Mbi 4,800 fëmijë presin një vend në kopshtet publike të Maqedonisë

Në tetor të vitit 2025, gjithsej 4,894 fëmijë figuronin në listat e pritjes për t’u regjistruar në kopshtet publike të Maqedonisë. Ndërkohë, për të arritur objektivin kombëtar prej 65 përqind mbulimi deri në vitin 2032, vendit i nevojiten rreth 19,000 vende të reja. Jashtë arsimit parashkollor mbeten mbi 79,000 fëmijë të moshës 0 deri në 6 vjeç.

Të dhënat e UNICEF-it tregojnë se mungesa nuk është vetëm çështje e kopshteve të mbushura në Shkup dhe në qendrat e mëdha urbane. Në pjesë të tjera të vendit, veçanërisht në komunat e vogla dhe zonat rurale, shërbimet parashkollore janë aq të kufizuara sa nuk krijohen as lista të mëdha pritjeje.

Analiza sqaron se shifra prej më shumë se 79,000 fëmijësh nuk përfaqëson numrin e atyre që presin një vend në kopsht. Ajo i referohet fëmijëve nga 0 deri në 6 vjeç që nuk janë përfshirë fare në arsimin parashkollor. Për të arritur nivelin e synuar prej 65 përqind deri në vitin 2032, nevojiten rreth 19,000 vende shtesë.

Sipas statistikave për vitin 2024, në Maqedoni jetonin 127,441 fëmijë të moshës 0 deri në 6 vjeç, ndërsa në institucionet parashkollore ishin regjistruar 40,530. Kjo e lë mbulimin aktual dukshëm nën objektivin e përcaktuar për gjashtë vitet e ardhshme.

Zgjerimi i kapaciteteve publike po ecën me ritëm të ngadaltë. Nga viti 2020 deri në vitin 2025, kopshtet publike shtuan mesatarisht rreth 833 vende në vit. Nëse ky ritëm vazhdon, parashikimet e UNICEF-it vlerësojnë se krijimi i 19,000 vendeve të kërkuara do të marrë më shumë se dy dekada.

Ndërtimi dhe zgjerimi i infrastrukturës publike do të kërkonte mbi 100 milionë euro. Për këtë arsye, krahas investimeve të reja, po shqyrtohen edhe përshtatja e objekteve ekzistuese, përfshirja e kopshteve private dhe bashkëfinancimi për familje të caktuara.

Shpërndarja e fëmijëve në listat e pritjes ndryshon nga një komunë në tjetrën. Të dhënat e tetorit 2025 e rendisin Manastirin në vendin e parë, me 1,046 fëmijë që prisnin një vend.

Megjithatë, numri i aplikantëve në pritje nuk e pasqyron tërësisht problemin. Në disa komuna të vogla dhe rurale nuk ka shërbime parashkollore të zhvilluara mjaftueshëm për të krijuar lista të gjata pritjeje.

UNICEF vëren se në disa komuna mbulimi është nën 10 përqind, ndërsa në zona të caktuara rurale nuk është regjistruar asnjë fëmijë në arsimin parashkollor.

Si rrjedhojë, vendi përballet me dy situata të ndryshme: në zonat urbane prindërit mund të presin me muaj ose vite për një vend, ndërsa në komunat më të vogla shërbimi parashkollor mungon pothuajse tërësisht.

Për të shtuar kapacitetet pa pritur ndërtimin e kopshteve të reja, Ministria e Politikës Sociale, Demografisë dhe Rinisë ka hapur një thirrje publike që qëndron aktive deri më 30 shtator 2026. Nëpërmjet saj, komunat mund të kërkojnë grante për rinovimin, përshtatjen dhe pajisjen e shkollave apo hapësirave të tjera komunale të papërdorura, me synim kthimin e tyre në ambiente parashkollore.