Projektligji i ri për duhanpirjen në Maqedoni pritet të hyjë në fuqi më 1 mars

Pas 16 vitesh nga miratimi i ligjit të parë për mbrojtjen nga duhani, ndryshimet dhe plotësimet e reja pritet të shqyrtohen nga deputetët. Zbatimi i tyre ishte planifikuar të niste më 1 mars, por u shty pas reagimeve të shumta nga industria e restoranteve dhe ajo e duhanit. Parashikohen gjoba deri në 300 euro për individët dhe deri në 5000 euro për kompanitë që shkelin dispozitat. Synimi kryesor është ulja e nivelit të lartë të duhanpirjes në vend.

Projektligji, i miratuar nga Qeveria në fillim të qershorit, sjell masa më të rrepta për përdorimin e duhanit. Në variantin fillestar parashikohej ndalim i plotë i pirjes së duhanit në kafene, restorante, bare, transportin publik, institucionet publike, arsimore e kulturore, si dhe në hapësirat e përbashkëta të ndërtesave të banimit. Përjashtim do të bëheshin vetëm ballkonet dhe tarracat e hapura jashtë ambienteve të biznesit, si edhe klubet e diskotekat e hapura, kur hapësira ishte e hapur në të paktën tre anë.

Gjatë hartimit të versionit përfundimtar, disa prej këtyre përcaktimeve u zbutën pas presionit të opinionit publik dhe sektorit të biznesit. Kështu, në vend të tre anëve të hapura, tarracat do të duhet të kenë dy anë të hapura, rregull që do të nisë të zbatohet një vit nga tani. Po ashtu, Qeveria hoqi dorë nga propozimi për ndalimin e importit të të gjitha aromave për pajisjet elektronike.

Ligji nuk ndalon prodhimin, importin, eksportin apo shitjen e produkteve të duhanit dhe pajisjeve elektronike, por vendos kufizime të forta për përdorimin e tyre. Ndalimi i pirjes së duhanit do të jetë i plotë në hapësirat e mbyllura publike dhe të biznesit. Duhanpirësit duhet të qëndrojnë të paktën 20 metra larg institucioneve të tilla, ndërsa pirja e duhanit në automjet ndalohet kur në të ndodhet një fëmijë.

Masat përfshijnë edhe stacionet e autobusëve dhe trenave, tregjet në ambient të hapur, si dhe institucione e hapësira të tjera publike. Ndalesa do të vlejë jo vetëm për cigaret tradicionale, por edhe për cigaret elektronike. Në institucionet publike, kompanitë private, institucionet arsimore, tregje dhe zona me përqendrim të madh njerëzish, përdorimi i tyre nuk do të lejohet.

Çështja e ndalimit të pirjes së duhanit në ambiente të mbyllura u rikthye në qendër të debatit në shtator, kur Parlamenti propozoi një amendament për krijimin e zonave të posaçme për duhanpirësit. Shtatë muaj pas afatit të paralajmëruar të zbatimit në mars, projektligji ndodhet në lexim të dytë në Komitetin e Shëndetësisë. Ndër propozimet e paraqitura është krijimi i “dhomave për duhanpirje” në objektet e hotelerisë, kompanitë private dhe institucionet.

Ministria e Shëndetësisë e kundërshton këtë mundësi, me arsyetimin se ajo mund të përdoret për të shmangur ndalesat e reja. Ministri i Shëndetësisë, Sasho Klekovski, tha se propozimi për dhoma të veçanta ishte pjesë e diskutimeve, por institucioni që ai drejton dha një mendim negativ. “Ky është thelbi i ligjit – ndalohet pirja e duhanit në hapësira të mbyllura”, u shpreh Klekovski, duke vlerësuar se dhomat e ndara do ta cenonin qëllimin kryesor të projektligjit.

“Në thelb, ka dhoma për duhanpirje në disa vende, por ato janë me zgjidhje të tilla teknike dhe teknologjike, do të thosha me presion negativ, saqë nuk jemi në gjendje ta arrijmë atë në sallat tona të operacionit, e lëre më ta arrijmë atë në një restorant apo hapësirë tjetër. Besoj se patëm një dialog produktiv me dhomën e ushqimit, me palët e tjera të interesuara, dhe pasi të kemi mbështetjen e tyre, besojmë se kjo është zgjidhja optimale. Duhet të komunikojmë me parlamentin që ajo të kalojë nëpër tre komisione dhe të vihet në një seancë plenare për miratim”, deklaroi ai.

Sipas autoriteteve shëndetësore, nisma synon të mbrojë qytetarët nga pasojat e dëmshme të duhanpirjes dhe të ulë shpenzimet e trajtimit. Tarracat e restoranteve do të kenë një afat prej një viti për t’u përshtatur, në mënyrë që të jenë të hapura në të paktën dy anë.

Parlamenti bëri të ditur se, përveç qëndrimit të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, deputetët kanë kërkuar vlerësime edhe nga ekspertë vendas, si dhe nga kompani e biznesmenë që merren me prodhimin e produkteve të duhanit. Pas marrjes së këtyre mendimeve, komisioni përgjegjës pritet të vijojë shqyrtimin e projektligjit.

Versioni i fundit lejon pirjen e duhanit në tarraca të përshtatura posaçërisht, me dy faqe të hapura dhe një çati të hapur, si dhe me qasje të veçantë për jo-duhanpirësit. Pra, krahasuar me propozimin fillestar për ndalim të plotë në lokalet e hotelerisë, teksti aktual rregullon përdorimin e produkteve të duhanit dhe pajisjeve elektronike, pa ndaluar prodhimin, importin, eksportin ose shitjen e tyre. (koha.mk)