Ekspertët: AI-ja nuk do t’i zëvendësojë dizajnerët, por do të funksionojë si një “praktikant” në zyrë

Dizajnerët profesionistë nuk kanë arsye ta konsiderojnë inteligjencën artificiale gjenerative si një kërcënim të drejtpërdrejtë ndaj vendeve të tyre të punës, edhe pse shqetësimet për zëvendësimin e stafit kreativ po shtohen.

Drejtues të industrisë britanike të dizajnit vlerësojnë se kompanitë do ta përdorin më shumë AI-në si një “praktikant në zyrë”, i cili ndihmon me detyra të caktuara, sesa si alternativë ndaj profesionistëve me përvojë.

Bizneset e dizajnit, kompanitë e prodhimit filmik dhe prodhuesit industrialë po integrojnë gjithnjë e më shpejt inteligjencën artificiale. Megjithatë, përfaqësuesit e sektorit besojnë se teknologjia do të shërbejë kryesisht për të forcuar dhe zgjeruar punën e dizajnerëve.

Mat Hunter, drejtor ekzekutiv i “Design Council”, organizatës që mbështet industrinë e dizajnit në Britani, tha se përdorimi i AI-së po zgjerohet, por profesionistët po e shfrytëzojnë atë për të përmirësuar rezultatet e punës së tyre.

“Ne e dimë se teknologjia gjithmonë ndryshon mënyrën e punës dhe mund të zhvendosë disa role. Megjithatë, besojmë te imagjinata dhe kreativiteti i dizajnerëve për të gjetur mundësi të reja”, u shpreh ai.

Hunter theksoi se Britania ka nevojë për një numër më të madh dizajnerësh profesionistë dhe parashikoi se punësimi në këtë fushë do të vijojë të rritet.

Edhe Deborah Dawton, drejtoreshë ekzekutive e “Design Business Association”, tha se aftësitë, përvoja dhe njohuritë e thelluara për sektorët përkatës i bëjnë profesionistët më të mirë më pak të ekspozuar ndaj zëvendësimit nga AI-ja.

“Ajo që i mbron dizajnerët e mirë nga AI-ja është aftësia, përvoja, empatia dhe kuptimi i thellë i industrive ku veprojnë. Nëse punojnë në këtë nivel, nuk duhet të ndihen të kërcënuar”, tha Dawton.

Megjithatë, frika e publikut për pasojat e inteligjencës artificiale në tregun e punës mbetet e konsiderueshme.

Një kërkim i kryer më herët këtë vit nga King’s Institute for Artificial Intelligence dhe Policy Institute tregoi se 57 për qind e njerëzve mendojnë se AI-ja do të shkaktojë papunësi në shkallë të gjerë.

Disa profesionistë të pavarur, mes tyre edhe dizajnerë, kanë deklaruar se një pjesë e punës së tyre tani konsiston në korrigjimin e materialeve të krijuara nga AI-ja. Disa e kanë cilësuar këtë proces si punë “pa shpirt”.

Pavarësisht këtyre shqetësimeve, të dhënat më të fundit për industrinë britanike të dizajnit nuk dëshmojnë një rënie të ndjeshme të kërkesës për profesionistë.

Analiza e “Design Council” tregon se industria e dizajnit, e cila përfshin fusha nga produktet shtëpiake e moda deri te ndërtimi dhe transporti, u zgjerua me rreth 40 për qind nga viti 2019 deri në fund të vitit 2023.

Gjatë së njëjtës periudhë, ekonomia britanike shënoi një rritje mesatare prej 23 për qind.

Raporti “Design Economy 2026” vlerëson se sektorë të tillë si ndërtimi, shërbimet dhe prodhimi lidhen me rreth 2.27 milionë vende pune në fushën e dizajnit.

Midis viteve 2020 dhe 2025, numri i të punësuarve në këtë sektor u rrit me rreth 15 për qind.

Disa prej të dhënave mbi përmasat e industrisë janë mbledhur para përhapjes së mjeteve të fuqishme të AI-së, si ChatGPT dhe Claude. Megjithatë, shifrat më të fundit të punësimit sugjerojnë se deri tani teknologjia nuk ka sjellë rënie të rëndësishme të kërkesës për aftësi profesionale në dizajn.

Hunter vëren se dizajni shpesh perceptohet gabimisht si një element dytësor ose luks, ndërsa në të vërtetë ai ka rol themelor në një numër të madh industrish.

“Njerëzit nuk e kuptojnë se dizajni është kudo. Në thelb, ai ka të bëjë me përpjekjen për t’i bërë gjërat të përdorshme”, tha ai.

Si shembull, Hunter përmendi bashkimin e qindra faqeve të sektorit publik britanik në një sistem më të unifikuar dhe më të lehtë për t’u përdorur.

Sipas tij, ndryshime të tilla nuk varen vetëm nga teknologjia, pasi në realizimin e tyre kërkohet edhe puna e dizajnerëve.

Dawton pranon se në disa raste AI-ja po përdoret tashmë për të kryer detyra që më parë u besoheshin dizajnerëve.

Megjithatë, ajo nënvizon se kopjimi i ideve dhe produkteve nuk është një fenomen i krijuar nga inteligjenca artificiale.

“Kopjimet kanë ndodhur prej një kohe shumë të gjatë. AI-ja nuk e ka krijuar këtë fenomen”, deklaroi ajo.

Dawton shpjegoi se dy produkte mund të kenë pamje të ngjashme, por të ndryshojnë ndjeshëm për nga materialet, përfundimi, mënyra e prodhimit, montimi dhe cilësia.

Edhe kalimi te programet e dizajnit të asistuar nga kompjuteri, të njohura si CAD, solli një transformim të ngjashëm në industri.

Këto programe ulën nevojën për disa role tradicionale, por në të njëjtën kohë hapën mundësi të reja pune për profesionistët që arritën të përshtateshin me teknologjinë.

Sipas Dawton, bizneset zakonisht e trajtojnë AI-në nga këndvështrimi i efikasitetit dhe optimizimit të proceseve.

Dizajnerët, megjithatë, po zhvillojnë edhe një debat tjetër, që lidhet me mundësitë krijuese që kjo teknologji mund të ofrojë.

“Duhet të përshtatemi me çdo ndryshim teknologjik që ndodh rreth nesh. Dallimi me industrinë e dizajnit është se pjesë të mëdha të saj vetë e drejtojnë këtë ndryshim”, tha ajo.

“Për shumicën e bizneseve, biseda rreth AI-së është për efikasitetin. Për dizajnerët ekziston edhe një bisedë tjetër: potenciali që kjo teknologji hap në duart e një krijuesi.”

Andrew Duff, drejtues i “Society of Garden and Landscape Designers”, tha se shumë profesionistë në sektorin e tij janë të shqetësuar nga zhvillimi i inteligjencës artificiale.

Megjithatë, ai beson se pjesa më e madhe e kompanive do ta përdorë AI-në si një ndihmës të nivelit fillestar.

Sipas Duff, teknologjia ka më shumë gjasa të shërbejë si “praktikanti në zyrë”, duke ndihmuar me kërkime, krijimin e varianteve të ideve dhe detyra të përsëritshme, sesa të zëvendësojë dizajnerët me përvojë.

Raporti i “Design Council” pasqyron gjithashtu zgjerim të konsiderueshëm të industrisë në disa rajone të Britanisë.

Në Uells, të ardhurat e lidhura me dizajnin janë rritur me 88 për qind gjatë tetë viteve të fundit. Në verilindje të Anglisë, rritja ka arritur në 67 për qind, ndonëse nga një bazë më e vogël.

Juglindja e Anglisë vijon të jetë qendra kryesore e industrive të dizajnit, me një vlerë të shtuar bruto prej rreth 43.3 miliardë funtesh.

Në të gjithë Britaninë, kontributi i dizajnit në ekonomi llogaritet në rreth 136.7 miliardë funte.

Kjo shifër e rendit sektorin mbi industrinë britanike të shitjes me pakicë, me vlerë rreth 114 miliardë funte, dhe pothuajse dy herë më lart se industria e akomodimit dhe shërbimeve ushqimore.

Hunter argumenton se vështirësia kryesore e së ardhmes për industrinë mund të jetë mungesa e punëtorëve të kualifikuar, jo domosdoshmërisht inteligjenca artificiale.

Regjistrimet në lëndët e dizajnit dhe teknologjisë për provimet GCSE ranë me 68 për qind gjatë dekadës që përfundoi në vitin 2024.

Kjo ka ngritur shqetësime lidhur me numrin e të rinjve që do t’i bashkohen profesionit në vitet e ardhshme.

“Na duhen mësues të specializuar dhe pajisje të përshtatshme në shkolla nëse duam të frymëzojmë që në moshë të re gjeneratën e ardhshme të njerëzve që do ta formësojnë botën”, tha Dawton.

Drejtuesit e industrisë vlerësojnë se AI-ja do ta transformojë mënyrën e punës në dizajn, por nuk do të thotë domosdoshmërisht se do të zhdukë nevojën për krijues njerëzorë.

Përkundrazi, dizajnerët që arrijnë ta ndërthurin përdorimin e AI-së me kreativitetin, përvojën dhe aftësinë për të kuptuar njerëzit mund të kenë vlerë edhe më të madhe në tregun e ardhshëm të punës. /GazetaExpress/