Pse disa njerëz pretendojnë se dinë gjithçka dhe e zhvendosin çdo bisedë te vetja?

Pas prirjes për të treguar gjithmonë historinë më mbresëlënëse, për të paraqitur përvojën më të fortë ose për të thënë fjalën e fundit, mund të qëndrojë diçka që nuk dallohet menjëherë.

Ju flisni për një ditë të vështirë, por dita e tij ka qenë edhe më e rëndë. Sapo përmendni një udhëtim, ai ju thotë se e ka vizituar tashmë atë vend. Nëse tema është sëmundja, puna apo dashuria, ai ka menjëherë një përvojë për të ndarë, një këshillë për të dhënë dhe një përfundim të prerë.

Thuajse secili prej nesh njeh të paktën një njeri të tillë. Çdo gjë që rrëfeni, ai pretendon se e ka parë, përjetuar ose kuptuar shumë kohë përpara jush. Kur jeni të lodhur, ai ka qenë më i rraskapitur; kur arrini diçka të mirë, arritja e tij ka qenë më e madhe; ndërsa kur keni një hall, ai është i bindur se e di zgjidhjen, edhe pse nuk i keni kërkuar mendim.

Komunikimi me të bëhet shpejt sfilitës, pasi nuk funksionon më si një shkëmbim i mirëfilltë. Në vend që të dëgjojë atë që po thoni, bashkëbiseduesi e merr rrëfimin tuaj si mundësi për ta zhvendosur vëmendjen sërish tek vetja.

Në psikologji, kjo sjellje mund të përkufizohet si një prirje për ta drejtuar bisedën nga vetja. Sidoqoftë, fakti që dikush flet shpesh për veten nuk nënkupton automatikisht se ka çrregullim narcistik të personalitetit.

Kur shprehja “edhe mua më ka ndodhur” nuk krijon afërsi

Është plotësisht e natyrshme që, kur dëgjojmë dikë të tregojë një ngjarje të bukur ose të vështirë, të na vijë ndër mend një përvojë e ngjashme. Duke treguar historinë tonë, zakonisht përpiqemi t’i përcjellim mesazhin: “Të kuptoj, nuk je vetëm.”

Ajo që e bën ndryshimin është mënyra se si vazhdon biseda.

Dikush që kërkon të krijojë një lidhje të sinqertë do ta përmendë shkurt atë që i ka ndodhur dhe më pas do ta kthejë vëmendjen te personi përballë.

“Edhe mua më ka ndodhur diçka e ngjashme. Po ti, si ndihesh tani?”

Në të kundërt, ai që kërkon ta zotërojë bisedën nuk rikthehet më te rrëfimi juaj. Nis të flasë gjatë për veten, i vë përvojat përballë njëra-tjetrës dhe shpesh e zvogëlon rëndësinë e asaj që sapo keni ndarë. Siç transmeton Telegrafi, në fund nuk ndiheni sikur dikush ju dëgjoi, por sikur shërbyet vetëm si publik.

Përse disa persona kanë nevojë të dinë gjithçka?

Shkaqet që fshihen pas këtij modeli sjelljeje nuk janë gjithmonë të njëjta. Disa nuk kanë mësuar si të dëgjojnë dhe mendojnë se një bashkëbisedues i mirë duhet të përgjigjet menjëherë me historinë ose këshillën e tij.

Ka edhe nga ata që nuk e durojnë lehtë heshtjen, ndaj mundohen ta mbushin atë duke folur për veten.

Te persona të tjerë mbizotëron dëshira për t’u paraqitur si të aftë, me përvojë dhe të rëndësishëm. Pranimi se nuk dinë diçka, se nuk e kanë provuar ose se nuk kanë një përgjigje, mund t’i bëjë të ndihen më pak të vlefshëm.

Për këtë arsye, ata shpesh shprehen me siguri të madhe edhe pa pasur njohuri të mjaftueshme.

E kanë të vështirë të pranojnë kur dikush i korrigjon.

Ofrojnë këshilla pa ua kërkuar askush.

Ua presin fjalën të tjerëve që të tregojnë përvojat e veta.

Çdo çështje e kthejnë në një krahasim.

Arritjen e një personi tjetër mund ta shohin si kërcënim ndaj vlerës së tyre.

Kërkimet për tiparet narcistike tregojnë se nevoja e fuqishme për njohje dhe status mund të marrë forma të ndryshme të narcizmit. Disa e shprehin haptazi bindjen se qëndrojnë mbi të tjerët, kurse disa të tjerë kërkojnë pa pushim miratim, sepse në thelb ndihen të pasigurt.

A mund të jetë pasiguria ajo që fshihet pas mendjemadhësisë?

Termat “mendjemadhësi” dhe “sedër e tepruar” përdoren shpesh për të përshkruar persona që reagojnë me ndjeshmëri të madhe ndaj kritikave, kanë nevojë për miratim dhe nuk e përballojnë mirë faktin që dikush tjetër mund të dijë ose të arrijë më shumë.

Në raste të caktuara, burimi i një sjelljeje të tillë është pikërisht mungesa e sigurisë në vetvete.

Kur vlerësimi për veten mbështetet së tepërmi te admirimi dhe aprovimi i të tjerëve, një kundërshtim mund të ndihet si poshtërim, ndërsa dijet e një personi tjetër mund të perceptohen si rrezik.

Kjo i shtyn këta persona të këmbëngulin se “e kanë ditur gjithmonë”, se “e kanë parë më herët” ose se “kanë përballuar diçka edhe më të rëndë”.

Paraqitja e jashtme si shumë i sigurt nuk dëshmon domosdoshmërisht një vetëbesim të fortë dhe të qëndrueshëm. Herë pas here, ajo shërben si mekanizëm për ta mbrojtur vetëbesimin.

Psikologët bëjnë dallim mes tipareve narcistike grandioze dhe atyre vulnerabile. Tipi grandioz e demonstron hapur ndjenjën e rëndësisë dhe kërkon admirim. Tipi vulnerabil, ndërkaq, mund të shfaqet më i pasigurt, por mbetet shumë i ndjeshëm ndaj kritikave dhe mënyrës se si e vlerësojnë të tjerët.

Megjithatë, nuk është e drejtë që çdo njeri llafazan, mendjemadh ose i lodhshëm të etiketohet si narcist. Vetëm një profesionist mund ta diagnostikojë çrregullimin narcistik të personalitetit, i cili kërkon praninë e një modeli të vazhdueshëm dhe të përhapur sjelljeje, jo thjesht një shprehi të bezdisshme gjatë bisedës.

Përse këto biseda na shterojnë kaq shumë?

Në një komunikim të mirë, vëmendja lëviz mes të dy personave. Fillimisht njëri flet dhe tjetri dëgjon, shtron pyetje e përpiqet të kuptojë; më pas, rolet shkëmbehen.

Kur e gjithë vëmendja mbetet pa ndërprerje te vetëm njëri prej tyre, personi tjetër nis të ndihet sikur nuk ekziston.