25 vjet pas atentatit ndaj gazetarit të “Bota Sot”, Bekim Kastrati: drejtësia ende e papërfunduar

Njëzet e pesë vjet pas sulmit të armatosur pranë Skënderajt, ku humbën jetën Bekim Kastrati dhe Besim Dajaku, ndërsa u plagos Gani Geci, rrethanat e plota të atentatit dhe përgjegjësia penale për të vazhdojnë të mbeten të pasqaruara. Arkivi i “Bota Sot” ruan dëshmi për periudhën kur vrasjet dhe kërcënimet ndaj gazetarëve shoqëronin vitet e para të pasluftës.

Më 19 tetor 2001, në një atentat me armë, u vra Bekim Kastrati, korrespondent i gazetës kombëtare “Bota Sot” në Skënderaj. Në të njëjtin sulm gjeti vdekjen edhe Besim Dajaku, pjesë e sigurimit të presidentit historik Ibrahim Rugova, ndërsa Gani Geci u plagos.

Një çerek shekulli më vonë, emri i Bekim Kastratit vazhdon të kujtohet nga familjarët, kolegët dhe vetë “Bota Sot”. Vrasja e tij mbetet ndër goditjet më të rënda ndaj gazetarisë shqiptare në Kosovën e pasluftës.

Atentati në Llaushë

Rreth orës 20:00 të mbrëmjes së 19 tetorit 2001, persona të armatosur qëlluan mbi një automjet në fshatin Llaushë, pranë Skënderajt.

Bekim Kastrati vdiq në vendin e ngjarjes. Besim Dajaku, i cili udhëtonte në të njëjtën makinë, nuk u mbijetoi plagëve, ndërsa Gani Geci mbeti i lënduar.

Sulmi ndodhi më pak se dy vjet e gjysmë pas përfundimit të luftës dhe pak para zgjedhjeve të 17 nëntorit 2001. Fakti që viktimat ishin një gazetar dhe një pjesëtar i sigurimit të Rugovës shkaktoi shqetësim të madh për sigurinë dhe situatën politike në Kosovë.

Ibrahim Rugova e denoncoi ngjarjen si një krim me prapavijë politike dhe si goditje ndaj medias së lirë. Pas atentatit, LDK-ja ndërpreu fushatën zgjedhore për dy ditë.

Dënimi nga organizatat ndërkombëtare

Më 22 tetor 2001, Misioni i OSBE-së në Kosovë e dënoi fuqishëm atentatin. Organizata nënvizoi shqetësimin e saj për faktin se sulmi ndodhi në periudhën e fushatës zgjedhore dhe se një prej personave të vrarë ishte gazetar.

Rasti i Bekim Kastratit u përfshi edhe në dokumentimin e Komitetit për Mbrojtjen e Gazetarëve (CPJ) për gazetarët e vrarë gjatë vitit 2001. Në regjistrimin e organizatës thuhej se motivi i vrasjes nuk ishte konfirmuar. Ndërsa vrasja është e dokumentuar, motivi dhe përgjegjësia e plotë për organizimin e saj nuk janë përcaktuar ende nga drejtësia.

Dokumentimi në arkivin e “Bota Sot”

Që në ditën pas atentatit, “Bota Sot” raportoi për ngjarjen. Në faqen e parë të botimit të 20 tetorit 2001, gazeta njoftonte me një titull kryesor vrasjen e korrespondentit të saj nga Skënderaj. Në të njëjtin raportim përmendeshin edhe vdekja e Besim Dajaku dhe plagosja e Gani Gecit.

Faqet e arkivit dëshmojnë mënyrën se si u pasqyrua ngjarja në kohën kur ndodhi. Ato tregojnë se kërcënimet ndaj gazetarëve nuk ishin një shqetësim i largët, por një realitet që kishte prekur drejtpërdrejt redaksinë e “Bota Sot”, përmes sulmeve, kërcënimeve dhe humbjes së kolegëve.

Në vitin 2005, një shkrim i gazetës rikujtonte presionet ndaj redaksisë, vrasjet e Xhemajl Mustafës dhe Bekim Kastratit, si dhe përpjekjet për t’i frikësuar gazetarët. Pavarësisht këtyre rrethanave, mesazhi i redaksisë ishte se puna do të vijonte.

Hetimi dhe përgjegjësitë e pambyllura

Faza e parë e hetimit u zhvillua nga UNMIK-u, ndërsa më pas çështja kaloi te EULEX-i.

Familja Kastrati u njoftua zyrtarisht në vitin 2016 nga prokuroria e EULEX-it se hetimet ishin mbyllur. Sipas shkresës, Agron Sylejmani, i identifikuar si doras, kishte vdekur dhe për këtë arsye nuk ishte përballur asnjëherë me gjyqin. Në dokument thuhej se sulmi ishte kryer nga Sylejmani “dhe të tjerë të panjohur”, të cilët nuk u identifikuan kurrë.

Përfundimi i hetimeve nuk nënkupton zbardhjen përfundimtare në gjykatë të rrethanave, motivit dhe rolit të personave të tjerë të mundshëm. Për familjen e Bekim Kastratit dhe për “Bota Sot”, çështja vazhdon të ketë pikëpyetje të hapura.

Vrasjet që rënduan mbi gazetarinë shqiptare

Atentati ndaj Bekim Kastratit ishte pjesë e një periudhe të rëndë për gazetarët shqiptarë, gjatë luftës dhe viteve të para pas saj.

Enver Maloku u vra më 11 janar 1999, ndërsa Shefki Popova u vra më 10 shtator 2000. Më 23 nëntor 2000 u vra Xhemajl Mustafa, gazetar dhe bashkëpunëtor i afërt i Ibrahim Rugovës. Më 3 qershor 2005, gazetari dhe publicisti i “Bota Sot”, Bardhyl Ajeti, u qëllua me armë dhe më vonë ndërroi jetë si pasojë e plagëve.

“Bota Sot” iu rikthye këtyre rasteve edhe në shkurt të vitit 2017, në një shkrim për mungesën e ndëshkimit për vrasjet e gazetarëve. Në atë kohë, gazeta theksonte se drejtësia e munguar vazhdonte të rëndonte mbi familjet e viktimave dhe shoqërinë.

Kujtimi i Bekim Kastratit dhe kërkesa për të vërtetën

Për “Bota Sot”, 19 tetori është më shumë se një datë në kalendar. Ajo ditë shënon humbjen e një prej korrespondentëve të gazetës, dhimbjen e familjes Kastrati dhe vrasjen e Besim Dajaku, si edhe plagosjen e Gani Gecit. Ajo mbetet gjithashtu një kujtesë për sakrificat e gazetarëve që kanë informuar publikun në kushte të vështira.

Bekim Kastrati vijon të jetë i pranishëm në kujtesën e kolegëve dhe familjarëve. Njëzet e pesë vjet pas atentatit, përkujtimi i tij shoqërohet me kërkesën që ngjarja e 19 tetorit 2001 të hetohet dhe të sqarohet tërësisht. Për këtë nevojitet shqyrtimi i të gjitha rrethanave mbi bazën e provave dhe pa përjashtuar përgjegjësinë e kujtdo që mund të ketë marrë pjesë në sulm.