Imazhe të fabrikuara në Google Earth, ekspertët paralajmërojnë për rrezikun e dezinformimit

Një funksion i ri i inteligjencës artificiale i prezantuar nga Google u jep përdoruesve mundësinë të shtojnë pothuajse çfarëdo elementi mbi pamjet satelitore të Google Earth, duke prodhuar kështu imazhe të rreme.

Në platformë është përfshirë Nano Banana 2, gjeneratori i imazheve me AI i kompanisë. Përmes udhëzimeve me tekst, përdoruesit mund të ndërtojnë skenarë të sajuar mbi pamje reale satelitore, ajrore ose 3D, të cilat më pas mund t’i shkarkojnë dhe t’i publikojnë në platforma të tjera.

Funksioni, i cili u vu në dispozicion të enjten, u testua nga BBC Verify. Gjatë provave u gjeneruan pamje ku Kulla Eiffel shfaqej e shembur, një gropë gjigante duke përpirë Piramidën e Madhe të Gizës dhe tanke ruse të vendosura në qendër të Kievit.

Kjo mundësi ka shqetësuar ekspertët, të cilët vlerësojnë se mund të përdoret për përhapjen e dezinformimit. Sipas tyre, imazhet e fabrikuara përfitojnë nga pamja dhe reputacioni i hartave të Google, ndërsa aktorët keqdashës mund t’i shfrytëzojnë për të ndikuar te opinioni publik.

Google nuk dha menjëherë përgjigje ndaj pyetjeve të BBC Verify për rezultatet e testimeve. Megjithatë, në një reagim në rrjetet sociale, kompania tha se e trajton dezinformimin me shumë seriozitet, se bllokon krijimin e imazheve që lidhen me tema të dëmshme dhe se masat mbrojtëse përditësohen vazhdimisht.

Rreziqet e teknologjisë u demonstruan edhe nga Henk van Ess, ekspert për inteligjencën artificiale dhe dezinformimin. Ai prodhoi pamje të sajuara të një centrali bërthamor që nuk ekziston në Iran, të një kampi refugjatësh pranë kufirit SHBA-Meksikë dhe të një spitali të rremë në Gaza, me një krater bombe në afërsi.

Van Ess tha se Google po mundëson lidhjen e pamjeve të trilluara me koordinata reale dhe me fotografi satelitore autentike. Sipas tij, një falsifikim nuk është e nevojshme të duket bindës në vetvete, pasi besueshmërinë e merr nga harta mbi të cilën ndërtohet.

Kompania deklaron se të gjitha materialet e prodhuara nga mjetet e saj të inteligjencës artificiale pajisen me filigranë të padukshëm, të cilët tregojnë nëse një imazh është krijuar ose ndryshuar me AI. Kur kanë dyshime, përdoruesit mund ta kontrollojnë përmbajtjen përmes aplikacionit Gemini ose funksionit Google Lens.

Nga provat e BBC Verify rezultoi se këto mekanizma e kryejnë verifikimin në shumicën e rasteve. Sidoqoftë, kontrollet mund të kapërcehen dhe Gemini mund të mashtrohet, duke i konsideruar reale disa pamje të rreme të prodhuara në Google Earth.

Identifikimi dështoi edhe te disa programe të palëve të treta për zbulimin e materialeve të gjeneruara me inteligjencë artificiale, të cilat nuk arritën të dallonin se imazhet ishin manipuluar.

Henry Ajder, studiues në fushën e zbulimit të përmbajtjeve me AI, i tha BBC Verify se pamjet e fabrikuara nga zonat e konfliktit mund të shkaktojnë destabilizim të veçantë, sidomos kur zhvillimet ndodhin shpejt dhe informacionet në dispozicion janë të pakta.

Ai vuri në dukje se gazetarët kanë mundësi ta verifikojnë një fotografi para publikimit, por paralajmëroi se jo të gjithë do ta bëjnë një kontroll të tillë.

Sipas Google, modeli i saj i inteligjencës artificiale zbaton rregulla që pengojnë gjenerimin e pamjeve për çështje të dëmshme. Testet e BBC Verify treguan, megjithatë, se kufizimet mund të shmangen duke bërë ndryshime të vogla në mënyrën se si formulohet kërkesa.

Në një prej provave, sistemi nuk pranoi kërkesën për vendosjen e një platforme ekzekutimi pranë Parlamentit britanik. Kur e njëjta ide u paraqit me një formulim më të përgjithshëm, kërkesa u miratua dhe pamja u gjenerua.

Në një test tjetër, krijimi i një imazhi me emrin “Trump” të kositur në lëndinën e Shtëpisë së Bardhë u bllokua nga sistemi, ndërsa një kërkesë për një kopsht komunitar në po atë hapësirë u lejua.

Ajder theksoi se, ndërsa interneti po mbushet gjithnjë e më shumë me materiale të prodhuara nga inteligjenca artificiale, platformat që më parë shiheshin si të besueshme dhe të paprekura nga AI marrin një rol veçanërisht të rëndësishëm për gazetarët dhe personat që punojnë në zona krizash.

Sipas tij, fakti që mundësia e krijimit me AI po ngre pikëpyetje edhe mbi një tjetër burim informacioni të konsideruar tradicionalisht të besueshëm përbën një zhvillim shqetësues.

Google Earth shërben për shumë përdorues si burimi kryesor për qasjen në pamjet satelitore publike dhe përdoret për shqyrtimin e territoreve ku hyrja është e vështirë.

Bill Greer, analist gjeohapësinor dhe bashkëthemelues i organizatës jofitimprurëse Common Space, tha për BBC Verify se teknologjia rrezikon ta dëmtojë rëndë besimin e publikut. Ai kujtoi se pamjet satelitore janë vlerësuar historikisht si një prej burimeve më të besueshme të informacionit.

Greer shtoi se fotografi satelitore të falsifikuara janë shfrytëzuar edhe në të kaluarën për përhapjen e dezinformimit. Ai paralajmëroi se kufizimi në rritje nga qeveritë i qasjes në të dhënat reale mund të sjellë më shumë pamje të rreme dhe më pak materiale autentike, duke e dobësuar më tej besimin e publikut.