Si ndikon pushteti në marrëdhëniet njerëzore?

Pushteti është i pranishëm në shumë aspekte të jetës së përditshme dhe nuk kufizohet vetëm te politika apo institucionet publike. Ai shfaqet në familje, në ambientin profesional, në shoqëri dhe në çift, duke nënkuptuar aftësinë e një individi për të ndikuar në zgjedhjet, sjelljen ose mundësitë e një tjetri.

Sipas kërkimeve të psikologjisë sociale, niveli i pushtetit mund të ndikojë në mënyrën se si njerëzit perceptojnë, përjetojnë dhe trajtojnë njëri-tjetrin, transmeton Klankosova.tv.

Një prej shpjegimeve kryesore për këtë dukuri është teoria e “qasjes dhe frenimit”. Ajo sugjeron se personat me më shumë pushtet priren të kenë hapësirë më të madhe për të vepruar dhe përballen me më pak kufizime sociale.

Pushteti mund të ndikojë gjithashtu në largësinë sociale mes individëve. Studimet për këtë lidhje tregojnë se njerëzit me pozitë më të fortë mund t’u kushtojnë më pak vëmendje përvojave dhe pikëpamjeve të atyre që kanë më pak ndikim. Në rrethana të caktuara, kjo mund të shoqërohet edhe me sjellje më dominuese.

Kjo nuk do të thotë se çdo marrëdhënie ku ekziston pabarazi pushteti është domosdoshmërisht negative. Një mësues, për shembull, ka autoritet mbi nxënësit, prindi mban përgjegjësi më të madhe për fëmijën, ndërsa drejtuesi i një institucioni ka kompetenca që nuk i kanë punonjësit e tjerë. Këto role nuk nënkuptojnë vetvetiu keqpërdorim.

Problemet lindin kur autoriteti shfrytëzohet për të ushtruar kontroll, për të krijuar frikë, për të manipuluar ose për të anashkaluar nevojat dhe të drejtat e personit tjetër.

Prania e pushtetit mund ta transformojë një marrëdhënie, pasi ndikon në aftësinë për të ndikuar, në mënyrën e bashkëbisedimit dhe në reagimet e palëve. Personi më i fuqishëm mund të shprehet dhe të veprojë me më shumë liri, ndërsa ai që ka më pak pushtet mund të sillet më me kujdes dhe të ndiejë më shumë kufizime.

Megjithatë, vetë ekzistenca e pushtetit nuk mjafton për të përcaktuar nëse një marrëdhënie do të jetë e shëndetshme apo problematike. /Klankosova.tv