SHGM: Gazetarët vijojnë të përballen me kërcënime digjitale, pasiguri financiare dhe mungesë ndëshkimi

Shoqata e Gazetarëve të Maqedonisë (SHGM) publikoi Raportin Vjetor me titull “Treguesit për shkallën e lirisë së mediave dhe Indeksi i Sigurisë së Gazetarëve 2025”. Dokumenti sjell një panoramë të gjerë të gjendjes së lirisë mediatike, pavarësisë profesionale dhe sigurisë së gazetarëve e punonjësve të tjerë të mediave në Maqedoninë e Veriut.

Sipas raportit, viti 2025 solli disa hapa pozitivë, përfshirë ngritjen e regjistrit të mediave online, si dhe përzgjedhjen e anëtarëve të rinj në këshillat e organit rregullator të mediave dhe të RTM-së. Pavarësisht këtyre zhvillimeve, ende nuk janë përmbyllur reformat thelbësore dhe përafrimi i plotë i legjislacionit kombëtar me rregullat e Bashkimit Evropian, ku përfshihet edhe Akti Evropian për Lirinë e Mediave (EMFA).

Garancitë e parashikuara me ligj vazhdojnë të zbatohen në mënyrë të paqëndrueshme në praktikë. Në të njëjtën kohë, pavarësia dhe efektiviteti i një pjese të institucioneve mbeten tema të debatit publik.

Raporti përmban edhe një seksion të posaçëm për Indeksin e Sigurisë së Gazetarëve. Kushtet në të cilat ushtrohet profesioni analizohen sipas katër dimensioneve kryesore: kuadrit juridik dhe organizativ, parandalimit, procedurave institucionale dhe nivelit faktik të sigurisë.

Të dhënat dëshmojnë se në disa raste të sulmeve fizike është përmirësuar reagimi i institucioneve. Megjithatë, si probleme serioze vijojnë të evidentohen kërcënimet në internet, gjuha e urrejtjes, përpjekjet për diskreditim publik, pasiguria ekonomike dhe lufta ende jo mjaftueshëm efikase kundër mosndëshkueshmërisë.

Alarm të veçantë përbëjnë shtimi i ngacmimeve në internet dhe sulmet me përmbajtje seksiste ndaj gazetareve. Kjo prirje dëshmon se mjedisi digjital po shndërrohet në një hapësirë gjithnjë e më të pasigurt për ushtrimin profesional të gazetarisë.

Mes çështjeve kryesore vazhdon të renditet edhe brishtësia ekonomike e mediave. Pozita e dobët socio-ekonomike e gazetarëve, sidomos e atyre që punojnë në mediat private dhe lokale, pasiguria e vendeve të punës dhe rreziqet që shoqërojnë rikthimin e reklamimit shtetëror mund të dëmtojnë pluralizmin mediatik, autonominë editoriale dhe transparencën gjatë ndarjes së fondeve publike.

Dokumenti vjetor është hartuar në kuadër të rrjetit rajonal SafeJournalists, i cili gjatë këtij viti kremton dhjetëvjetorin e krijimit. SafeJournalists përbën nismën më të madhe në nivel rajonal për mbikëqyrjen e lirisë së mediave dhe sigurisë së gazetarëve në Ballkanin Perëndimor. SHGM është pjesë e këtij rrjeti së bashku me shoqatat partnere të gazetarëve nga rajoni.

Në dhjetë vitet e fundit, SafeJournalists ka ndërtuar një metodologji kërkimore të standardizuar dhe unike, përmes së cilës sigurohen të dhëna të besueshme, relevante dhe të krahasueshme ndërmjet vendeve të rajonit. Të dhënat dhe përfundimet e raporteve të SHGM-së shërbejnë gjithashtu si pikë referimi për raportet ndërkombëtare që trajtojnë lirinë e mediave dhe të drejtat e njeriut, përfshirë dokumentet e Komisionit Evropian dhe të Departamentit të Shtetit të SHBA-së.

Raporti vlerësohet si një instrument me rëndësi për krijimin e politikave të mbështetura në fakte dhe për ndjekjen e reformave në sektorin mediatik. Për garantimin e një gazetarie të lirë, të pavarur dhe të sigurt në Maqedoninë e Veriut, thelbësore mbeten ndëshkimi i sulmeve ndaj gazetarëve, përafrimi i legjislacionit të vendit me standardet evropiane dhe përmirësimi i kushteve profesionale e ekonomike të punës.