Kosova përballë provës vendimtare, analistët paralajmërojnë pasojat pas mungesës së marrëveshjes Kurti–Abdixhiku

Skena politike në Kosovë ka hyrë në një periudhë delikate pas një tjetër përpjekjeje të pasuksesshme për marrëveshje mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe Lidhjes Demokratike të Kosovës, ndërkohë që afati për arritjen e një dakordimi po ngushtohet.

Bisedimet e fundit mes kryetarit të LVV-së, Albin Kurti, dhe atij të LDK-së, Lumir Abdixhiku, nuk sollën rezultat, pavarësisht përpjekjeve për të ndërtuar një formulë bashkëpunimi institucional.

Pas përfundimit të takimit në ambientet e Kuvendit, Kurti u tha gazetarëve se nuk mund të ketë lajme për sa kohë nuk është arritur marrëveshje.

Ai shtoi se publiku do të njoftohet sapo palët ta realizojnë marrëveshjen, ndërsa Abdixhiku nuk foli për mediat pas takimit.

Takimi i së mërkurës u zhvillua vetëm disa orë pasi përfaqësues të LDK-së kishin bërë të ditur se kjo parti synon postin e presidentit.

Sot, më 6 gusht, pritet të zhvillohet seanca konstituive e legjislaturës së njëmbëdhjetë të Kuvendit të Kosovës. Me mbajtjen e saj nisin edhe afatet kushtetuese për krijimin e Qeverisë së re dhe procesin për zgjedhjen e presidentit. Në këto rrethana, fakti që dy subjektet kryesore politike ende nuk janë marrë vesh shton pikëpyetjet për funksionalizimin e institucioneve dhe shmangien e një krize tjetër politike.

Qarri: Kreu i shtetit të marrë mandatin nga qytetarët dhe jo nga pazaret partiake

Në një deklaratë për “Bota sot”, analisti politik Gani Qarri thotë se bllokada e vazhdueshme dhe dështimi i partive për të krijuar institucione funksionale tregojnë nevojën për ndryshime kushtetuese, përmes të cilave presidenti do të zgjidhej drejtpërdrejt nga qytetarët.

Në vlerësimin e tij, presidenti duhet të përfaqësojë unitetin dhe nuk duhet të dalë si produkt i kompromiseve ndërmjet partive.

Qarri deklaron se përvoja negative me subjektet aktuale politike, si në ndërtimin e konsensusit ashtu edhe në krijimin e institucioneve funksionale shtetërore, e bën të domosdoshëm ndryshimin e neneve përkatëse të Kushtetutës, në mënyrë që presidenti të zgjidhet me votën e qytetarëve. Sipas tij, kreu i shtetit duhet të jetë simbol i bashkimit të popullit dhe jo instrument i partive, të cilat prej gati dy vjetësh po e dërgojnë vendin nga një proces zgjedhor në tjetrin, pa institucione të qëndrueshme.

Ai nënvizon se konstituimi i Kuvendit aktivizon afatet kushtetuese për formimin e Qeverisë dhe zgjedhjen e presidentit, por shfaq rezerva nëse kjo do të mund të realizohet, duke iu referuar zhvillimeve të fundit në LDK.

Sipas Qarrit, rezultati i ngushtë në votimin për vazhdimin e mandatit të Lumir Abdixhikut dëshmon për përçarje të thella brenda LDK-së. Ai thotë se këto ndarje mund ta komplikojnë arritjen e një marrëveshjeje me partinë fituese për presidentin, pasi nuk dihet nëse votat e deputetëve të LDK-së do të mbeten të qëndrueshme.

Analisti vlerëson gjithashtu se takimet mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe LDK-së nuk kanë dhënë asnjë përfundim konkret, duke e bërë edhe më të pasigurt mundësinë e një kompromisi politik.

Ai thekson se, ndonëse përfaqësuesit e LVV-së dhe LDK-së zhvilluan bisedime disaorëshe, palët nuk dolën me marrëveshje. Sipas tij, njoftimi i vetëm se dialogu do të vazhdojë tregon se mes tyre ende ka paqartësi dhe dallime serioze.

Qarri konsideron se LDK-ja duhej ta trajtonte me më shumë seriozitet propozimin e LVV-së për bashkëqeverisje, veçanërisht duke marrë parasysh rezultatin e zgjedhjeve dhe gjendjen e brendshme të partisë.

Ai thotë se oferta që përfshinte postin e kryetarit të Kuvendit, pozitën e zëvendëskryeministrit dhe disa ministri përbënte një mundësi që meritonte shqyrtim serioz nga LDK-ja. Sipas Qarrit, këmbëngulja vetëm për postin e presidentit nuk kontribuon në kapërcimin e krizës institucionale dhe politike.

Në këndvështrimin e tij, një kandidat jopartiak për president do të ishte zgjidhja më e pranueshme për të gjitha subjektet dhe njëkohësisht alternativa që u shërben më mirë qytetarëve.

Qarri rikujton se edhe LVV-ja ka shprehur publikisht gatishmëri për ta përkrahur një president jopartiak. Ai e cilëson këtë si variantin më të favorshëm për Kosovën dhe si një mundësi konkrete për daljen nga ngërçi politik.

Në përfundim, analisti paralajmëron se, nëse marrëveshja nuk realizohet, vendi mund të përfundojë sërish në zgjedhje të parakohshme, me pasoja në planin politik dhe ekonomik.

Sipas Qarrit, dështimi për të siguruar konsensus rreth funksionalizimit të institucioneve dhe zgjedhjes së presidentit do ta zgjaste krizën institucionale dhe do ta shtynte Kosovën drejt zgjedhjeve të reja. Ai thekson se një zhvillim i tillë do të rëndonte buxhetin shtetëror, do të vinte në provë durimin e qytetarëve dhe nuk do t’i shërbente stabilitetit e sigurisë së vendit.

Burjani: Kurti ka vetëm një zgjidhje, përndryshe zgjedhjet nuk mund të shmangen

Për këtë çështje foli për “Bota sot” edhe Blerim Burjani. Ai e përshkruan situatën si të ndërlikuar dhe vlerëson se kryeministri Albin Kurti ka vetëm një mundësi për ta parandaluar mbajtjen e zgjedhjeve.

Sipas Burjanit, rrugëdalja do të ishte një marrëveshje me LDK-në, përmes së cilës kësaj partie do t’i jepej posti i presidentit dhe disa ministri, duke përfshirë edhe Ministrinë e Punëve të Jashtme.

Ai thotë se Kurti duhet t’ia ofrojë LDK-së pozitën e presidentit dhe 5 ministri, mes të cilave Ministrinë e Punëve të Jashtme. Në të kundërt, sipas tij, zgjedhjet do të ishin të pashmangshme, ndërsa gjendja e shtetit është më e rëndësishme se ajo e LVV-së dhe LDK-së.

Burjani e konsideron problem serioz kokëfortësinë e VV-së dhe, ndoshta, edhe të elektoratit që voton në këtë mënyrë, ndonëse e di se Kurti, sipas tij, nuk prodhon institucione, por konflikt dhe zgjedhje. Ai shton se mbetet e hapur pyetja përse duhet votuar nëse kjo dihet, duke e paraqitur situatën si zgjedhje mes vetëdijesimit të elektoratit dhe vetëshkatërrimit.

Ai thekson gjithashtu se përgjegjësia politike duhet të udhëhiqet nga interesi shtetëror dhe jo nga përfitimet personale ose partiake.

Në përmbyllje të deklaratës për “Bota sot”, Blerim Burjani thotë se vetëshkatërrimi buron nga papërgjegjësia, frajerllëku politik dhe mungesa e vullnetit për ta vendosur shtetin në rend të parë, përpara interesit individual dhe atij partiak.