Mediat turke kanë raportuar se lëkundjet të cilat kishin një thellësi 5.9 kilometra u ndjenë deri në Ankara, ndërsa kanë publikuar pamje nga dëmet materiale që shkaktoi tërmeti.

Pamjet e publikuara në rrjete sociale tregojnë produktet e rëna përtokë në një supermarket, mure dhe tavane të shembur.

Siç duket edhe nga pamjet tërmeti ka dëmtuar edhe disa banesa.

Tokat'taki 5,6'lık depremin ardından hasar alan bölgeler görüntülendi. pic.twitter.com/2VT1H3iwBh

— TRT HABER (@trthaber) April 18, 2024

Deri më tani nuk ka raportime për të lënduar. Ndërsa banorët janë trembur dhe kanë dalë nëpër rrugë mes panikut dhe frikës për një tragjedi të dytë në Turqi.

Kujtojmë se shkurtin e vitit të kaluar Turqia u godit nga një tërmet katastrofik, ku u regjistruan mijëra të vdekur dhe dëme të mëdha materiale.

#SONDAKİKA TOKAT’TA 5,6 BÜYÜKLÜĞÜNDE DEPREM

Tokat Belediye Başkanı Mehmet Kemal Yazıcıoğlu (@mkyazicioglutr): Bu depremde bazı minarelerin yıkıldığı ve bazı evlerinde hasar aldığı yönünde. Ama herhangi bir can kaybı yaşanmadı. Kriz merkezinde olayı yakinen takip ediyoruz. pic.twitter.com/6WdFaABUjI

— 24 TV (@yirmidorttv) April 18, 2024

The post Pamje nga tërmeti që “shkundi” Turqinë, qytetarët e pushtuar nga paniku dalin nëpër rrugë appeared first on Albeu.com.

“Ka një pjesë të madhe të popullsisë që ka nevojë për strehim. Atje po ndërtohen shtëpi, por nuk janë të mjaftueshme”, tha për agjencinë Dpa, përfaqësuesja e përhershme e Programit për Zhvillim të OKB-së (UNDP), Louisa Vinton.

OKB-ja vlerëson se dy tërmetet e fuqishme shkurtin e vitit të kaluar kanë lënë të pastrehë të paktën 3.3 milionë qytetarë në juglindje të Turqisë.

Strehimi i duhur dhe mbështetja e jetesës së banorëve lokalë janë dy nevoja urgjente një vit pas tërmeteve shkatërruese, tha Vinton.

Disa persona ende jetojnë qoftë në tenda apo në oborret e shtëpive të tyre të dëmtuara kanë vendosur tenda, theksoi ajo.

“Ne do t’i sjellim qytetarët e mbetur, shtëpitë e të cilëve u shkatërruan apo janë të pabanueshme, në shtëpi të sigurta”, tha të martën presidenti turk, Recep Tayyip Erdogan.

Erdogan kishte premtuar se do të ndërtoheshin afër 300.000 ndërtesa banimi për të mbijetuarit e tërmetit brenda një viti pas dridhjeve të fuqishme të tokës.

Megjithatë, Qeveria e tij nuk ka përmbushur këtë qëllim dhe tani synon që të ndërtojë 200.000 njësi banimi deri në fund të vitit 2024.

Më herët gjatë të martës, banorët e zemëruar të provincës së goditur rëndë nga tërmetet, Hataj, protestuan kundër zyrtarëve qeveritarë dhe lokalë, të cilët morën pjesë në ngjarjet e organizuara për njëvjetorin e tërmeteve.

Shumë prej tyre janë ankuar për, siç kanë thënë, përgjigjen e ngadalshme të Qeverisë për të larguar rrënojat dhe për të ndërtuar shtëpi të reja.

UNDP, sipas Vinton, ka ndarë 10 milionë dollarë grante për bizneset individuale në 11 provinca turke, që u prekën nga tërmetet.

Tërmeti i shkallës 7.7 e pati goditur juglindjen e Turqisë në mëngjesin e 6 shkurtit, i përcjellë nga një tërmet tjetër 7.6 shkallësh, të njëjtën ditë.

Nga këto tërmete u vranë mbi 60.000 persona në Turqi dhe në Sirinë fqinje, sipas të dhënave zyrtare dhe të dhënave të grupeve monitoruese.

The post Një vit pas tërmeteve shkatërruese në Turqi, OKB: Mbi 3 milionë persona kanë mbetur të pastrehë appeared first on Albeu.com.

Sipas presidentit turk, zgjedhjet do të mbahen më 14 maj.

“Populli turk do ta bëjë atë që duhet, më 14 maj”, u ka thënë ai ligjvënësve në Parlamentin e Ankarasë.

Lideri turk e ka propozuar më parë datën 14 maj për zgjedhje, dhe shpreson që Qeveria e tij do të mbesë në pushtet deri më 2028.

Por, pas tërmeteve masive që kanë lënë të vdekur më shumë se 45.000 njerëz në Turqi, ka pasur dilema nëse votimet do të mbahen siç është planifikuar.

Erdogan ka shpallur gjendje të jashtëzakonshme për tre muaj në 11 provincat e goditura nga tërmetet.

Ky rajon është duke u përballur me pasgoditje të fuqishme, duke e bërë pothuajse të pamundshme fushatën në atë zonë./REL/

The post Erdogan: Zgjedhjet do të mbahen në maj, pavarësisht tërmetit appeared first on Albeu.com.

Në zonën e Hatay qytetarët kanë vendoosur tollumbace shumëngjyrëshe në rrënojat e ndërtesave të shembura, si simbol për jetët e humbura të fëmijëve nga tërmeti shkatërrues që tronditi mbarë botën.

In memory of the children who lost their lives, they hung balloons over some of the debris…

pic.twitter.com/AdUyYeqgUx

— Tansu YEĞEN (@TansuYegen) February 18, 2023

Numri i viktimave nga tërmetet në Turqi dhe Siri ka kaluar 46 mijë, raporton Al Jazeera.

Ekipet turke të shpëtimit vazhduan të kërkojnë sot rrënojat, megjithëse shanset për të gjetur të mbijetuar janë të pakta.
Ekspertët thonë se numri më i madh i të mbijetuarve duhej të shpëtohej brenda 24 orëve pas tërmetit.

Një tërmet i fuqishëm goditi Turqinë Jugore dhe Sirinë veriore mëngjesin e 6 shkurtit. Epiqendra e tërmetit 7,8 ballë i shkallës Rihter ishte rreth 26 kilometra nga qyteti Nurdagi dhe rreth 33 kilometra larg qytetit Gaziantep. Ai u pasua nga disa pasgoditje, njëra prej të cilave 7,5 ballë e shkallës Rihter./Albeu.com

The post Video rrëqethëse, tollumbace në rrënojat e tërmetit për fëmijët e vdekur në Turqi appeared first on Albeu.com.

Përktheu: Alket Goce-AlbEu.com

Turqia është ende në mesin e një emergjence kombëtare, e tronditur nga tërmeti  i fortë që ka vrarë dhjetëra mijëra njerëz. Por ka nisur që tani debati mbi përgjegjësit e kësaj katastrofe kaq të madhe. Nxitimi për të ndëshkuar vjen në mesin e pikëllimit, por edhe zemërimit dhe zhgënjimit në rritje me reagimin e qeverisë turke ndaj tërmetit.

Pjesa më e madhe e debatit është e përqendruar në reagimin ndaj situatës emergjente, por edhe për politikat e ndjekura para tërmetit, dhe konkretisht mbi mënyrën sesi ndërtimet e papërshtatshme mund të kenë shtuar shkatërrimet nga tërmeti i 6 shkurtit.

Ministria turke e Drejtësisë deklaroi fundjavën e kaluar se 134 persona po hetohen për rolin e tyre në ndërtimin e godinave që u shembën gjatë tërmetit, edhe pse disa u shpallën se ishin në përputhje me rregullat e ndërtimit. Të paktën 10 persona janë arrestuan, ndërsa të tjerëve iu ndalua të dalin nga Turqia.

Disa nga të arrestuarit ishin përpjekur që të largoheshin nga vendi. Ministria e Drejtësisë theksoi gjithashtu se po ngre zyra hetimore për krimet e tërmetit për të hetuar vdekjet dhe plagosjet. “Ne do ta ndjekim me përpikëri këtë proces deri në përfundimin e procesit të nevojshëm gjyqësor, sidomos për ndërtesat që pësuan dëmtime të mëdha dhe ato që shkaktuan të vdekur dhe të plagosur”- u tha gazetarëve në një konferencë të së shtunës zv/presidenti Fuat Oktay.

Këto lëvizje duken si një përpjekje për të kërkuar llogari, por është sërish larg nga një llogaridhënie reale të dështimeve të autoriteteve turke përballë këtij tërmeti. Turqia ndodhet përgjatë 2 vijave kryesore ndarëse midis pllakave të mëdha tektonike.

Pas tërmetit vdekjeprurës të 1999-ës, ajo miratoi kode më të rrepta për ndërtimet, por ato nuk u zbatuan vazhdimisht. Dhe përgjegjësia për këto shkelje me pasoja të rënda, shkon përtej ndërtuesve që kanë reduktuar sasinë e hekurit apo kanë përdorur materiale shumë të dobëta.

Ka shumë të ngjarë që inspektorët dhe zyrtarët komunalë e shtetërorë të kenë dhënë leje që nuk duhet t’i jepnin, ose të kenë mbyllur njërin sy ndaj mungesës së standarteve. Ka nga ata që lobuan tek politikanë që mbështetën ligjet e amnistisë për ndërtesat.

“Tërmetet janë një dukuri natyrore. Ato ndodhin herë pas here. Por pasojat e tërmetit janë një aspekt i lidhur ngushtë me politikat qeveritare, politike dhe administrative”- tha Hişyar Özsoy, nënkryetar i Partisë Demokratike të Popullit dhe një deputet i opozitës që përfaqëson Diyarbakir, një qytet pranë epiqendrës së tërmetit.

E gjithë kjo ndodhi nën qeverisjen e presidentit Recep Tayyip Erdoğan, që së bashku me Partinë e tij për Drejtësi dhe Zhvillim (AKP), është në pushtet prej 2 dekadash. Erdogan e vendosi bumin e ndërtimit në qendër të rritjes ekonomike të Turqisë. Në të njëjtën kohë, ai e ka konsoliduar pushtetin e tij mbi institucionet, median dhe gjyqësorin.

Kjo rritje e shpejtë ekonomike, që ndodhi së bashku me erozionin e demokracisë në vend, krijoi “xhepa” korrupsioni dhe keq-menaxhimi në qeverisje, të cilat i lejuan kontraktorët t’i ndërtonin godinat shkel e shko. “Problemi që nxori në pah tërmeti ka të bëjë shumë me të gjithë sistemin që ndërtoi Erdogan, dhe jo vetëm politikën e tij, por edhe ekonomitë që qëndrojnë pas tij”- thotë Sebnem Gumuscu, profesoreshë e shkencave politike në Kolegjin Middlebury, që ka studiuar demokracinë dhe autoritarizmin në Turqi.

“I gjithë sistemi është ndërtuar rreth këtyre rrjeteve të korruptuara, rrjeteve nepotike, dhe që ekzistojnë në të gjitha nivelet: nivel lokal, nivel kombëtar, degët lokale të partisë, tek ndërtimet lokale, zhvilluesit e masterplaneve urbane nëpër bashki, ata janë të gjithë bashkë!”-shton ajo.

Në vitin 2019, në prag të fushatës për zgjedhjet lokale, Erdogan promovoi përpjekjet për të dhënë amnisti për ndërtuesit. “Me këtë amnisti ne kemi zgjidhur problemet e 205.000 qytetarëve të Hatay”- deklaroi ai. Por kjo qasje bazohej tek një lloj shkurtimi i procedurave burokratike që lejonte ndërtimin dhe certifikimin e ndërtesave edhe nëse ato nuk plotësonin kërkesat e sigurisë dhe kodit në fuqi.

Zhvilluesit duhej të paguanin një gjobë, por ky ishte në thelb një përjashtim nga rregullat. Në fakt, dhënia e këtyre amnistive i paraprin ardhjes së Erdogan në krye të vendit madje edhe tërmetit të vitit 1999, që e nxiti Turqinë të reformonte standardet e sigurisë dhe të ndërtimit për t’i bërë ballë më mirë tërmetit të ardhshëm.

Pas miratimit të ligjit më të fundit të amnistisë në vitin 2018, u dhanë dhjetëra mijëra amnisti, përfshirë edhe në zonat e prekura nga tërmeti. Pelin Pinar Giritlioğlu, drejtuese e Unionit të Dhomave të Inxhinierëve dhe Arkitektëve Turk të Dhomës së Planifikuesve të Qytetit në Stamboll, deklaroi për BBC javën e kaluar se numri i godinave të amnistuara mund të jetë deri në 75.000 në zonën e tërmetit.

Një amnisti e re ishte në pritje të miratimit në parlament pak para tërmetit. Amnistia krijoi një hendek midis rregulloreve dhe kodeve që ekzistonin dhe asaj që po zbatohej në realitet. Por siç e theksuan ekspertët, ndërtimi ishte motori i ekonomisë, ndaj gjithçka ishte në funksion të këtij synimi.

Po ashtu, ndërtimi ishte një burim pushteti politike për Erdoganin dhe AKP-në, pasi kompanitë e mëdha turke të ndërtimit u pasuruan me kontrata qeveritare dhe u afruan shumë me regjimin. Ky bum ndërtimi, që ushqeu sektorë të tjerë të ekonomisë, e ndihmoi Erdogan dhe AKP të bëhen popullore, dhe kjo nga ana e tij i dha mundësi të forconte autoritetin e tij dhe ndihmoi në vendosjen e AKP-së në pushtet në të gjitha nivelet e qeverisjes, pra edhe tek institucionet e ngarkuara me mbikëqyrjen e lejeve ose zbatimin e kodeve të ndërtimit.

Politikanët kishin stimuj për të miratuar amnistinë. Njerëzit u pasuruan përmes këtij sistemi, prandaj nuk kishte asnjë nxitje për të siguruar zbatimin e standardeve të sigurta ndaj tërmeteve. Dhe institucionet që mund t’i mbanin përgjegjës këta lojtarë dhe politikanë -medias, shërbimi civil, gjykatat – po dobësoheshin nga prirja gjithnjë e më autoritare e Erdogan.

është e vërtetë që ka të ngjarë që ndërtuesit të kenë qenë të pakujdesshëm, duke ndërtuar ndërtesa me materiale të lira apo me projekte që nuk mund të përballonin një tërmet me magnitudë 7.8 ballë. Por kjo nuk mund të ndodhte pa bashkëpunimin apo inkurajimin e institucioneve qeveritare, që i dinin dobësitë e vendit dhe gjithsesi nuk morën ndonjë masë serioze.

“Ndjekja penale e ndërtuesve është një lëvizje e nxitur nga protestave publike. Por fajtorët e vërtetë janë qeveria aktuale dhe qeveritë e mëparshme që e mbajtën sistemin ashtu siç është”- deklaroi për New York Times, Taner Yuzgec, ish-president i Dhomës së Inxhinierëve të Ndërtimit.

Edhe hetimet e nisura nga Ministria turke e Drejtësisë mund të jenë një përpjekje për të hequr presionin jo vetëm nga shkeljet e dikurshme, por edhe nga kritikat dhe ankesat për reagimin e dobët të qeverisë ndaj tërmetit. Erdogan i ka centralizuar shumë institucione duke i vendosur nën kontrollin e tij, gjë që do të thotë se shumë funksione të shtetit kalojnë përmes tij.

Ekspertët dhe kritikët kanë thënë se kjo ka të ngjarë të ketë sjellë jo pak vonesa në reagimin ndaj fatkeqësisë, përfshirë edhe atë të ushtrisë. Këto pikëpyetje po shkaktojnë një zemërim më të madh tani. Megjithatë, hetimet që synojnë ndërtuesit individualë mund të heqin një pjesë të presionit nga Erdogan, partia e tij dhe ata që janë të lidhur me qeverinë e tij.

“Për të treguar se është serioz, ai po godet disa nga objektivat më të lehtë. Pra për të thënë: Unë po kujdesem për interesat e njerëzve të mi, dhe do t’i bëj këta njerëz të paguajnë për çdo shkelje që kanë bërë”- thotë Gumuscu.

Pyetja që shtrohet tani është nëse do të jetë e mjaftueshme të ndëshkosh disa njerëz të rangjeve të ulëta, apo nëse kjo mund të përfaqësojë potencialisht një faktor vendimtar në rënien politike të Erdogan. Zgjedhjet janë planifikuar për në muajin maj dhe kriza ekonomike e vendit dhe qëndrimi i gjatë Erdogan në pushtet, e kanë vendosur në një pozitë delikate.

Nëse tërmeti do të sfidojë qëndrimin e Erdoganit në pushtet, kjo është e diskutueshme, por ajo që do të ndodhë pas tërmetit do të përcaktojë të ardhmen e Turqisë. Miliona njerëz mbetën të pastrehë pasi mijëra ndërtesa dhe apartamente u shkatërruan. Ato shtëpi duhet të ndërtohen.

Turqia do të rindërtohet. Por si do të bëjë këtë? /albeu.com

The post Jo vetëm ndërtuesit, tërmeti ka nxjerrë në pah dështimin e gjithë sistemit politik dhe ekonomik në Turqi appeared first on Albeu.com.

Sylejman Kllokoçi tregon se pa ndalur po vazhdojnë kërkimet për të gjetur njerëz nën rrënojat e ndërtesave të shembura.

Përveç ekipeve të kërkim-shpëtimit, janë edhe familjarët, të cilët po qëndrojnë pranë ndërtesave. Ata po luten dhe janë me shpresë se të afërmit e tyre do të nxirren nga gërmadhat të gjallë.

Sylejman Kllokoçi nga Associated Press tregon se menjëherë pas tërmetit që mori jetën e mijëra njerëzve, ai me veturë u nis për në Turqi. E gjithë vëmendja është kthyer te ky vend, ku për situatën atje, po raportohet nga e gjithë bota.

“Është interesant këto qytete që jam duke i shikuar se pothuajse janë ndërtim i ri, për shkak se ndërtesat janë përgjithësi diku 14 apo deri në 18 kat. E tash sa janë punuar, inxhinieria sa ka punuar aty apo gabimet se për shkak se tri ndërtesa, njëra në mes është rrëzuar totalisht, kurse dy tjerat anash që janë as muri nuk ka pëlcitur, asgjë nuk ka ndodhur. A është ajo prej valës apo tërmeti që ka përfshirë apo pse kjo ndodhur, sigurisht se këta më vonë duhet ta shqyrtojnë”, tregon ai.

Ndihmat për këtë popull janë të panumërta, siç tregon Kllokoçi për KosovaPress, i vetmi problem mbetet gjetja dhe nxjerrja e trupave.

“Është interesant që rrugës për këtu, kam takuar aq shumë ndihma, njerëz me vetura duke ardhur, kamionë dhe vërtetë janë duke punuar diku 24 orë në ditë. Sidoqoftë tash edhe koha, sidomos edhe sot ka marrë ftohtë dhe mbrëmjet po janë edhe më të ftohta e pak është vështirë. Sa i përket ushqimit edhe rrymës e gjitha këtyre janë prezente dhe ka boll. Është interesant se naftën për shembull nuk ke drejtë më shumë se 25 litra që të marrësh, 25 e ke të kufizuar. Rryma shumë pak u ndal dje dhe vetëm dy herë nga 15 minuta”, rrëfen ai.

Derisa flet për situatën në qytetet më të prekura nga tërmeti, kameramani Sylejman Klokoçi thekson se gjithçka është boshatisur.

“Pamja e parë kur hyn me një qytet që ka 200 mijë banorë apo më shumë, pamja e parë kur i sheh ndërtesat të boshatisura komplet dhe nuk sheh askund dritë në dritare, edhe ata të cilët i kanë shpëtuar tërmetit dhe nuk u ka ndodhur diçka, ata e kanë lënë për shkak të frikës. Do të thotë janë larguar nga vendi. Ka disa tenda, në hotele për shembull nuk mund të gjesh vend për të fjetur në hotel. Mbrëmë unë dhe kolegu im kemi fjetur në veturë, për shkak se nuk ka hotele. Hotelet në përgjithësi janë me refugjatë brenda dhe aq shumë ka edhe gazetarë, aq shumë ka edhe njësia speciale që kanë ardhur nga Evropa. E gjithë bota është prezent momentalisht për t’iu ndihmuar”, tregon Kllokoçi.

Kllokoçi takon në numër të madh edhe familjarë, të cilët presin që nga ndërtesat e rrënuara të nxirren familjarët e tyre të gjallë.

“Çfarë është më e keqja janë familjarët, të cilët për shembull vijnë e rrijë këtu afër ndërtesave ku janë rrëzuar ato dhe janë rrënuar dhe presin se mos rastësisht dikush prej familjes po del gjallë. Presin 24 orë këtu jashtë këtyre gërmadhave e ndezin edhe zjarre sepse nata është shumë e ftohtë. Por, nuk largohen prej këtu me shpresë që rastësisht po u del. Këtu afër isha duke xhiruar dhe më tha që e ka të humbur vëllain, e ka gruan me vëllain dhe dy fëmijë. Ai ishte ardhur nga Londra edhe po rrinte duke pritur edhe pas ditës së pestë”, përfundon ai.

Nga tërmeti prej 7,8 ballësh në Turqi e Siri kanë humbur jetën më shumë se 28 mijë persona./KP/

The post “Ekipet e shpëtimit po punojnë 24 orë në ditë”, dëshmia e kameramanit shqiptar për tërmetin në Turqi: Qytetet janë boshatisur! appeared first on Albeu.com.

Në Turqi tashmë numri i afrohet shifrës 20 mijë, ndërkohë që mijëra të tjera nuk janë numëruar pasi nuk janë identifikuar ende.

Ndërkohë që numri i të vdekurve rritet, ekipet e shpëtimit janë duke punuar ende në rrënoja me shpresën se mund të gjejnë të tjerë të gjallë edhe pse shpresat janë të pakta pas pesë ditësh.

‘Korkma, geldik’ diyen AFAD ekibine minik Sare’den ağlatan cevap: “Acele etmeyin, bir şeyim yok”#Deprem pic.twitter.com/TzPq0lvUtE

— mühendisyen (@muhendisyenn) February 9, 2023

Sëfundmi është shpëtuar një 7-vjeçare e quajtur Sare, e cila bën një dialog interesant me ekipet e shpëtimit teksa ata i thonë se shumë shpejt do ta nxjerrin nga rrënojat.

“Mos u nxitoni, jam mire!”, shprehet ajo teksa përgjigjet se tani ishte me pushimet e semestrit pasi kishtë marrë një diplomë me nota të mira për semestrin e parë. /albeu.com

The post “Mos u nxitoni, jam mirë!” Disa ditë nën rrënoja, 7-vjeçarja të këput shpirtin me përgjigjen ndaj ekipeve të shpëtimit appeared first on Albeu.com.

Ndërsa qeveritë janë përpjekur të mbledhin së bashku ekipet e kërkimit dhe shpëtimit, mjekët dhe furnizimet e urgjencës, njerëzit e zakonshëm kanë mbledhur gjërat thelbësore për ata që janë zhvendosur nga lëkundjet.

Pamjet më poshtë paraqesin skenën në Shkup, Maqedonia e Veriut, ku janë mbledhur donacionet e mbledhura për Turqinë.

The post Maqedonia e Veriut i përgjigjet thirrjes së Turqisë, mbledh donacione për të prekurit nga tërmeti (FOTO LAJM) appeared first on Albeu.com.

Përshtati në shqip: AlbEu.com

Më shumë se 11,000 njerëz janë raportuar të vdekur dhe dhjetëra mijëra të tjerë të plagosur nga tërmeti shkatërrues që tronditi Turqinë dhe Sirinë, të hënën e 6 shkurtit.

Mijëra ndërtesa të shembura në të dy vendet, ndërkohë që agjencitë e ndihmës po paralajmërojnë për pasoja “katastrofike” në veriperëndim të Sirisë, ku miliona njerëz të cenueshëm dhe të zhvendosur tashmë po mbështeteshin në ndihmën humanitare.

Përpjekjet masive të shpëtimit janë duke u zhvilluar me komunitetin global që ofron ndihmë në operacionet e kërkimit dhe shpëtimit. Ndërkohë agjencitë kanë paralajmëruar se viktimat nga fatkeqësia mund të rriten ndjeshëm.

Ja çfarë dimë për tërmetin dhe pse ishte kaq vdekjeprurës.

Ku ra tërmeti?

Një nga tërmetet më të fuqishme që goditi rajonin në një shekull tronditi banorët nga gjumi në orët e hershme të mëngjesit të së hënës rreth orës 4 të mëngjesit. Tërmeti goditi 23 kilometra në lindje të Nurdagi, në provincën Gaziantep të Turqisë, në një thellësi prej 24.1 kilometra, tha Shërbimi Gjeologjik i Shteteve të Bashkuara (USGS).

Një seri pasgoditjesh jehoi nëpër rajon në orët e passhme, pas incidentit fillestar. Një pasgoditje me magnitudë 6.7 pasoi 11 minuta pas goditjes së tërmetit të parë, por tërmeti më i madh, i cili ishte me magnitudë 7.5, goditi rreth nëntë orë më vonë në orën 13:24, sipas USGS.

Ajo pasgoditje me magnitudë 7.5, i cili goditi rreth 95 kilometra në veri të tërmetit fillestar, është më i forti nga më shumë se 100 pasgoditjet që janë regjistruar deri më tani.

Ekipet e shpëtimit tani po garojnë me kohën dhe elementët për të nxjerrë të mbijetuarit nga rrënojat në të dy anët e kufirit. Më shumë se 5700 ndërtesa në Turqi janë shembur, sipas agjencisë së vendit për fatkeqësitë, raporton albeu.comm.

Tërmeti i së hënës ishte gjithashtu një nga më të fortët që ka përjetuar Turqia në shekullin e kaluar, një tërmet me magnitudë 7.8 goditi lindjen e vendit në vitin 1939, i cili rezultoi në më shumë se 30,000 të vdekur, sipas USGS.

Pse ishte kaq vdekjeprurës?

Një sërë faktorësh kanë kontribuar në bërjen e këtij tërmeti kaq vdekjeprurës. Një prej tyre është koha kur ndodhur. Me goditjen e tërmetit herët në mëngjes, shumë njerëz ishin në shtretërit e tyre kur ndodhi dhe tani janë bllokuar nën rrënojat e shtëpive të tyre.

Për më tepër, me një sistem moti të ftohtë dhe të lagësht që lëviz nëpër rajon, kushtet e këqija e kanë bërë më të ndërlikuar arritjen e zonave të prekura dhe përpjekjet e shpëtimit dhe rikuperimit në të dy anët e kufirit janë dukshëm më sfiduese pasi të kenë mbërritur ekipet.

Temperaturat tashmë janë shumë të ulëta, dhe sot kanë rënë  disa gradë nën zero. Një zonë me presion të ulët aktualisht qëndron mbi Turqinë dhe Sirinë. Ndërsa kjo largohet, kjo do të sjellë “ajër dukshëm më të ftohtë” nga Turqia qendrore, sipas meteorologes së lartë të CNN, Britley Ritz.

Parashikohej të ishte -4 gradë Celsius në Gaziantep dhe -2 gradë në Aleppo të mërkurën në mëngjes. Të enjten, parashikimi bie më tej në -6 gradë dhe -4 gradë respektivisht.

Me reshjet e shpërndara dhe dëbora në rajon që do të vazhdojnë, elementët po vënë në rrezik hipotermie jetën e atyre që janë bllokuar nën rrënoja, të cilët tashmë kanë kaluar ditë pa ushqim dhe ujë. Ndërkohë, zyrtarët u kanë kërkuar banorëve të largohen nga ndërtesat për sigurinë e tyre mes shqetësimeve për më shumë pasgoditje.

Pse janë shembur kaq shumë ndërtesa?

Me kaq shumë dëme në të dy vendet, shumë kanë filluar të bëjnë pyetje në lidhje me rolin që mund të ketë luajtur infrastruktura lokale e ndërtimit në tragjedi.

“Gjëja që godet më së shumti janë lloji i shembjeve kur katet palosen njëra mbi tjetrën, që është lloji i shembjes që ne inxhinierëve nuk na pëlqen ta shohim,” tha Mustafa Erdik, një profesor i inxhinierisë së tërmeteve në Universitetin Bogaziçi në Stamboll.

“Në kolapse të tilla, është e vështirë, siç mund ta shihni, dhe shumë tragjike për të shpëtuar jetë. Kjo e bën shumë të vështirë funksionimin e ekipeve të kërkim-shpëtimit.”

Erdik tha për CNN se imazhet e shkatërrimit të gjerë dhe rrënojat tregojnë “se ka cilësi shumë të ndryshueshme të projektimit dhe ndërtimit”.

Ai shtoi se lloji i dështimeve strukturore pas një tërmeti janë zakonisht shembje të pjesshme, raporton albeu.com.

Inxhinieri strukturor i USGS, Kishor Jaiswal, tha për CNN të martën se Turqia ka përjetuar tërmete të rëndësishme në të kaluarën, duke përfshirë një tërmet në vitin 1999 që goditi Turqinë jugperëndimore dhe vrau më shumë se 14,000 njerëz. Për shkak të kësaj, tha ai, shumë pjesë të Turqisë kanë rregullore rajonale të ndërtimit për të siguruar që projektet e ndërtimit të përballojnë këto lloj ngjarjesh.

Por jo të gjitha ndërtesat janë ndërtuar sipas standardit modern sizmik turk, tha Jaiswal. Mangësitë në projektim dhe ndërtim, veçanërisht në ndërtesat e vjetra, nënkuptojnë se shumë ndërtesa nuk mund të përballonin ashpërsinë e goditjeve.

“Nëse nuk po i projektoni këto struktura për intensitetin sizmik me të cilin mund të përballen gjatë jetës së tyre të projektimit, këto struktura mund të mos funksionojnë mirë,” tha Jaiswal.

Erdik tha gjithashtu se ai besonte se shumë nga ndërtesat që janë shembur ka të ngjarë “të ndërtuara para vitit 1999 ose … me kode më të vjetra”. Ai shtoi se gjithashtu do të kishte pasur raste kur disa ndërtesa nuk ishin në përputhje me kodin.

“Kodet janë shumë moderne në Turqi, shumë të ngjashme me kodet amerikane, por përsëri, konformiteti i kodeve është një çështje që ne jemi përpjekur ta trajtojmë me procedura ligjore dhe administrative. Kemi lejet nga komunat dhe kontrollet për projektim, kontrolle për ndërtim. Por përsëri, ka gjëra që mungojnë”, tha ai.

Sa kohë mund të mbijetojnë njerëzit nën rrënoja?

Pavarësisht nga sfidat në rritje, një inxhinier strukturor dhe koordinator humanitar u kërkoi shpëtimtarëve të mos braktisin shpresën pasi të mbijetuarit mund të gjendeshin deri në “javë” pasi tërmeti masiv goditi rajonin. Kit Miyamoto, president i organizatës jofitimprurëse Miyamoto Global Disaster Relief, vlerësoi gjithashtu komunitetin në Turqi që u bashkua dhe “bënë pjesën e tyre” pas tërmetit.

“Komuniteti, qytetarët, ata janë ata që janë në të vërtetë linja e parë e mbrojtjes,” i tha ai CNN të mërkurën. “Ata gërmuan familjen, miqtë, fqinjët.”

Por ekspertë të tjerë paralajmërojnë se dritarja për kërkim-shpëtim pas tërmetit po mbyllet me shpejtësi. Ilan Kelman, profesor i fatkeqësive dhe shëndetit në University College London, tha: “Në mënyrë tipike, pak të mbijetuar nxirren nga rrënojat pas 72 orësh, megjithatë çdo jetë e shpëtuar është thelbësore dhe disa njerëz nxirren jashtë pas shumë ditësh.”

“Koha është gjithmonë armiku, siç shihet në Turqi dhe Siri. Njerëzit vdesin për shkak të nevojave të menjëhershme mjekësore, të tilla si gjakderdhja deri në vdekje ose nënshtrimi ndaj lëndimeve të shtypura; për shkak të pasgoditjeve që shemben struktura të pasigurta me njerëz poshtë; dhe për shkak të motit që ka rënë nën zero gjatë natës dhe i cili ka qenë i ftohtë gjatë ditës, kështu që njerëzit vdesin nga hipotermia. Shumë vdesin nga mungesa e ushqimit dhe ujit ndërsa presin shpëtimin”, përfundoi ai.

Pse ndodhin tërmetet?

Tërmetet ndodhin në çdo kontinent të botës, nga majat më të larta në malet Himalayan në luginat më të ulëta, si Deti i Vdekur, në rajonet e ftohta të Antarktidës. Megjithatë, shpërndarja e këtyre tërmeteve nuk është e rastësishme.

USGS e përshkruan një tërmet si “lëkundje e tokës e shkaktuar nga një rrëshqitje e papritur në një çarje. Sforcimet në shtresën e jashtme të tokës i shtyjnë anët e gabimit së bashku. Presioni rritet dhe shkëmbinjtë rrëshqasin papritur, duke çliruar energji në valë që udhëtojnë nëpër koren e tokës dhe shkaktojnë lëkundjet që ndiejmë gjatë një tërmeti.

Tërmetet maten duke përdorur sizmografë, të cilët monitorojnë valët sizmike që udhëtojnë nëpër Tokë pas një tërmeti, informon albeu.com.

Shumë mund të njohin termin “Shkalla e Rihterit” që shkencëtarët e përdornin më parë për shumë vite, por këto ditë ata përgjithësisht ndjekin shkallën e modifikuar të intensitetit të Mercalli (MMI), e cila është një masë më e saktë e madhësisë së një tërmeti, sipas USGS.

Sa i fuqishëm është një tërmet 7.8?

Fuqia e një tërmeti njihet si magnitudë. Intensiteti i lëkundjeve mund të ndryshojë në varësi të gjeografisë dhe topografisë lokale, dhe thellësisë së tërmetit, raporton albeu.com. Në shkallën e madhësisë, çdo rritje e një numri të plotë përkthehet në 32 herë më shumë energji.

Me këtë rast, lëkundjet nga tërmeti me magnitudë 7.8 ballë në Turqinë jugore mund të ndiheshin deri në Izrael dhe Liban, qindra kilometra larg.

Turqia nuk është e panjohur për tërmetet e forta, pasi ajo është e vendosur përgjatë kufijve të pllakave tektonike.

Shtatë tërmete me magnitudë 7.0 ose më shumë kanë goditur vendin në 25 vitet e fundit, por i hëna ishte një nga më të fuqishmit.

Është gjithashtu tërmeti më i fortë i goditur kudo në botë që nga një tërmet me magnitudë 8.1 ballë që goditi një rajon pranë Ishujve Sandwich Jugor në Oqeanin Atlantik jugor në 2021, megjithëse vendndodhja e largët e atij incidenti rezultoi në dëme të vogla.

Pse ka kaq shumë tërmete në Turqi?

Meteorologu i CNN Chad Myers tha, “ne gjithmonë flasim për epiqendrën, por në këtë rast duhet të flasim për atë që quhet “epi-line”.”

Dy pllaka masive tektonike, arabe dhe euroaziatike, takohen nën provincat juglindore të Turqisë. Përgjatë kësaj linje thyerjeje, rreth 100 milje nga njëra anë në tjetrën, toka rrëshqiti, tha ai.

Sizmologët i referohen kësaj ngjarje si një “rrëshqitje goditëse”, aty ku pllakat janë duke prekur dhe krejt papritur ato rrëshqasin anash.

Kjo është ndryshe nga Unaza e Zjarrit, e cila kalon përgjatë bregut perëndimor të Shteteve të Bashkuara. Në këtë zonë, tërmetet dhe cunami shpesh shkaktohen nga subduksioni, ku një pllakë rrëshqet poshtë tjetrës.

Por në një “rrëshqitje goditëse”, pllakat lëvizin horizontalisht, dhe jo vertikalisht. “Përse kjo ka rëndësi është sepse ndërtesat nuk duan të shkojnë përpara dhe prapa. Dhe pastaj valët dytësore fillojnë të shkojnë mbrapa dhe mbrapa gjithashtu”, shtoi Myers.

Për shkak të natyrës së kësaj ngjarje sizmike, pasgoditjet mund të zgjasin “për javë dhe muaj”, sipas meteorologes së CNN, Karen Maginnis./Albeu.com 

The post Pse tërmeti në Turqi është ndër më vdekjeprurësit e këtij shekulli dhe sa mund të mbijetojnë njerëzit nën rrënoja appeared first on Albeu.com.

Një video e shpërndarë së fundmi në Twitter, ka prekur të gjithë, pasi një foshnjë 2 muajshe është nxjerrë gjallë nga rrënojat, 29 orë pas tërmetit.

Mucize…#deprem#sondakikadeprem#Yardımedin#Enkaz pic.twitter.com/twIEQuYhV6

— Duygu özen (@Duygu82056405) February 7, 2023

Pranë tij është gjendur gjyshi, i cili siç shihet dhe në video, dëgjohet duke qarë nga gëzimi se nipi i tij është gjallë./albeu.com

The post Mrekulli! 29 orë nën rrënojat e tërmetit, nxirret gjallë foshnja 2 muajshe (VIDEO) appeared first on Albeu.com.