në ditët kur po zbuloheshin eshtrat e shqiptarëve, me qëllim që të largohej vëmendja vendore dhe ndërkombëtare nga varreza masive me 23 intelektualë shqiptarë të masakruar nga Serbia.

Qarri tha se një individ ose një grup i lidhur me sistemin e sigurisë mund t’ia ketë krijuar Serbisë këtë mundësi. Ai argumentoi se rasti ndikoi në mjegullimin e krimeve dhe gjenocidit të kryer ndaj shqiptarëve të Kosovës, trupat e të cilëve vazhdojnë të zbulohen në varreza masive edhe mbi 27 vite pas përfundimit të luftës.

Ai kritikoi edhe suspendimin paraprak të dy policëve të apostrofuar nga Inspektorati Policor i Kosovës, duke thënë se, në vend të tyre, duhej të hetoheshin zyrtarët që nuk e morën në pyetje Rashkoviqin.

Qarri deklaroi se nuk dëshiron të besojë që një polic i Kosovës do t’i shkaktonte mavijosje një minoritari serb, duke e ditur ndikimin që një veprim i tillë do të kishte në ditët kur po zbuloheshin varret e shqiptarëve. Ai kërkoi një hetim të hollësishëm nga ekspertë ndërkombëtarë për të përcaktuar se kush i shkaktoi mavijosjet e paraqitura në mediat serbe.

Analisti vuri në dyshim edhe pamjet e publikuara, duke theksuar se Rashkoviqi shfaqej duke lëvizur lirshëm dhe me karrocë, pa shenja të një gjendjeje aq të rënduar sa ajo e përshkruar në raportimet e mediave dhe televizioneve propagandistike serbe. Ai ngriti mundësinë që disa pamje të jenë ekzagjeruar ose krijuar edhe me inteligjencë artificiale.

Qarri u shpreh se Xhelal Sveçla ka të drejtë kur thotë se Aleksandar Vuçiq po përpiqet ta largojë vëmendjen nga tri varrezat masive të zbuluara në Kosovë. Ai shtoi se në Kalludër dhe rrethinë të Zubin Potokut u gjetën trupat e 23 intelektualëve shqiptarë, si dhe 71 armë të gjata, mijëra fishekë dhe pajisje të tjera ushtarake serbe.

Megjithatë, ai kritikoi ministrin në detyrë të Punëve të Brendshme, duke thënë se duhet t’ia shpjegojë opinionit se si dështimet e zyrtarëve nën vartësinë e ministrisë së tij i mundësuan Serbisë dhe Vuçiqit këtë hapësirë propagandistike.

Në përfundim, Qarri ngriti dyshime për përfshirjen e personave të lidhur me Serbinë në polici, strukturat e sigurisë, hetuesi, prokurori dhe drejtësi. Ai kërkoi që shteti t’i identifikojë dhe t’i largojë këta persona, në mënyrë që Kosova të ecë drejt integrimit evropian, anëtarësimit euroatlantik dhe pranimit përfundimtar si shtet i pavarur me të drejta të plota në OKB.

Leon Duhanaj: Qasja e Serbisë ndaj Kosovës mbetet e njëjtë

Analisti Leon Duhanaj tha për “Bota sot” se Serbia nuk e ka ndryshuar politikën e saj ndaj Kosovës që nga koha e Sllobodan Millosheviqit.

Sipas Duhanajt, të gjitha qeveritë serbe pas luftës, pavarësisht emrave dhe deklaratave të bëra para ndërkombëtarëve, kanë ndjekur të njëjtën linjë ndaj Kosovës. Ai vlerësoi se me ardhjen e Aleksandar Vuçiqit kjo politikë mund të jetë bërë edhe më agresive, ndërsa synimi strategjik ka mbetur zhbërja e shtetësisë së Kosovës.

Duhanaj tha se kjo qasje tashmë është e njohur si për Kosovën, ashtu edhe për komunitetin ndërkombëtar. Sipas tij, nëse Serbia do të kishte marrë përgjegjësi për krimet e luftës, prej kohësh do t’i kishte hapur arkivat dhe do të kishte dhënë informacione për varrezat masive dhe vendndodhjet e viktimave, në Kosovë dhe në territorin e Serbisë.

Ai vlerësoi se një pjesë e konsiderueshme e shoqërisë serbe ende nuk është shkëputur nga nacionalizmi ndaj Kosovës. Duhanaj tha se kjo u pa edhe gjatë protestave studentore në Serbi, ku, krahas kërkesave të brendshme, mungoi një reflektim i thellë për krimet e së kaluarës dhe përgjegjësinë e shtetit serb ndaj Kosovës.

Sipas tij, situata është veçanërisht shqetësuese sepse zbulimi i varrezave masive me shqiptarë të vrarë rrezikon të mos marrë më vëmendjen e madhe ndërkombëtare. Ai theksoi se, ndërsa në Hagë po gjykohen krerët e UÇK-së, në Kosovë vazhdojnë të zbulohen varreza me viktima shqiptare dhe shumë autorë të krimeve ende nuk janë përballur me drejtësinë.

Duhanaj e cilësoi këtë si një kontrast të rëndë moral dhe politik. Sipas tij, drejtësia ndërkombëtare nuk mund të zbatojë një standard për UÇK-në dhe një tjetër për strukturat shtetërore serbe që kryen krime, masakra e dëbime dhe më pas fshehu trupat në varreza masive.

Ai theksoi se çdo varrezë masive e zbuluar përbën një aktakuzë të re ndaj politikës së Serbisë së asaj kohe dhe se Kosova nuk duhet të heshtë.

Në fund, Duhanaj u bëri thirrje qeverisë dhe diplomacisë së Kosovës që çdo rast të tillë ta dërgojnë në Bruksel, Uashington, Berlin, Paris, Londër, OKB dhe në çdo institucion tjetër ndërkombëtar ku mund të dëgjohet zëri i viktimave.

Ai tha se pas çdo varri të hapur qëndron një person i vrarë, një familje që ka pritur me dekada dhe një krim që kërkon autorin. Sipas Duhanajt, kjo çështje duhet të ndikojë edhe në ndërgjegjen e komunitetit ndërkombëtar.