KE ngre alarmin për presione politike dhe pengesa në sistemin e drejtësisë

Komisioni Evropian (KE), në raportin e tij më të fundit për sundimin e ligjit, adreson kritika të forta për Maqedoninë e Veriut, duke evidentuar ndërhyrje dhe presion të drejtpërdrejtë të zyrtarëve qeveritarë ndaj sistemit gjyqësor. Dokumenti i Brukselit analizon veçanërisht ndryshimet e debatueshme në Kodin Penal, procesin e kontestuar për shkarkimin e ish-prokurorit publik, si edhe nivelin e lartë të korrupsionit në prokurimet publike dhe në sektorin e shëndetësisë.

Sipas vlerësimit të KE-së, përfaqësuesit qeveritarë kanë shtuar sulmet e drejtpërdrejta ndaj institucioneve të drejtësisë. Njëkohësisht, procedura e përdorur për shkarkimin e Kryeprokurorit Publik dëshmoi rrezik të lartë për politizim dhe përfundoi me dorëheqjen e tij.

Raporti nënvizon se ndërhyrjet e presionet nga pushtetet e tjera vazhdojnë të shkaktojnë shqetësim serioz për respektimin e pavarësisë së gjyqësorit. Zyrtarë të zgjedhur dhe përfaqësues të qeverisë kanë ashpërsuar kritikat personale ndaj gjyqtarëve dhe prokurorëve publikë, duke i akuzuar për korrupsion, ndërsa drejtues të lartë qeveritarë kanë folur për plane për “spastrimin” e gjyqësorit dhe prokurorisë. Sipas dokumentit, deklarata të tilla rrezikojnë të dëmtojnë pavarësinë e sistemit gjyqësor dhe parimin e ndarjes së pushteteve, ndërsa rasti i shkarkimit të Kryeprokurorit Publik nxori në pah politizimin e mundshëm dhe mangësitë e rregullave për shkarkim.

Sa i përket Kuvendit, Komisioni Evropian konstaton se ka pasur përparim të caktuar në efikasitetin e punës së legjislaturës. Megjithatë, mbetet shqetësuese praktika që një numër i madh ligjesh të rëndësishme vazhdojnë të kalojnë përmes procedurës së shkurtuar.

Brukseli i cilëson ndryshimet ligjore të miratuara në vitin 2023 si një prej pengesave kryesore në luftimin e krimit të kryer nga zyrtarë të lartë. Analiza thekson se rastet e korrupsionit të profilit të lartë pothuajse asnjëherë nuk arrijnë një epilog përfundimtar gjyqësor, duke krijuar te qytetarët perceptimin e pandëshkueshmërisë së plotë.

Puna e Zyrës së Prokurorit Publik në ndjekjen e krimit të organizuar vështirësohet më tej nga teknologjia e amortizuar, mungesa e prokurorëve dhe burimet e pamjaftueshme financiare.