NASA anulon operacionin për shpëtimin e teleskopit Swift, rikthimi në Tokë pritet të jetë i pakontrolluar

NASA ka vendosur të mos vijojë më me përpjekjet për të shpëtuar teleskopin hapësinor Swift, i cili pritet të hyjë në mënyrë të pakontrolluar në atmosferën e Tokës më vonë gjatë këtij viti.

Agjencia amerikane kishte shpenzuar rreth 30 milionë dollarë për një mision që do ta zhvendoste observatorin në një orbitë më të lartë, duke synuar t’i siguronte edhe disa vite të tjera funksionim.

Por mjeti i krijuar për këtë detyrë, “Link”, u përball me vështirësi të rënda teknike pas lëshimit në fillim të korrikut dhe nuk mundi të arrinte stabilitetin e nevojshëm.

Ende nuk është përcaktuar se kur dhe në cilin vend do të ndodhë rikthimi i Swift në atmosferë.

Problemet e “Link” nisën pak pas lëshimit

Disa javë pas nisjes, anija “Link” filloi të rrotullohej pa kontroll.

Kontrollorët e fluturimit arritën ta reduktonin këtë rrotullim, megjithatë vështirësitë për ruajtjen e orientimit dhe të pozicionit orbital nuk u zgjidhën.

Javën e kaluar, ekipi vendosi një version të përditësuar të softuerit që menaxhon pozicionimin, por ndërhyrja nuk mjaftoi për ta stabilizuar plotësisht mjetin.

NASA dhe kompania Katalyst Space bënë të ditur se problemet e vazhdueshme me kontrollin e orientimit e kanë bërë të pamundur përfshirjen e kapjes dhe ngritjes së observatorit Neil Gehrels Swift në këtë mision.

Isaacman: Përpjekja ia vlente

Administratori i NASA-s, Jared Isaacman, pranoi se përfundimi nuk ishte ai që priste agjencia, por tha se vendimi për nisjen e misionit ishte i justifikuar.

“Ky nuk është rezultati për të cilin po punonim, por kjo nuk e ndryshon arsyen pse ky mision ia vlente të provohej”, tha ai.

Sipas tij, NASA duhet të jetë në gjendje të reagojë shpejt dhe të marrë “rreziqe të mençura” kur mundësia për përfitim është e madhe.

“Ekipi punoi me një shpejtësi të jashtëzakonshme për t’i dhënë Swift një mundësi që të vazhdonte kërkimet shkencore dhe njëkohësisht të zhvillonte aftësi që Shtetet e Bashkuara do t’i kenë të nevojshme për mirëmbajtjen e satelitëve në të ardhmen”, tha Isaacman.

Teleskopi kishte funksionuar shumë përtej afatit të parashikuar

Swift u dërgua në hapësirë në vitin 2004 për të vëzhguar shpërthimet e rrezeve gama, të cilat konsiderohen ndër shpërthimet më të fuqishme në univers, si edhe trupa e dukuri të tjera kozmike.

Fillimisht, misioni ishte projektuar të zgjaste vetëm dy vjet.

Megjithatë, teleskopi vijoi punën për plot 21 vjet.

Vitet e fundit, orbita e ulët e Swift nisi të ulej më shpejt, si pasojë e shtimit të aktivitetit diellor.

Objektivi ishte zhvendosja nga 216 në 373 milje lartësi

“Link” u zhvillua nga Katalyst Space, një kompani e re amerikane me bazë në Flagstaff të Arizonës, e cila merret me robotikën hapësinore, shërbimin e satelitëve në orbitë dhe ndërtimin e infrastrukturës autonome në hapësirë.

Sipas planit fillestar, anija do t’i afrohej Swift, që ndodhej rreth 216 milje mbi sipërfaqen e Tokës, do ta kapte dhe më pas do ta transportonte në një orbitë rreth 373 milje të lartë.

Një zhvendosje e tillë do t’i mundësonte observatorit të vazhdonte punën edhe për disa vite.

Por defektet teknike të “Link” penguan realizimin e këtij plani.

Operacioni do të ishte i pari i këtij lloji për SHBA-në

Po të përfundonte me sukses, ky do të ishte misioni i parë amerikan që do të ngrinte orbitën e një observatori të vjetër.

Katalyst Space deklaroi se “Link” ishte ndërtuar dhe testuar brenda vetëm nëntë muajve, një periudhë jashtëzakonisht e shkurtër për një projekt të kësaj vështirësie.

Ghonhee Lee, drejtori ekzekutiv i kompanisë, tha se që në nisje ekipi e kishte kuptuar se projekti përfaqësonte një sfidë me rrezik të lartë, por edhe me potencial të madh përfitimi.

“Ne e morëm përsipër këtë sfidë dhe jemi krenarë për arritjet që realizuam gjatë rrugës”, tha ai.

Provat pranë Swift do të vijojnë

Anulimi i operacionit të shpëtimit nuk nënkupton përfundimin e plotë të misionit të “Link”, pasi anija pritet të kryejë ende manovra afrimi dhe operacione pranë Swift.

Këto veprime do të shërbejnë për të provuar teknologji që mund të përdoren më vonë në mirëmbajtjen, riparimin ose zhvendosjen e satelitëve në orbitë.

Isaacman tha se NASA dëshiron të përfitojë sa më shumë njohuri nga përpjekja e “Link” për t’iu afruar observatorit.

“Do të mësojmë gjithçka që mundemi nga kjo përpjekje dhe do t’i përdorim këto mësime në misionet që do të vijnë më pas”, u shpreh ai.

Ndërkohë, Swift vazhdon të qëndrojë në një orbitë që po dobësohet, ndërsa rikthimi i tij i pakontrolluar në atmosferën e Tokës pritet të ndodhë më vonë gjatë vitit. /GazetaExpress/