Dita e 62-të e protestës në Zvërnec, sinjale për një etapë të re politike në Shqipëri?

Lëvizja qytetare në Zvërnec vijon prej 62 ditësh. E nisur si reagim kundër projektit turistik të parashikuar në këtë zonë, protesta ka zgjeruar ndërkohë kërkesat e saj dhe është kthyer në temë të debatit të gjerë publik.

Gjatë javëve, pjesëmarrësit kanë shkuar përtej kundërshtimit të projektit, duke shprehur shqetësime edhe për qeverisjen, transparencën e institucioneve dhe procesin e vendimmarrjes. Për këtë arsye, zhvillimet kanë marrë vëmendjen si të opinionit publik, ashtu edhe të aktorëve politikë.

Zgjatja e protestës ka nxitur diskutime nëse pakënaqësia e qytetarëve e ka tejkaluar tashmë çështjen e investimit turistik, duke u kthyer në një sfidë më të gjerë ndaj qeverisë dhe institucioneve.

Ende nuk dihet nëse vazhdimësia e saj do të ndikojë te vendimet e autoriteteve, nëse projekti do t’i nënshtrohet rishikimit apo nëse palët do të tentojnë të arrijnë një zgjidhje nëpërmjet dialogut.

Për këto zhvillime, gazeta “Bota sot” ka marrë qëndrimet e njohësve nga Shqipëria, Skënder Kapiti dhe Llesh Ndoj.

Publicisti Skënder Kapiti e konsideron protestën një lëvizje që prej kohësh ka dalë përtej motivit fillestar, duke fituar, sipas tij, përmasa kombëtare dhe politike.

Në vlerësimin e Kapitit, projekti turistik shërbeu vetëm si pikënisje për mobilizimin qytetar, ndërsa më pas reagimi u shtri edhe mbi pakënaqësitë ndaj mënyrës së qeverisjes dhe klasës politike.

Kapiti deklaron për “Bota sot” se kundërshtimi i projektit në Zvërnec u bë shkëndija e një lëvizjeje mbarëkombëtare shqiptare, me karakter të fortë patriotik e kombëtar. Ai thotë se, me kalimin e kohës, protesta u rrit jo vetëm numerikisht, por fitoi edhe përkrahjen e shqiptarëve në të gjitha trojet dhe në diasporë. Sipas tij, ajo i hoqi maskën pushtetit dhe politikës së tranzicionit 35-vjeçar, të cilën e cilëson elitë tradhtare, mashtruese, spekuluese, të korruptuar dhe grabitqare.

Ai argumenton se kërkesat e ngritura tashmë nuk kufizohen te projekti i Zvërnecit, por synojnë ndryshime politike në Shqipëri.

Sipas Kapitit, çështja nuk qëndron më vetëm tek anulimi i projekteve që vlerësohen si korruptive, por te rrëzimi i qeverisë dhe dorëheqja e kryeministrit Edi Rama. Ai e quan këtë të vetmen alternativë dhe shprehet se nuk mund të ketë diskutime apo negociata me personin që e konsideron përgjegjës për situatën e krijuar. Në këndvështrimin e tij, një marrëveshje mes protestuesve dhe kryeministrit Rama do të përbënte tradhti ndaj interesit publik, pasi zgjidhja nuk mund të ofrohet nga ai që, sipas Kapitit, ka shkaktuar problemet dhe pakënaqësinë qytetare. Publicisti thotë se zgjidhja është largimi i Edi Ramës nga pushteti dhe se kjo do t’i shërbente edhe interesit të Kosovës e të të gjithë shqiptarëve.

Një qëndrim tjetër paraqet publicisti Llesh Ndoj, i cili mendon se protesta është shkëputur prej kohësh nga arsyeja që çoi në nisjen e saj.

Megjithatë, sipas Ndojit, kjo lëvizje ka bërë të dukshme një sërë pakënaqësish që lidhen me qeverisjen dhe me marrëdhënien e institucioneve me qytetarët.

Në deklaratën për “Bota sot”, ai shprehet se ndoshta që prej ditës së tretë protesta nuk kishte më lidhje me shkakun fillestar, pra me Zvërnecin. Sipas tij, vazhdimi i saj dëshmoi se pakënaqësitë ndaj qeverisjes janë shumë më të gjera se çështja mjedisore apo ajo që është quajtur “shitje e atdheut”. Ndoj rendit si problem kryesor largimin e qeverisjes nga populli, mungesën e gatishmërisë për të dëgjuar, korrupsionin në administratë dhe çështje të tjera, të cilat i përshkruan si njëkohësisht reale dhe të perceptuara.

Pavarësisht kësaj, Ndoj gjykon se lëvizja nuk e ka më forcën e nevojshme për të prodhuar ndryshime konkrete.

Ai thotë se sot ajo nuk mund të përkufizohet më si protestë në kuptimin e plotë. Sipas tij, ka mbetur vetëm një grup i vogël njerëzish që prej dy muajsh përsërit të njëjtat mesazhe. Ndoj i cilëson ata të paktë në numër, të varfër në ide dhe të paaftë për të sjellë ndryshim. Ai nënvizon se ndryshimi realizohet përmes politikës dhe zgjedhjeve, ndërsa kjo lëvizje, sipas tij, as nuk përfaqëson një alternativë politike dhe as nuk paraqet zgjidhje konkrete.

Në lidhje me qëndrimin e institucioneve, publicisti parashikon mundësinë e disa ndërhyrjeve të pjesshme, por jo një ndryshim të drejtimit të përgjithshëm.

Ndoj vlerëson se qeveria mund të reagojë me ndonjë masë sociale dhe madje të largojë edhe ndonjë ministër, por këto veprime, sipas tij, nuk do të sjellin ndonjë diferencë. Ai nuk pret ndryshim të qasjes ndaj zhvillimit të turizmit. Përkundrazi, argumenton se Shqipëria duhet të largohet nga modeli i turizmit masiv dhe të kalojë drejt turizmit cilësor, çka kërkon investime të mëdha dhe investitorë seriozë ndërkombëtarë. Në përfundim, ai identifikon sistemin e drejtësisë dhe problemet e pronësisë si çështjet reale ku qeveria duhet të përqendrojë energjitë, e nxitur edhe nga kjo protestë.