Zbulohet rezerva më e pasur e arit në Tokë, por shfrytëzimi i saj ndez polemika globale

Studiuesit japonezë kanë identifikuar një depozitë ari me përqendrim rekord në thellësitë e oqeanit, por vendndodhja e saj e veçantë dhe pasojat mjedisore kanë ndezur një diskutim të ashpër në shkallë ndërkombëtare.

Zbulimi u krye në kalderën Higashi-Aogashima, një krater vullkanik i zhytur në ujërat juglindore të Japonisë, ku shkencëtarët gjetën të ashtuquajturit “tymosës të zinj” dhe formacione hidrotermale që prodhojnë vazhdimisht sasi mbresëlënëse metali të çmuar.

Veçantia e këtij zbulimi qëndron në faktin se pjesa më e madhe e arit është e padukshme për syrin e njeriut dhe as mikroskopët e zakonshëm nuk e dallojnë dot. Ai gjendet i bllokuar brenda grimcave të piritit në formë nanopjesëzash ose atomesh individuale.

Sipas raportimeve të Science Alert, përqendrimet e matura në këtë zonë tejkalojnë çdo vlerë të regjistruar më parë në çdo cep të planetit. Ekipi hulumtues nga Universiteti Shizuoka, Universiteti Waseda dhe Universiteti i Tokios ka analizuar mostrat shkëmbore me anë të spektrometrisë masive të joneve sekondare, një teknikë me ndjeshmëri ekstreme për gjurmimin e sasive mikroskopike të arit.

Zona e quajtur Higashi-Aogashima ndodhet rreth 350 kilometra në jug të Tokios dhe u zbulua për herë të parë në vitin 2015. Ajo shtrihet në një thellësi relativisht të vogël krahasuar me burime të tjera të ngjashme, çka e bën potencialisht më të leverdisshme për shfrytëzim komercial.

Piriti, minerali që strehon arin, është një kombinim i hekurit dhe squfurit, i njohur në popull si “ari i budallait” për shkak të ngjashmërisë sipërfaqësore me metalin e çmuar. Ironikisht, tani rezulton se pikërisht ky mineral fsheh brenda tij arin e vërtetë, qoftë si nanogrimca apo atome të integruara në strukturën e tij kimike.

Studimi i publikuar në revistën Scientific Reports konfirmon se piriti nga kjo kalderë përmban përqendrimin më të lartë të arit të njohur deri më sot. Ky publikim erdhi pak muaj pasi një grup studiuesish ndërkombëtarë lëshuan një apel për mbrojtjen e burimeve hidrotermale aktive nga ambiciet e kompanive minerare.

Megjithëkëtë, pasuria minerare e këtyre thellësive përplaset me një realitet tjetër: ekosistemet unike që lulëzojnë rreth këtyre burimeve. Gaforre, krimba tubularë, sfungjerë, korale, si dhe lloje të veçanta peshqish dhe oktapodësh varen nga këto habitate të specializuara për mbijetesë.

Prej vitesh, ideja e minierave nënujore të arit ka mbetur në sferën teorike. Askund në botë nuk funksionon aktualisht një minierë e tillë komerciale. Shkencëtarët ende kërkojnë një metodë ekonomikisht të qëndrueshme dhe teknologjikisht efektive për të nxjerrë arin e padukshëm nga sedimentet detare.

Një rast paralajmërues vjen nga Papua Guinea e Re, ku një projekt i ngjashëm dështoi për shkak të vështirësive financiare dhe kundërshtive të forta publike lidhur me dëmet mjedisore. Humbjet financiare për vendin ishullor arritën në rreth 375 milionë kina, ekuivalente me afërsisht 85 milionë dollarë amerikanë.

Sot, Papua Guinea e Re mban një moratorium mbi eksplorimin e ri minerar në det të thellë, një qëndrim që ndahet edhe nga disa vende të tjera të Paqësorit, të cilat kërkojnë të paktën një ndalesë deri në vitin 2030. Japonia, megjithatë, nuk bën pjesë në këtë grup dhe vijon të financojë kërkime në fushën e minierave oqeanike, pavarësisht debateve të nxehta politike dhe ekologjike.

Edhe para këtij studimi, fushat e Higashi-Aogashima konsideroheshin si një nga vendburimet më të pasura të arit në sulfidet e shtratit detar. Tani, analizat e reja tregojnë se rezervat janë akoma më të mëdha nga sa mendohej. Pyetja që mbetet pezull është nëse njerëzimi do të vlerësojë më shumë thesarin e fshehur në oqean apo jetën që ai strehon.