Pse disa njerëz pretendojnë se dinë gjithçka dhe e drejtojnë çdo bisedë te vetja?

Pas dëshirës për të treguar gjithmonë historinë më të madhe, përvojën më të fuqishme ose për të thënë fjalën e fundit, mund të qëndrojë diçka që nuk dallohet menjëherë.

I thoni se dita juaj ka qenë e vështirë, por e tija paska qenë edhe më e rëndë. Përmendni një udhëtim dhe ai ju tregon se ka qenë më parë në atë vend. Kur tema është sëmundja, puna apo dashuria, ai ka menjëherë një përvojë për të rrëfyer, një këshillë për të dhënë dhe një përfundim të prerë.

Pothuajse secili prej nesh njeh të paktën një njeri të tillë. Çdo gjë që tregoni, ai pretendon se e ka parë, përjetuar ose kuptuar shumë kohë para jush. Kur ju jeni të lodhur, ai ka qenë më i rraskapitur; kur arrini një sukses, i tiji ka qenë më i madh; ndërsa kur hasni një vështirësi, ai e di me siguri se çfarë duhet të bëni, edhe pse nuk i keni kërkuar mendim.

Komunikimi me një person të tillë bëhet shpejt sfilitës, pasi humbet karakterin e një shkëmbimi të mirëfilltë. Në vend që t’ju kushtojë vëmendje, bashkëbiseduesi e merr rrëfimin tuaj vetëm si shkas për ta zhvendosur fokusin te vetja.

Në psikologji, një sjellje e tillë mund të përkufizohet si prirje për ta drejtuar bisedën nga vetja. Sidoqoftë, fakti që dikush flet shumë për veten nuk nënkupton automatikisht se ka çrregullim narcistik të personalitetit.

Kur shprehja “edhe mua më ka ndodhur” nuk krijon afërsi

Është plotësisht e natyrshme që, kur dikush ndan me ne një përvojë të bukur ose të vështirë, të na vijë ndër mend një ngjarje e ngjashme nga jeta jonë. Duke e treguar atë, zakonisht përpiqemi të përcjellim mesazhin: “Të kuptoj, nuk je vetëm.”

Ajo që e bën ndryshimin është mënyra se si vijon biseda.

Dikush që kërkon të krijojë një lidhje të sinqertë do ta përmendë shkurtimisht përvojën personale, por më pas do ta kthejë sërish vëmendjen te personi përballë.

“Edhe mua më ka ndodhur diçka e ngjashme. Po ti, si ndihesh tani?”

Në të kundërt, ai që kërkon ta përvetësojë bisedën nuk i rikthehet më historisë suaj. Nis të rrëfejë gjatë për veten, vë përballë përvojat dhe, jo rrallë, ia zvogëlon rëndësinë asaj që sapo keni ndarë. Në fund, në vend të ndjesisë se dikush ju dëgjoi, ju duket sikur shërbyet vetëm si publik, transmeton Telegrafi.

Përse disa persona ndiejnë nevojën të dinë gjithçka?

Arsyeja që fshihet pas këtij modeli sjelljeje nuk është e njëjtë në çdo rast. Disa persona thjesht nuk kanë mësuar si të dëgjojnë dhe mendojnë se të jesh bashkëbisedues i mirë do të thotë të përgjigjesh menjëherë me historinë ose këshillën tënde.

Ka edhe nga ata që nuk ndihen rehat përballë heshtjes, ndaj mundohen ta shmangin duke folur për veten.

Te disa të tjerë, megjithatë, shfaqet një dëshirë e fuqishme për t’u paraqitur si të aftë, të rëndësishëm dhe me shumë përvojë. Të pranojnë se nuk dinë diçka, se nuk e kanë kaluar një situatë ose se nuk e kanë përgjigjen, mund t’i bëjë të ndihen më pak të vlefshëm.

Për këtë arsye, ata shpesh shprehen me siguri të madhe edhe kur nuk zotërojnë njohuri të mjaftueshme.

E kanë të vështirë t’i pranojnë korrigjimet.

Ofrojnë këshilla pa ua kërkuar askush.

I ndërpresin të tjerët që të tregojnë përvojat e veta.

Çdo temë e kthejnë në një krahasim.

Arritjen e një personi tjetër mund ta shohin si kërcënim ndaj vlerës së tyre.

Kërkimet për tiparet narcistike tregojnë se nevoja e theksuar për njohje dhe status mund të marrë forma të ndryshme të narcizmit. Disa e shprehin haptazi bindjen se qëndrojnë mbi të tjerët, kurse disa të tjerë kërkojnë pa pushim miratim, sepse në thelb janë të pasigurt.

A mund të jetë pasiguria ajo që fshihet pas mendjemadhësisë?

Termat “mendjemadhësi” dhe “sedër e tepruar” përdoren shpesh për persona që reagojnë me ndjeshmëri të lartë ndaj kritikave, kanë vazhdimisht nevojë për miratim dhe e përjetojnë keq faktin që dikush tjetër di ose arrin më shumë.

Në raste të caktuara, pikërisht pasiguria mund të jetë burimi i kësaj sjelljeje.

Kur vlerësimi për veten mbështetet së tepërmi te admirimi dhe aprovimi nga të tjerët, kundërshtimi mund të ndihet si poshtërim, ndërsa dijet e një personi tjetër mund të shihen si kërcënim.

Kështu lind përpjekja për të dëshmuar se “e ka ditur gjithmonë”, se “e ka parë më herët” ose se “ka kaluar diçka edhe më të rëndë”.

Vetëbesimi që shfaqet nga jashtë nuk është medoemos dëshmi e një vetëbesimi të fortë dhe të qëndrueshëm. Në disa raste, ai shërben si mekanizëm mbrojtës.

Psikologët bëjnë dallim mes tipareve narcistike grandioze dhe atyre vulnerabile. Tipi grandioz e demonstron hapur ndjenjën e rëndësisë dhe kërkon admirim. Ndërkaq, tipi vulnerabil mund të paraqitet më i pasigurt, por mbetet shumë i ndjeshëm ndaj kritikave dhe mënyrës se si e vlerësojnë të tjerët.

Megjithatë, nuk do të ishte e drejtë që çdo njeri llafazan, mendjemadh apo i lodhshëm të etiketohej si narcist. Vetëm një profesionist mund ta diagnostikojë çrregullimin narcistik të personalitetit, i cili kërkon praninë e një modeli sjelljeje të vazhdueshëm dhe të përhapur, jo thjesht një shprehi të pakëndshme gjatë bisedës.

Përse këto biseda na shterojnë kaq shumë?

Në një komunikim të shëndetshëm, vëmendja lëviz mes të dy personave. Fillimisht flet njëri, ndërsa tjetri dëgjon, pyet dhe mundohet ta kuptojë; më pas, rolet shkëmbehen.

Kur fokusi mbetet pa ndërprerje vetëm te njëri person, tjetri nis të ndihet sikur nuk shihet fare.