Gjykata: Thaçi u përfshi personalisht në ndalimin e 13 parlamentarëve të lidhur me Rugovën

Në shtator të vitit 1998, gjatë një vizite në Drenicë, u ndaluan 13 parlamentarë dhe përfaqësues politikë që ishin pjesë e një delegacioni të lidhur kryesisht me LDK-në dhe politikën e Ibrahim Rugovës. Gati tri dekada pas ngjarjes, Dhomat e Specializuara arritën në përfundimin se Hashim Thaçi kishte marrë pjesë personalisht në arrestimin, ndalimin arbitrar dhe marrjen e tyre në pyetje në Qirez dhe Baicë.

Ky rast u shqyrtua nga trupi gjykues si një nga episodet e krimeve ndaj personave që drejtuesit e atëhershëm të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës i perceptonin si kundërshtarë politikë ose ushtarakë.

Në përmbledhjen e aktgjykimit thuhet se në grupin e kundërshtarëve të perceptuar përfshiheshin, ndër të tjerë, shqiptarë të Kosovës me lidhje me Lidhjen Demokratike të Kosovës dhe Forcat e Armatosura të Republikës së Kosovës.

Sipas gjykatës, personat e konsideruar kundërshtarë viheshin në shënjestër përmes arrestimeve dhe ndalimeve pa procedura ligjore, keqtrajtimit fizik dhe psikologjik, kërcënimeve, si dhe mënyrave të tjera të frikësimit. Megjithatë, gjykata nuk konstatoi domosdoshmërisht se secili prej 13 anëtarëve të delegacionit ishte përballur me të gjitha këto forma keqtrajtimi.

Ngjarjet në Qirez dhe Baicë

Më 21 shtator 1998, delegacioni ishte nisur drejt Qirezit të Drenicës për të vizituar popullatën e zhvendosur që kishte gjetur strehim atje. Delegacioni drejtohej nga Gjergj Dedaj, në atë kohë nënkryetar i Këshillit të Republikës së Kosovës dhe një nga figurat politike të afërta me kampin e presidentit Ibrahim Rugova.

Anëtarët e delegacionit u ndaluan në Qirez dhe u mbajtën për afërsisht 48 orë. Një pjesë e fakteve të shqyrtuara nga gjykata lidhej edhe me Baicën, ku ata vazhduan të mbaheshin dhe t’u nënshtroheshin pyetjeve.

Në përmbledhjen zyrtare të aktgjykimit, trupi gjykues deklaroi: “Thaçi gjithashtu mori pjesë personalisht në krime, përfshirë arrestimin, ndalimin dhe marrjen në pyetje të 13 parlamentarëve në Qirez dhe Baicë.”

Sa i përket Rexhep Selimit, gjykata konstatoi se ai kishte marrë pjesë në arrestimin dhe ndalimin e 13 parlamentarëve në Qirez.

Delegacioni perceptohej si i afërt me kampin e Rugovës

Në periudhën kur ndodhi incidenti, Ibrahim Rugova dhe LDK-ja gëzonin mbështetje të gjerë mes shqiptarëve të Kosovës, ndërsa udhëhiqnin institucionet e atëhershme të Republikës së Kosovës.

Në të njëjtën kohë, kishte përplasje të forta ndërmjet kësaj vije institucionale dhe strukturave të tjera që synonin të merrnin drejtimin politik dhe ushtarak të luftës.

Gjergj Dedaj kishte deklaruar më herët se anëtarët e delegacionit ishin keqtrajtuar fizikisht dhe psikologjikisht. Sipas tij, ata shiheshin me mosbesim për shkak të lidhjeve me LDK-në dhe përkrahjes së tyre për Rugovën.

Dedaj kishte pohuar publikisht se edhe vetë ishte keqtrajtuar. Pretendime të tilla u përsëritën prej tij në intervista dhe deklarata të bëra pas luftës.

Ndryshimi i dëshmisë së Dedajt në Hagë

Gjatë dëshmisë së tij para Dhomave të Specializuara në nëntor 2023, Dedaj u tërhoq nga një pjesë e pohimeve që kishte bërë më parë.

Ai deklaroi se nuk ishte rrahur dhe se disa nga pretendimet e tij të mëhershme ishin ekzagjeruar. Dedaj shpjegoi se ato deklarata ishin dhënë në një gjendje të rënduar emocionale dhe se nuk kishte qenë në gjendje të mirë kur kishte bërë shumicën e pohimeve të tij pas luftës.

Dedaj mohoi gjithashtu ta kishte parë Thaçin në Qirez. Ai tha se mund ta kishte identifikuar gabimisht ose se deklaratat e tij mund të ishin ndikuar nga rivaliteti politik. Sidoqoftë, ai pranoi se më vonë e kishte takuar Thaçin në Baicë.

Mbrojtja i përdori këto ndryshime për të vënë në dyshim versionin e Prokurorisë dhe besueshmërinë e deklaratave të mëparshme të dëshmitarit.

Ngjarja dhe përfshirja e Thaçit nuk u hodhën poshtë

Megjithëse Dedaj u tërhoq nga një pjesë e deklaratave të mëhershme, trupi gjykues nuk e rrëzoi as ngjarjen dhe as përfshirjen e Thaçit në të.

Pasi shqyrtoi dëshmitë, dokumentet dhe materialet e tjera, gjykata vlerësoi se ishte vërtetuar pjesëmarrja personale e Thaçit në arrestimin, ndalimin arbitrar dhe marrjen në pyetje të 13 parlamentarëve.

Rrjedhimisht, përfundimi i gjykatës nuk u bazua vetëm në deklaratat e Gjergj Dedajt, por në tërësinë e provave të administruara gjatë procesit.

Në aktgjykim, incidenti u përfshi në kuadrin më të gjerë të vënies në shënjestër të personave të perceptuar si kundërshtarë. Në këtë kategori hynin veçanërisht shqiptarët e lidhur me LDK-në, FARK-un dhe institucionet e udhëhequra nga Ibrahim Rugova.

Përgjegjësi penale individuale dhe jo kolektive

Trupi gjykues nënvizoi se procesi nuk trajtonte ligjshmërinë e luftës së UÇK-së dhe as përgjegjësinë kolektive të pjesëtarëve të saj.

Konstatimet dhe dënimet kanë të bëjnë me përgjegjësinë penale individuale të të akuzuarve për veprime të caktuara. Për rastin e 13 parlamentarëve, gjykata konstatoi se Thaçi ishte përfshirë personalisht në arrestimin, ndalimin arbitrar dhe marrjen e tyre në pyetje, ndërsa Selimi kishte marrë pjesë në arrestimin dhe ndalimin e tyre.

Për këtë arsye, rasti i Qirezit dhe Baicës mbetet një nga episodet më domethënëse të aktgjykimit: një delegacion shqiptar i afërt me politikën e Rugovës u konsiderua i dyshimtë dhe u privua nga liria nga njerëz që supozohej se luftonin kundër të njëjtit pushtues.

Burime: Përmbledhja zyrtare e aktgjykimit, njoftimi i Dhomave të Specializuara dhe raportimet publike nga dëshmia e Gjergj Dedajt.