Në Kosovë, 53.4 për qind e rasteve të kancerit të gjirit u zbuluan herët më 2025

Gjatë vitit 2025, në fazën e parë ose të dytë u diagnostikuan 53.4 për qind e rasteve të kancerit të gjirit në Kosovë. Ministri i Shëndetësisë, Arben Vitia, i cilësoi këto shifra si inkurajuese për mundësinë e trajtimit në kohë dhe theksoi rëndësinë e kontrolleve të rregullta.

Të dhënat u bënë publike në konferencën ndërkombëtare “Karcinoma e Gjirit dhe Sfidat e Saj”, të mbajtur në kuadër të muajit rozë. Në këtë takim u trajtuan çështjet që lidhen me parandalimin, diagnostikimin dhe mjekimin e sëmundjes.

Vitia tha se institucionet po synojnë të zgjerojnë programet e skriningut dhe t’ua lehtësojnë grave kryerjen e ekzaminimeve. Sipas tij, Plani i parë i Veprimit për Skriningun e Kancerit të Gjirit në Kosovë mbulon periudhën 2026–2028, ndërsa mamografia në institucionet publike ofrohet pa pagesë gjatë gjithë vitit.

Në Fushë Kosovë është vendosur një mamograf, kurse pritet të instalohen edhe tetë pajisje të reja digjitale në komunat ku kjo teknologji nuk është e disponueshme. Për të afruar shërbimin me gratë në pjesë të ndryshme të vendit, po shfrytëzohet gjithashtu mamografi mobil.

Ministri nënvizoi se për gratë e diagnostikuara me kancer të gjirit nevojitet edhe përkrahje psikologjike, krahas informimit të saktë dhe mbështetjes gjatë trajtimit e rikuperimit. Ai tha se ato duhet të marrin përgjigje, zgjidhje dhe kujdes në kohën e duhur.

Në Klinikën e Onkologjisë janë vendosur dy akseleratorë të rinj për radioterapi; njëri prej tyre mundëson përdorimin e teknologjisë SBRT. Drejtori i klinikës, Ilir Kurtishi, tha se investimet në pajisje moderne dhe metodat e reja të trajtimit kanë ndihmuar në zhvillimin e shërbimeve për pacientët me sëmundje malinje.

Kurtishi foli për përparimet në radioterapi, mundësinë e përdorimit të barnave të reja dhe përmirësimin e përgatitjes së terapive. Klinika ka tri pajisje për radioterapi dhe zbaton teknika bashkëkohore, përfshirë radioterapinë me intensitet të moduluar (IMRT) dhe stereotaksinë, të cilat mundësojnë trajtim më të saktë e të përshtatur për nevojat individuale të pacientëve.

Ai theksoi se pacientët duhet të kenë qasje në barna të reja dhe terapi moderne, në mënyrë që mjekimi të përshtatet me tiparet e sëmundjes dhe gjendjen e secilit. Ndër zhvillimet e tjera përmendi përmirësimin e infrastrukturës së klinikës dhe mënyrës së përgatitjes së barnave citostatike. Sipas tij, po vijojnë procedurat për përdorimin e metodave automatike në këtë proces.

Drejtori tha se investimet dhe ndryshimet organizative synojnë ta bëjnë përgatitjen dhe administrimin e terapive më të sigurt, më të saktë dhe më efikas, duke e vendosur sigurinë e pacientëve në qendër. Ai vlerësoi se përparimi i mëtejshëm kërkon investime të vazhdueshme, edukim profesional dhe bashkëpunim me institucione ndërkombëtare.

Mentor Zejnullahu, drejtor i Qendrës Klinike Universitare të Kosovës (QKUK), vuri në dukje se zbulimi i hershëm, kujdesi cilësor dhe bashkëpunimi mes profesionistëve shëndetësorë janë thelbësorë në përballjen me sëmundjen. Ai tha se përmirësimi i shërbimeve dhe forcimi i aftësive profesionale mbeten synime kryesore të institucioneve shëndetësore.

Zejnullahu shtoi se synimi është që çdo paciente të marrë kujdesin që i nevojitet, përmes ndërthurjes së profesionalizmit me trajtimin human.

Diskutimet në konferencë u përqendruan te diagnostikimi sa më i hershëm, avancimi i trajtimit dhe fuqizimi i shërbimeve shëndetësore për gratë me kancer të gjirit. Kontrollet e rregullta dhe mundësia për të kryer ekzaminime diagnostikuese mbeten vendimtare për zbulimin e sëmundjes në fazat e para.