Paralajmërimi i Arsene Wenger për Manchester Cityn 15 vjet më parë

Tridhjetë vjet pasi Arsene Wenger nisi zyrtarisht epokën e tij te Arsenali, një nga qëndrimet e tij të hershme është rikthyer në qendër të debatit për Manchester Cityn dhe rregullat financiare të futbollit.

Më 1 tetor 1996, francezi u emërua zyrtarisht trajner i Arsenalit. Megjithëse ishte prezantuar para mediave disa ditë më herët dhe ndeshjen e parë do ta drejtonte vetëm më 12 tetor, në fitoren 2-0 ndaj Blackburnit, kjo datë shënoi fillimin e një prej epokave më të rëndësishme në futbollin anglez.

Në korrik të vitit 2011, ai vuri në pikëpyetje marrëveshjen e re të sponsorizimit mes Manchester Cityt dhe Etihad Airways. Kontrata 10-vjeçare, e raportuar në atë kohë me vlerë rreth 400 milionë funte, përfshinte sponsorimin e fanellës, të drejtat e emërtimit të stadiumit dhe marrëveshje të tjera që lidheshin me zhvillimin e kampusit të klubit.

Marrëveshja u bë menjëherë e diskutueshme, pasi Etihad ishte një kompani ajrore në pronësi të shtetit të Abu Dhabit, ndërsa City ishte nën pronësinë e Sheikh Mansour, një anëtar i rëndësishëm i familjes sunduese të Abu Dhabit.

Wenger nuk pretendonte se kishte dokumente sekrete ose se kishte zbuluar ndonjë mashtrim të caktuar financiar; shqetësimi i tij ishte më i gjerë. Nëse një sponsor i lidhur me pronarin mund t’i jepte një vlerë jashtëzakonisht të lartë një marrëveshjeje, atëherë rregullat e sapokrijuara të fair play-t financiar rrezikonin të humbnin kuptimin.

“Kjo ngre pyetjen reale për besueshmërinë e fair play-t financiar. Nëse fair play financiar do të ketë një shans, sponsorizimi duhet të jetë me vlerën e tregut. Nuk mund të jetë dyfish, trefish apo katërfish më i lartë”, kishte thënë Wenger.

Kur marrëveshja e Cityt u krahasua me kontratën afatgjatë të Arsenalit me Emirates, francezi dha deklaratën që bëri bujë në atë kohë: “Ne duhet të kemi bërë një marrëveshje shumë të keqe.”

Manchester City e kishte cilësuar ndërhyrjen e tij si “të pabazuar dhe të keqardhshme”.

Megjithatë, pas ironisë qëndronte një pyetje serioze rregullatore. Rregullat e UEFA-s për fair play financiar synonin të lidhnin shpenzimet e klubeve me të ardhurat që ato mund të gjeneronin. Qëllimi ishte të kufizohej mundësia që pronarët të financonin humbje masive dhe ta ndryshonin fuqinë e një klubi vetëm përmes injektimeve të pakufizuara të kapitalit.

Sponsorizimi mund të funksionojë në të dyja drejtimet. Mund të jetë një e ardhur reale komerciale, e përcaktuar nga madhësia e audiencës dhe vlera e markës së klubit, ose mund të shndërrohet në një mënyrë përmes së cilës paratë e pronarit paraqiten si të ardhura të jashtme.

Pikërisht këtu qëndronte shqetësimi i Wengerit. Ai nuk po ankohej thjesht se City kishte më shumë para se Arsenali. Pyetja e tij ishte nëse një sistem që bazohej në të ardhurat “natyrore” të klubeve mund të funksiononte, në qoftë se marrëveshjet tregtare me palë të lidhura mund të përcaktonin vetë vlerën e tyre.

Në atë periudhë, Arsenali kishte zgjedhur një model të mbështetur te vetëqëndrueshmëria, të ardhurat nga ndeshjet, zhvillimi i lojtarëve dhe kontrolli i pagave. Ndërkohë, City po ecte në një rrugë krejt tjetër, duke u zgjeruar me shpejtësi përmes investimeve të mëdha të mbështetura nga pronari.

Wenger besonte se Arsenali po pranonte kufizime të dhimbshme për t’iu përshtatur rregullave të reja. Nëse ato rregulla mund të anashkaloheshin, atëherë sakrifica e Arsenalit do të kishte qenë e kotë.

Më pas, City nuk qëndroi thjesht jashtë vëmendjes së autoriteteve. UEFA e hetoi klubin dhe në vitin 2014 vendosi kufizime financiare ndaj tij.

Në vitin 2020, UEFA e përjashtoi Cityn nga garat evropiane për dy sezone, pasi arriti në përfundimin se klubi kishte mbivlerësuar të ardhurat nga sponsorizimet. Gjykata e Arbitrazhit Sportiv e rrëzoi më vonë përjashtimin, duke konstatuar se disa nga shkeljet e pretenduara nuk ishin provuar, ndërsa disa të tjera ishin parashkruar. Megjithatë, gjykata la në fuqi një gjobë për mosbashkëpunimin e Cityt me hetimin.

Në po atë vit, Wenger vazhdoi të mbante të njëjtin qëndrim. Ai deklaroi se klubet që orvateshin t’i anashkalonin rregullat duhej të ndëshkoheshin dhe se besueshmëria e sportit varej nga respektimi i tyre.

Megjithatë, me kalimin e viteve, edhe mendimi i tij evoluoi. Në vitin 2017, ai ishte bërë aq skeptik për mundësinë e zbatimit efektiv të fair play-t financiar, sa sugjeroi që rregullat të hiqeshin fare, në vend që të ekzistonin rregulla me shumë hapësira për t’u anashkaluar.

Thelbi i zhgënjimit të tij mbeti i njëjtë: një rregull që nuk zbatohet në mënyrë efektive mund të jetë më problematik sesa një sistem plotësisht liberal.

Sot, komentet e vitit 2011 kanë rëndësi sepse çështja moderne e Manchester Cityt është shumë më e gjerë sesa debati i atëhershëm mbi vlerën e marrëveshjes me Etihad.

Një komision i pavarur i Premierligës e ka shpallur Cityn fajtor për shkelje të shumta financiare gjatë një periudhe nëntëvjeçare, përfshirë pretendime për marrëveshje fiktive që synonin të fryheshin të ardhurat dhe të uleshin kostot. City i ka mohuar shkeljet dhe ka vijuar procesin e apelimit, ndërsa çështja e sanksioneve mbetet e hapur.

Megjithatë, duhet bërë një dallim i rëndësishëm: komentet e Wengerit të vitit 2011 nuk mund të konsiderohen si provë se të gjitha akuzat e mëvonshme ndaj Cityt janë të sakta. Ai nuk kishte qasje në korrespondencën e brendshme, dokumentet financiare apo dëshmitë që autoritetet i shqyrtuan më vonë.

Ajo që Wenger kishte identifikuar ishte pika e dobët e sistemit. Besueshmëria e fair play-t financiar do të varej nga aftësia e autoriteteve për të përcaktuar nëse sponsorizimet kishin vërtet vlerën e deklaruar, për të zbuluar ndikimin e palëve të lidhura dhe për të zbatuar rregullat ndaj klubeve me struktura të komplikuara pronësie dhe burime të mëdha financiare.

Dhe pikërisht kjo çështje është bërë një prej betejave më të mëdha të futbollit anglez në epokën moderne.

Wenger kundër rendit të ri

Debati nuk ishte vetëm teknik. Rritja e Manchester Cityt ndryshoi edhe ambientin konkurrues në të cilin Wenger po përpiqej të ndërtonte sërish Arsenalin.

Emmanuel Adebayor, Kolo Toure, Gael Clichy, Samir Nasri dhe Bacary Sagna u larguan nga Arsenali për t’iu bashkuar Cityt gjatë periudhës së Wengerit.

City nuk po shpenzonte vetëm më shumë para. Klubi po merrte lojtarë të etablurar nga një rival direkt dhe po i përdorte për ta zëvendësuar pikërisht atë rival në majat e futbollit anglez.

Kjo i jepte Wengerit padyshim një interes personal dhe konkurrues në këtë çështje, por nuk e eliminonte pyetjen që ai kishte ngritur.

Arsenali mund ta shihte se vlera e sponsorizimeve nuk ishte më thjesht një çështje kontabiliteti. Ajo ndikonte në buxhetet për transferime, pagat, thellësinë e skuadrës dhe, në fund, pozicionin e klubeve në kampionat.

Wenger e kuptonte gjithashtu dobësinë politike të rregullave. UEFA mund të vendoste rregulla për bilancin financiar, por besueshmëria e tyre varej nga zbatimi ndaj klubeve me avokatë të nivelit të lartë, struktura ndërkombëtare pronësie dhe rëndësi të madhe për transmetuesit dhe garat.

Pikërisht për këtë arsye, sfida e Wengerit ndaj presidentit të atëhershëm të UEFA-s, Michel Platini, ishte e drejtpërdrejtë: hetoni marrëveshjen ose pranoni se rregulli nuk ka autoritet real.

A kishte të drejtë Wenger?

Përgjigjja kërkon nuancë.

Gjetjet e komisionit të Premierligës kanë ngjashmëri të dukshme me shqetësimin që Wenger kishte ngritur në vitin 2011, veçanërisht rreth mënyrës se si të ardhurat komerciale të lidhura me pronarin mund të ndikojnë në pasqyrën financiare të një klubi.

Por çështja ligjore e Cityt mbetet e hapur dhe marrëveshja e vitit 2011 nuk mund të barazohet automatikisht me çdo marrëveshje që është shqyrtuar në proceset e mëvonshme.

Një gjë është e qartë: pyetja që Wenger ngriti në vitin 2011 nuk u zhduk. Ajo u shndërrua në një prej debateve kryesore mbi mënyrën se si duhet të funksionojë rregullimi financiar në futbollin modern.

Ironia e fundit qëndron te koha.

Wenger mbërriti në Angli në vitin 1996 si një trajner i huaj, metodat e të cilit shiheshin me dyshim. Gjatë 22 viteve në Arsenal, ai u shndërrua në një prej figurave më të rëndësishme të futbollit anglez, por ruajti instinktin për të identifikuar ndryshimet përpara se futbolli anglez të ishte gati t’i pranonte.

Në përvjetorin e 30-të të ditës kur nisi zyrtarisht epoka e tij te Arsenali, një prej kujtimeve më të rëndësishme të Wengerit nuk është ndonjë trofe apo debat në vijën anësore.