Gjyqtari zviceran që dënoi Thaçin kandidon për në Gjykatën Ndërkombëtare Penale – A do të përballej një ditë me Putinin?

Guénaël Mettraux, gjyqtari zviceran që bënte pjesë në trupin gjykues prej tre anëtarësh i cili më 16 shtator e dënoi ish-udhëheqësin e Kosovës, Hashim Thaçi, me 25 vjet heqje lirie, tani po synon një nga pozicionet kyçe në sistemin e drejtësisë penale globale.

Zvicra e ka propozuar zyrtarisht Mettraux për postin e gjyqtarit në Gjykatën Penale Ndërkombëtare (ICC) në Hagë, për një mandat që shtrihet nga viti 2027 deri në 2036. Procesi zgjedhor është planifikuar të mbahet në muajin dhjetor të vitit aktual. Suksesi i tij do të shënonte një moment historik, duke e bërë atë gjyqtarin e parë me origjinë zvicerane në këtë institucion.

E përditshmja zvicerane Blick ka shtruar hapur pyetjen nëse rruga profesionale e Mettraux mund të ndërpritet në të ardhmen me një proces gjyqësor kundër presidentit rus, Vladimir Putin.

Nga çështja Thaçi drejt ICC-së

Aktualisht, Mettraux shërben si gjyqtar në Dhomat e Specializuara të Kosovës, ku ishte anëtar i Panelit Gjykues II, së bashku me kolegët e tij Charles L. Smith III dhe Christoph Barthe, një përbërje kjo e vërtetuar nga të dhënat zyrtare të gjykatës.

Më 16 shtator, ky panel shpalli aktgjykimin fajësues për Hashim Thaçin, Kadri Veselin, Rexhep Selimin dhe Jakup Krasniqin, duke i gjetur përgjegjës për disa krime lufte. Dënimet e shqiptuara ishin 25 vjet burg për Thaçin dhe Krasniqin, 18 vjet për Veselin dhe 13 vjet për Selimin.

Vetëm pak kohë pas këtij vendimi, kandidatura e Mettraux për në ICC është bërë sërish qendër e vëmendjes në shtypin zviceran.

Qeveria zvicerane e përkrah fuqishëm nominimin e tij. Në profilin e kandidaturës theksohet karriera e tij mbi 25-vjeçare në fushën e së drejtës penale ndërkombëtare dhe angazhimi i tij në gjashtë mekanizma të ndryshëm, përfshirë vetë ICC-në, Gjykatën Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë, atë për Ruandën dhe Dhomat e Specializuara të Kosovës.

Për një segment të opinionit publik në Kosovë, i cili pas dënimit të Thaçit dhe të bashkëakuzuarve ka shprehur skepticizëm mbi prirjet dhe influencat mbi Gjykatën Speciale, synimi i Mettraux për në ICC krijon një kontrast të habitshëm: i njëjti gjyqtar që kontribuoi në dënimin e Thaçit, potencialisht mund të gjendet një ditë duke shqyrtuar një rast kundër Vladimir Putinit.

Rasti Putin

Që prej 17 marsit 2023, presidenti rus Vladimir Putin është në shënjestër të një urdhër-arresti të lëshuar nga ICC-ja.

Sipas gjykatës, ekzistojnë baza të forta për të besuar se ai mban përgjegjësi penale individuale për krimin e dyshuar të luftës, konkretisht deportimin dhe zhvendosjen e kundërligjshme të fëmijëve nga zonat e okupuara ukrainase drejt Rusisë. Këto pretendime nuk janë shqyrtuar ende në një proces të plotë gjyqësor dhe Putini vijon të jetë jashtë kapjes fizike të autoriteteve të gjykatës.

Pikërisht kjo rrethanë e ka shtyrë gazetën Blick të ngrejë skenarin që, nëse Mettraux siguron një vend në ICC dhe nëse Putin del ndonjëherë para drejtësisë, gjyqtari zviceran mund të jetë një kandidat potencial për t’u bërë pjesë e panelit gjykues për këtë çështje. Megjithatë, për momentin nuk ka asnjë tregues se Mettraux do t’i caktohej pikërisht këtij rasti.

Dy institucione të vecanta në Hagë

Duhet sqaruar një dallim thelbësor: Dhomat e Specializuara të Kosovës, ku Mettraux trajtoi çështjen Thaçi dhe të tjerët, dhe Gjykata Penale Ndërkombëtare janë dy organe të pavarura, pavarësisht se të dyja e kanë selinë në Hagë.

ICC-ja është një gjykatë e përhershme me karakter ndërkombëtar, e cila merret me gjenocid, krime kundër njerëzimit, krime lufte dhe, në rrethana specifike, me krimin e agresionit. Hetimet për situatën në Ukrainë kanë nisur që në mars të vitit 2022.

Mettraux, i cili është 52 vjeç, ka një të kaluar të gjerë si avokat, këshilltar ligjor dhe ekspert në një sërë gjyqesh ndërkombëtarë. Materialet e kandidaturës së tij tregojnë gjithashtu se ai zotëron rreth 12 vjet përvojë të drejtpërdrejtë me mekanizmat proceduralë të ICC-së.