Përdorimi i veturave elektrike po zgjerohet me ritme të larta në mbarë botën

Rritja e tregut botëror të veturave elektrike po ndodh shumë më shpejt nga sa ishte parashikuar. Në vitin 2019, vetëm një në 100 makina të shitura ishte elektrike, ndërsa vitin e kaluar kjo raport u ngjit në një në katër.

Edhe pse zgjerimi është i fortë, pesha e përgjithshme e këtyre automjeteve mbetet ende relativisht e vogël. Në rrugët e botës qarkullojnë 1.4 miliardë makina, por vetëm 85 milionë prej tyre janë elektrike.

Në maj të këtij viti, 63 përqind e makinave të reja të shitura në Kinë ishin elektrike. Përveç tregut kinez, ritme të larta po shihen edhe në Evropë, ndërsa rritje e shitjeve po regjistrohet edhe në rajone të tjera.

Kina mban vendin e parë.

Si tregu më i madh automobilistik në botë, Kina ka mbështetur prej vitesh automjetet elektrike. Ajo ka investuar vazhdimisht në teknologji të së ardhmes, si energjia diellore dhe ajo e erës, por edhe në teknologjinë e baterive, që përbën një shtyllë themelore të elektromobilitetit.

Si rezultat i kërkimit të avancuar dhe prodhimit në shkallë të gjerë, çmimi i baterive për makinat elektrike ka rënë ndjeshëm dhe sot ato kushtojnë vetëm një të katërtën e vlerës që kishin dhjetë vjet më parë.

Nga viti 2024, në Kinë makinat elektrike do të jenë më të lira se ato me naftë dhe benzinë. Ndërkohë, qeveria po zgjeron rrjetin e karikimit dhe energjia elektrike mbetet shumë e lirë.

Elektrike apo hibride?

Rreth dy të tretat e makinave elektrike në botë lëvizin vetëm me energji elektrike dhe karikohen me kabllo. Një e treta përbëhet nga automjete hibride, të cilat kanë edhe një motor shtesë me benzinë për t’i ndihmuar në udhëtime më të gjata.

Tek hibridet plug-in, të dy motorët mund ta vënë makinën në lëvizje. Ndërsa te të ashtuquajturat Automjete Elektrike me Rreze të Zgjeruar (EREV), rrotat lëvizin vetëm përmes motorit elektrik. Kur bateria zbrazet, ndizet motori me djegie të brendshme për të prodhuar energji elektrike për motorin elektrik dhe për të shtuar rrezen e lëvizjes.

Ekzistojnë edhe të ashtuquajturat HEV (Automjete Elektrike Hibride), por këto nuk përfshihen si makina elektrike në statistikat ndërkombëtare. Ato funksionojnë me benzinë ose naftë dhe kanë një motor elektrik shumë të vogël pa prizë, i cili ul disi konsumin e karburantit në lëvizjen urbane dhe në distanca shumë të shkurtra.

Në BE, çdo e treta makinë e re është tashmë elektrike.

Në vitin 2018, makinat elektrike përbënin vetëm një përqind të regjistrimeve të reja në BE. Në prill 2026, pothuajse çdo e treta makinë e re ishte elektrike.

Përparimi më i madh i elektromobilitetit është shënuar në Evropën Veriore. Në Norvegji, 99 përqind e makinave të reja janë tashmë elektrike, në Danimarkë 82 përqind dhe në Suedi 65 përqind. Qeveritë e këtyre vendeve prej kohësh nxisin lëvizshmërinë miqësore me klimën, ndërsa infrastruktura e karikimit është e zhvilluar mirë dhe vazhdon të zgjerohet.

Në maj 2026, në Mbretërinë e Bashkuar rreth 40 përqind e makinave të reja ishin elektrike, në Gjermani 37 përqind dhe në Francë 34 përqind. Në të tre këto tregje, shitjet u rritën me rreth 30 përqind krahasuar me të njëjtin muaj të vitit të kaluar.

Trump kundër makinave elektrike.

Në SHBA, tregu i makinave elektrike ka mbetur në vend gjatë viteve të fundit. Nga 2023 deri në 2025, pjesa e tyre në regjistrimet e reja ishte dhjetë përqind, ndërsa në prill 2026 zbriti nën gjashtë përqind. Vitin e kaluar u hoqën edhe lehtësimet tatimore për blerjen e makinave të reja elektrike.

Modelet Y dhe 3 të prodhuara nga kompania amerikane Tesla janë makinat elektrike më të shitura në botë, ndërsa pas tyre renditen sidomos modelet kineze.

Pjesa më e madhe e automjeteve elektrike prodhohet në Kinë, me 71 përqind. Evropa vjen e dyta me 17 përqind, ndërsa SHBA mban 5 përqind. Koreja e Jugut dhe Japonia prodhojnë nga dy përqind secila, ndërsa India një përqind.

Azia dhe Amerika Latine po kalojnë në makina elektrike.

Në shumë shtete, përfshirë vendet në zhvillim dhe ekonomitë në zhvillim, pesha e makinave elektrike në shitjet e reja është dukshëm më e lartë sesa në SHBA.

Sipas renditjes së Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), disa vende të Azisë kanë dalë shumë përpara: Nepali me 68 përqind në vitin 2025, pasuar nga Singapori me 63 përqind, Vietnami me 41 përqind dhe Tajlanda me 23 përqind. Në Turqi, vitin e kaluar kjo pjesë ishte 22 përqind.

Edhe në Amerikën Latine, shitjet po rriten ndjeshëm dhe janë trefishuar në vetëm dy vjet. Në tremujorin e parë të vitit 2026, Uruguai kishte pjesën më të lartë me 31 përqind, i ndjekur nga Kosta Rika me 16 përqind, Kolumbia me 15 përqind dhe Brazili me 10 përqind. Në Meksikë, pjesa ishte 6 përqind.

Etiopia: pionier afrikan.

Në Afrikë, Etiopia spikat në mënyrë të veçantë. Ajo u bë vendi i parë në botë që nga viti 2024 ndaloi importin e makinave të reja dhe të përdorura me motorë me djegie të brendshme. Që nga ajo kohë, numri i automjeteve elektrike është pothuajse katërfishuar dhe tashmë ka kaluar 100,000.

Deri në 96 përqind e energjisë elektrike në Etiopi prodhohet nga hidrocentralet e lira, gjë që i bën makinat elektrike rreth tetë herë më të lira se makinat me benzinë. Qeveria synon të shfrytëzojë energjinë elektrike vendase dhe të ulë koston e importit të naftës përmes kalimit në lëvizshmëri elektrike.

Makinat elektrike më të lira se ato “të rregullta”.

Deri tani, automjetet elektrike në përgjithësi kanë qenë më të shtrenjta se makinat me motor me djegie të brendshme. Në vitin 2025, ato kushtonin rreth 27 përqind më shumë në SHBA, 19 përqind më shumë në Gjermani dhe 11 përqind më shumë në Brazil dhe Turqi.

Megjithatë, çmimet po bien shpejt dhe kësaj i shtohen edhe stimujt qeveritarë. Në Kinë, makinat e reja elektrike tashmë ofrohen për më pak se 10,000 euro. Gjatë vitit 2025, ato ishin mesatarisht 20 përqind më të lira se automjetet e reja me benzinë ose naftë.

Në Evropë, shumica e makinave elektrike ende kushtojnë mbi 20,000 euro, por oferta e modeleve më të lira po zgjerohet. Në disa vende vijojnë të aplikohen stimuj që i bëjnë ato më të përballueshme.

Bateritë janë shumë më të mira.

Më herët, edhe makinat elektrike të nivelit të lartë arrinin të bënin vetëm 500 kilometra me një karikim të vetëm, ndërsa mundësitë për karikim të shpejtë ishin të kufizuara.

Sot, disa modele mund të kalojnë më shumë se 800 kilometra. Infrastruktura po vazhdon të zgjerohet dhe numri i karikuesve të shpejtë është në rritje. Sipas prodhuesit, një model BYD mund të marrë energji për 700 kilometra shtesë në dhjetë minuta me një të ashtuquajtur karikues flash.

Karikuesit e zakonshëm të shpejtë, si ata në stacionet e benzinës, ofrojnë rreth 300 kilometra rreze veprimi në afërsisht 20 minuta, ndërsa një stacion muri i instaluar në shtëpi ka nevojë për disa orë për të njëjtën gjë.

Makinat elektrike janë më efikase.

Motorët elektrikë janë dukshëm më efikasë, sepse energjinë e kthejnë drejtpërdrejt në lëvizje. Rreth 80 përqind e energjisë shfrytëzohet, ndërsa 20 përqind humbet në formë nxehtësie.

Te motorët me benzinë ndodh e kundërta: afërsisht 80 përqind e energjisë humbet gjatë djegies dhe vetëm 20 përqind përdoret për shtytje. Te motorët me naftë, kjo shifër është rreth 40 përqind.

Pikërisht për këtë arsye, një makinë elektrike konsumon më pak, rreth 15 kilovat-orë për njëqind kilometra, ndërsa një automjet i krahasueshëm me benzinë harxhon rreth 50 kWh, ose afërsisht gjashtë litra karburant.

Karikimi në shtëpi është zakonisht alternativa më e lirë. Në vitin 2024, në Evropë dhe SHBA, ai ishte më shumë se 40 përqind më i lirë sesa furnizimi në stacionet e benzinës, ndërsa globalisht diferenca arrinte deri në 60 përqind. Karikimi në karikues të shpejtë publikë kushton dukshëm më shumë, por edhe pa karikim në shtëpi, përdorimi i automjeteve elektrike mbetet mesatarisht rreth 15 përqind më i lirë se drejtimi me benzinë ose naftë.

Nafta e shtrenjtë.

Sipas vlerësimit të IEA, çmimet e larta të naftës për shkak të luftës me Iranin, së bashku me rënien e çmimeve të baterive, do ta përshpejtojnë edhe më tej shitjen e automjeteve elektrike.

Vlerësimet tregojnë se në vitin 2026 do të shiten rreth 23 milionë makina elektrike, ose pothuajse 30 përqind e të gjitha automjeteve të reja në botë. Prirja mbetet në rritje. Sipas parashikimit të Bloomberg, deri në vitin 2030 pjesa e makinave elektrike në shitjet globale të automjeteve të reja mund të arrijë në 38 përqind, ndërsa deri në vitin 2035 në 52 përqind. /DW/