Arsim Bajrami propozon angazhim juridik dhe institucional për çështjen e ish-krerëve të UÇK-së

Akademiku Arsim Bajrami ka kërkuar ngritjen pa vonesë të një komisioni shtetëror me specialistë të fushës juridike. Sipas propozimit të tij, ky komision do të shqyrtonte aktgjykimin e shkallës së parë për ish-krerët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) në Dhomat e Specializuara në Hagë dhe do t’u ofronte ekipeve të mbrojtjes ekspertizë shtesë gjatë ankimimit.

Nismën e bërë publike në profilin e tij në Facebook, Bajrami e lidh me nevojën për të bashkuar ekspertizën juridike vendore dhe për të bashkërenduar veprimet e institucioneve të Republikës së Kosovës. Ai vlerëson se faza pasuese e procesit kërkon përqendrim te argumentimi ligjor, shqyrtimi i provave dhe zbulimi i shkeljeve të mundshme materiale ose procedurale.

Komisionin ai e përfytyron si një trupë profesionale e pluraliste, të pandikuar nga partitë, ku do të merrnin pjesë gjyqtarë dhe ish-gjyqtarë, prokurorë, avokatë penalistë, profesorë të së drejtës penale dhe specialistë të së drejtës penale ndërkombëtare.

Sipas mandatit të propozuar, ekspertët do të bënin një shqyrtim tërësor juridik të aktgjykimit. Ata do të vlerësonin administrimin dhe çmimin e provave, çështjen e përgjegjësisë individuale penale dhe çdo mospërputhje të mundshme mes dëshmive dhe përfundimeve të trupit gjykues.

Rezultati i kësaj pune, sipas Bajramit, duhet të jetë një dokument juridik gjithëpërfshirës, që ekipet e mbrojtjes ta përdorin si ekspertizë plotësuese gjatë përgatitjes së ankesave.

Bajrami e cilëson përballjen e radhës si tërësisht juridike. Për këtë arsye, ai kërkon që mbrojtja e të akuzuarve të ndërtohet mbi prova konkrete, argumentim profesional dhe standardet e së drejtës penale ndërkombëtare.

Megjithatë, puna e komisionit nuk duhet t’i vonojë ekipet e mbrojtjes. Ai sugjeron që të dyja angazhimet të ecin njëkohësisht, pa u pritur përfundimi i ekspertizës dhe pa u cenuar afatet procedurale për ankimim.

Në dokumentin e publikuar, Bajrami rendit fushat që, sipas tij, kërkojnë vëmendje në shqyrtimin e shkallës së dytë: përcaktimin e gjendjes faktike, përgjegjësinë individuale penale, besueshmërinë e dëshmitarëve dhe rrethanat historike të luftës në Kosovë. Në këtë analizë ai përfshin edhe organizimin e strukturën komanduese të UÇK-së, si dhe pretendimet se ka ekzistuar një plan apo qëllim kriminal.

Një tjetër drejtim është gjetja e dëshmitarëve dhe provave të tjera që mund të paraqiten në procedurën ankimore. Sipas tij, baza provuese e mbrojtjes duhet të zgjerohet, veçanërisht përmes dëshmitarëve që i njohin drejtpërdrejt ngjarjet konkrete, vendndodhjet dhe strukturat organizative.

Propozimi kërkon edhe një vëzhgim të pavarur ndërkombëtar të zbatimit të standardeve të gjykimit të drejtë në Dhomat e Specializuara. Bajrami kërkon përfshirjen e organizatave profesionale ndërkombëtare dhe vëmendje ndaj Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, prezumimit të pafajësisë, barazisë së armëve dhe së drejtës për mbrojtje efektive.

Në planin diplomatik, ai u propozon institucioneve më të larta të Kosovës, përfshirë Presidenten, Kryeministrin dhe Ministrinë e Punëve të Jashtme, të koordinojnë kontaktet me vendet donatore të Dhomave të Specializuara dhe me shtetet mike të Kosovës. Synimi do të ishte sigurimi i mbështetjes për monitorim të pavarur dhe ekspertizë juridike ndërkombëtare.

Si përvojë për t’u studiuar, Bajrami veçon rastin e Kroacisë dhe të gjeneralëve Ante Gotovina e Mladen Markač. Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë i kishte dënuar fillimisht në shkallën e parë, por Dhoma e Apelit i liroi më 16 nëntor 2012.

Studimi i atij rasti, sipas tij, duhet të ndalet te standardet për vlerësimin e provave, te përgjegjësia individuale penale dhe te mënyra në të cilën Dhoma e Apelit i rishqyrtoi konstatimet e shkallës së parë.

Në mbyllje të dokumentit, Bajrami paraqet tetë masa konkrete. Mes tyre janë krijimi i komisionit shtetëror, hartimi i ekspertizës juridike, identifikimi i dëshmitarëve dhe provave shtesë, përfshirja e ekspertëve ndërkombëtarë, monitorimi i pavarur dhe vënia në veprim e diplomacisë kosovare.

Sipas qëndrimit të tij, e vërteta historike duhet të shërbejë për mbrojtjen e luftës së UÇK-së, ndërsa pafajësia e të akuzuarve duhet të mbështetet me prova dhe me standardet e së drejtës penale.

Bajrami u bën thirrje institucioneve të Kosovës të mos vonohen: ekspertiza vendore dhe bashkërendimi institucional, sipas tij, duhen aktivizuar menjëherë. Njëkohësisht, ai thekson se ekipet e mbrojtjes duhet të mbeten të pavarura në punën e tyre profesionale dhe të respektojnë afatet e ankimimit.