Si robotët dhe inteligjenca artificiale po e bëjnë internetin më të ngadaltë dhe irritues

Në përpjekje për të hapur një faqe interneti, shpesh në ekran nuk shfaqet menjëherë përmbajtja e kërkuar, por një provë bezdisëse.

Testi mund të përmbajë shtatë imazhe të vogla dhe me rezolucion të dobët të kafshëve, ndërsa përdoruesit i kërkohet të përcaktojë se cila prej tyre ushqehet njësoj si kafsha në fotografinë e tetë: një lopë e vendosur mbi sfond të kuq.

Përpara pamjeve të turbullta, nis shqyrtimi me kujdes: “Është kalë apo luan? Po pelikani me çfarë ushqehet?”. Pas kësaj, zgjedhja përfundimtare bie te fotografia e deles.

Kështu vërtetohet se jeni njeri, por procesi ju lë disi më të acaruar. Në skenarin më të mirë humbni vetëm pak sekonda; në më të keqin, një përgjigje e pasaktë ose një çast hutimi ju kthen sërish në pikën e nisjes.

Provat me pyetjen “A jeni robot?”, të njohura si CAPTCHA, e kanë shoqëruar internetin thuajse që në hapat e tij të parë. Altavista, motori i kërkimit që sot nuk ekziston më, paraqiti në vitin 1997 një mekanizëm të thjeshtë për të penguar robotët. CAPTCHA-t e hershme kishin edhe një funksion të dobishëm: përdoruesit transkriptonin fjalë të skanuara nga tekste të vjetra dhe, në këtë mënyrë, kontribuonin në digjitalizimin e librave.

Megjithatë, shtimi i robotëve të përdorur në sulme kibernetike dhe, më së fundi, zhvillimi i sistemeve të përparuara të inteligjencës artificiale, e kanë intensifikuar përballjen ndërmjet sulmuesve dhe atyre që ndërtojnë mbrojtjen. Pasoja është që testet janë vështirësuar, ndërsa përdorimi i internetit është bërë më i ngadaltë dhe më acarues.

Të dhënat e kompanisë së sigurisë kibernetike Imperva tregojnë se, gjatë vitit 2024, trafiku online i prodhuar nga robotët e kaloi për herë të parë atë që gjenerohet nga njerëzit. Sipas kompanisë, kjo rritje u nxit nga chatbot-et që grumbullojnë informacion në internet, por edhe nga inteligjenca artificiale, e cila i ndihmon robotët të mos zbulohen.

“Numri jashtëzakonisht i madh i agjentëve të IA-së që grumbullojnë të dhëna për trajnimin e modeleve të mëdha gjuhësore i ka ndryshuar tërësisht rregullat e lojës”, thotë BryanBecker, drejtor produkti në Cloudflare, kompani që krijon sisteme për mbrojtjen nga robotët.

Robotët po arrijnë t’u shpëtojnë CAPTCHA-ve

Në përgjithësi, administratorët e faqeve të internetit nuk i mirëpresin robotët. Këta mund të vërshojnë një faqe me trafik deri në mbingarkimin dhe nxjerrjen e saj jashtë funksionit. Ata shfrytëzohen gjithashtu nga kompanitë rivale për të mbledhur informacione rreth çmimeve, si dhe nga spekulantët që blejnë bileta ose rezervojnë vende për testet e patentës së drejtimit.

Po përhapet gjithashtu përdorimi i “agjentëve të IA-së”, të cilët realizojnë detyra në emër të përdoruesve. Në raste të tilla nuk ka një person që të shikojë reklamat apo të kryejë blerje të momentit, ndërkohë që informacionet shpesh merren pa miratimin e pronarëve të tyre.

CAPTCHA-t dhe mekanizmat e tjerë që synojnë të bllokojnë robotët tashmë gjenden pothuajse kudo. Cloudflare, që përdor edhe forma të tjera kontrolli, përfshirë kutitë me shënimin “Verifiko që je njeri”, deklaron se realizon aktualisht 7.7 miliardë verifikime në ditë. Në vitin 2023, ky numër ishte 2.1 miliardë.

Pavarësisht këtyre masave, robotët kanë fituar më shumë aftësi për t’i kapërcyer pengesat. Dy vjet më parë, një grup studiuesish nga Universiteti i Cyrihut konstatoi se sistemet e të mësuarit automatik ishin në gjendje të zgjidhnin 100% të testeve të reCaptcha-s, sistemi CAPTCHA i Google. Bëhet fjalë për provën me një rrjet prej 16 kutish, ku duhet të klikohen të gjitha katrorët që përmbajnë autobusë, ura ose hidrantë.

Përballë këtij zhvillimi, kompanitë i kanë komplikuar edhe më shumë kontrollet. ArkoseLabs, shërbim që përdoret nga shumë kompani të teknologjisë, mund t’u kërkojë vizitorëve të gjejnë çiftin e zareve me shumë shtatë ose të lëvizin një personazh të animuar drejt pozicionit të saktë në një avion. Kompania i promovon këto prova si “rezistente ndaj IA-së”.

Ndërkohë, hCaptcha, një kompani rivale, u paraqet përdoruesve nëntë imazhe me ushqime dhe pije dhe u kërkon të përcaktojnë se cilat prej tyre formojnë një pjatë kryesore. “Mendoj se këto teste janë krijuar për të penguar njerëzit dhe jo robotët”, shkroi një përdorues në internet.

Një përfaqësues i hCaptcha deklaroi se, sipas të dhënave të kompanisë, koha që u nevojitet njerëzve për t’i përfunduar provat nuk është rritur, “por shumëllojshmëria e pyetjeve është shtuar me kalimin e kohës, pasi edhe sulmet janë bërë më të sofistikuara”. Kompania thekson se testet duhet të rifreskohen pa ndërprerje për t’iu kundërvënë automatizimit.

Edhe pse pjesa dërrmuese e përdoruesve arrin t’i përfundojë pa probleme këto kontrolle, organizatat që përfaqësojnë personat me aftësi të kufizuara paralajmërojnë se ato shpesh i lënë jashtë njerëzit me vështirësi në shikim. As koha e harxhuar nuk është e papërfillshme. Pesë vjet më parë, Cloudflare përllogariti se plotësimi i një CAPTCHA-je zgjat mesatarisht 32 sekonda. Në total, kjo nënkupton se njerëzimi shpenzon rreth 500 vite çdo ditë vetëm për zgjidhjen e këtyre testeve.

Siguria me gjithnjë e më shumë ndërlikime mund ta ngadalësojë më tej internetin, sepse çdo faqe po vendos shtresa shtesë mbrojtjeje.

“Në fund, i gjithë koncepti i CAPTCHA-së është një betejë e humbur. Mund të ngjajë me një garë armatimi, por ne, njerëzit, tashmë e kemi humbur atë”, shprehet profesori GeneTsudik nga Universiteti i Kalifornisë në Irvine.

Disa platforma po zgjedhin hapa edhe më të fortë, duke i detyruar vizitorët të hapin llogari ose të identifikohen më shpesh për të dëshmuar se janë njerëz. Reddit njoftoi këtë muaj se shikimi i postimeve të vjetra do të jetë i mundur vetëm për përdoruesit e identifikuar, me synimin për “të kufizuar mënyrën se si sistemet e automatizuara kanë qasje te Reddit”.

Nuk duket se robotët do të largohen dhe as që nevoja për masa mbrojtëse ndaj tyre do të zvogëlohet.

“Nëse robotët nuk bllokohen, gjendja do të përkeqësohet edhe më shumë, pasi një fluks i pakontrolluar i trafikut të automatizuar do të mbingarkojë serverët dhe do t’i nxjerrë faqet jashtë funksionit”, thotë BryanBecker nga Cloudflare.

Në internet, njerëzit tashmë përbëjnë pakicën. Ndërkohë, dëshmimi se jeni një prej tyre do të bëhet përherë e më i vështirë. /Telegraph – Syri.net