Globalizimi në futboll: Sa lojtarë të formuar në Evropë po përforcojnë kombëtaret afrikane

Në përfundim të fazës së grupeve të Kupës së Botës 2026, një prej zhvillimeve më befasuese ishte paraqitja e ekipeve afrikane: nëntë nga 10 përfaqësueset e kontinentit siguruan kualifikimin për në raundet eliminatore. Asnjë konfederatë tjetër e pranishme në këtë edicion të Botërorit nuk pati një përqindje suksesi kaq të lartë.

Ky realitet lidhet edhe me një prirje më të gjerë që po bëhet gjithnjë e më e dukshme në futbollin modern. Në Kupën e Botës 2026 janë regjistruar jo më pak se 289 futbollistë që kanë lindur në një shtet, por përfaqësojnë një tjetër në turne. Rekordi i mëparshëm ishte ai i Kupës së Botës 2022, me 137 lojtarë në të njëjtën situatë.

Sa më shumë kalon koha, aq më qartë shfaqet ndikimi i globalizimit në botën e sotme, dhe futbolli është një nga pasqyrimet më të forta të këtij procesi. Megjithatë, duhet pranuar edhe se zgjerimi i Kupës së Botës nga 32 në 48 skuadra ka pasur pjesën e vet në këtë rritje.

Pjesa më e madhe e këtyre 289 rasteve lidhet me futbollistë të lindur në Evropë, të cilët më pas zgjedhin ose fitojnë të drejtën sportive për të përfaqësuar një kombëtare afrikane.

Prej vitesh, në shekullin e 21-të, është përsëritur shpesh ideja se përfaqësuesja e Francës ka qenë në thelb një skuadër me përbërje afrikane më shumë sesa franceze. Në raste të caktuara, ky debat ka degjeneruar edhe në komente haptazi raciste. Është e vërtetë që Franca, por edhe disa ekipe të tjera kombëtare, kanë në përbërje shumë futbollistë, prindërit ose gjyshërit e të cilëve kanë jetuar në Afrikë.

Megjithatë, ekziston edhe kahu i kundërt i këtij fenomeni: Evropa po “ushqen” me një numër të madh lojtarësh vetë kombëtaret afrikane, pasi shumë prej tyre janë lindur në Afrikë, por janë rritur futbollistikisht në vendet evropiane.

Jo të gjitha skuadrat afrikane të Kupës së Botës 2026 mbështeten në të njëjtën masë te ky burim. Afrika e Jugut dhe Egjipti, për shembull, kanë vetëm nga një futbollist të lindur jashtë vendit. Në anën tjetër, përqendrimi më i madh i lojtarëve të tillë gjendet te Republika Demokratike e Kongos, Marok dhe Algjeri.

Siç pritej, Franca mbetet “furnizuesi” më i madh i talenteve për kombëtaret afrikane. Ajo qëndron dukshëm përpara Holandës, e cila mban vendin e dytë në këtë renditje të veçantë.

Në total, 98 nga 1,248 lojtarët e këtij Botërori kanë lindur në Francë:

23 në skuadrën e Francës;

12 në skuadrën e Algjerisë;

13 në skuadrën e Haitit;

11 në skuadrën e RD Kongos;

10 në skuadrën e Senegalit;

8 në skuadrën e Bregut të Fildishtë;

7 në skuadrën e Tunizisë;

6 në skuadrën e Marokut;

3 në skuadrën e Kepit të Gjelbër;

3 në skuadrën e Ganës;

1 në skuadrën e Egjiptit;

1 në skuadrën e Spanjës;

Përtej numrave, me rëndësi është edhe pesha reale që këta “evropianë” kanë në skuadrat afrikane në Kupën e Botës 2026. Matja më e saktë e këtij ndikimi nuk është e thjeshtë, por nëse merret si tregues më i drejtpërdrejtë kontributi në gola, atëherë panorama është kjo:

Maroku — 83% e golave të tyre të shënuar nga “evropianët”;

Algjeria — 80%;

Republika Demokratike e Kongos — 75%;

Bregu i Fildishtë — 50%;

Tunizia — 50%;

Kepi i Gjelbër — 50%;

Senegali — 50%;

Gana — 50%;

Egjipti — 0%;

Afrika e Jugut — 0%;

Sigurisht, në disa përfaqësuese ndikimi më i madh i këtyre futbollistëve nuk reflektohet vetëm te golat, pasi roli i lojtarëve mbrojtës mund të jetë vendimtar, sidomos në skuadra që nuk dominojnë shpesh ndeshjet. Gjithsesi, gjatë fazës së grupeve u dallua qartë pesha e formimit futbollistik evropian.

Një shembull i qartë ishte Ismael Saibari, i lindur në Barcelonë, i cili realizoi në secilën prej tri ndeshjeve të para të Marokut në Kupën e Botës 2026. Po ashtu, Riyad Mahrez, i lindur në Francë, shënoi dy gola në takimin e tretë të grupit ndaj Austrisë, duke i siguruar Algjerisë kalimin në raundet eliminatore.