Gështenjat në dollapin e rrobave: Përse u pritej lëvorja dikur dhe sa mbrojnë ato nga tenjat

Përdorimi i gështenjave në gardërobë është një zakon i hershëm shtëpiak që po tërheq sërish vëmendje. Por si zbatohej dhe sa mund të ndihmojë realisht për t’i mbajtur tenjat larg rrobave?

Kur vjen vjeshta, gështenjat gjenden me bollëk në parqe e pyje. Ato na kujtojnë shëtitjet në natyrë, aromën e gështenjave të pjekura dhe zbukurimet e stinës, por dikur përdoreshin edhe për një qëllim praktik në shtëpi.

Gështenjat liheshin në dollapët e rrobave, veçanërisht aty ku ruheshin veshjet e dimrit. Sipas besimit popullor, ato ndihmonin për të larguar tenjat, të cilat dëmtojnë rrobat prej leshi dhe materialeve të tjera natyrale.

Një pjesë e këtij zakoni ishte edhe bërja e një prerjeje të vogël, në formë kryqi, mbi lëvoren e secilës gështenjë. Përse veprohej kështu dhe a është kjo një mënyrë e besueshme për të mbrojtur veshjet?

Sipas traditës, përbërësit dhe aroma e gështenjave mendohej se e bënin gardërobën më pak tërheqëse për tenjat. Për këtë arsye, ato vendoseshin në rafte, ndërmjet rrobave ose brenda qeseve të vogla prej pëlhure, sidomos kur veshjet e trasha mbaheshin të ruajtura për një kohë të gjatë.

Përgatitja niste me zgjedhjen e gështenjave të pastra e të forta, pa shenja prishjeje. Në lëvoren e tyre hapej më pas një kryq i vogël. Besohej se prerja e ekspozonte më shumë pjesën e brendshme ndaj ajrit dhe lejonte çlirimin e aromës. Gështenjat vendoseshin në një enë të vogël ose në qese prej pëlhure, të cilat liheshin në raftet e dollapit.

Megjithatë, nuk është dëshmuar se prerja e lëvores e bën këtë metodë më të efektshme kundër tenjave. Madje, gështenjat e prera mund të prishen më shpejt, sidomos në mjedise me lagështi. Për këtë arsye, zakoni nuk duhet konsideruar zëvendësues i masave të provuara për mbrojtjen e rrobave.

Nëse vendosni ta provoni, kontrollojini gështenjat rregullisht. Hiqini menjëherë nëse vëreni myk ose kalbje dhe mos i lini në kontakt të drejtpërdrejtë me veshjet.

Kur në pulovra, pallto apo rroba të tjera prej leshi janë shfaqur tashmë vrima të vogla, gështenjat nuk mjaftojnë për ta zgjidhur problemin. Muzeu i Historisë Natyrore në Londër shpjegon se dëmet shkaktohen kryesisht nga larvat e tenjave, të cilat ushqehen me fibra me origjinë shtazore.

Fillimisht kontrolloni rrobat për të gjetur ato që janë prekur. Më pas zbrazni dollapin dhe pastroni me kujdes raftet, qoshet dhe vendet ku mblidhen pluhur, fije tekstili e mbetje të tjera. Veshjet e dëmtuara lajini ose çojini për pastrim kimik, duke ndjekur udhëzimet e etiketës. Për rrobat delikate që nuk lahen, ngrirja në kushte të përshtatshme mund të ndihmojë në eliminimin e insekteve dhe larvave.

Për të parandaluar dëmtimet gjatë muajve të ftohtë, programi i Universitetit të Kalifornisë për menaxhimin e dëmtuesve këshillon ruajtjen e veshjeve të pastra në qese ose kuti që mbyllen mirë. Rrobat prej leshi, gëzofi dhe fibrave të tjera natyrale janë veçanërisht të ndjeshme, sidomos kur qëndrojnë gjatë pa u përdorur.

Pastrimi i shpeshtë i dollapit dhe kontrolli herë pas here i veshjeve ndihmojnë që problemi të dallohet herët. Gështenjat mund të vazhdojnë të jenë një zakon interesant vjeshtor, por mbrojtja më e besueshme ndaj tenjave mbështetet te pastrimi dhe ruajtja e duhur e rrobave.