Një studim i fundit tregon se jo vetëm duhani, alkooli apo qëndrimi gjatë në diell ndikojnë në një plakje të shpejtë.

Kush jeton në zona me temperatura të larta, plaket më shpejt se pjesa tjetër e njerëzve. Studim i publikuar së fundmi në revistën shkencore Natyra mbi Ndryshimet Klimatike tregon se periudhat e gjata me temperatura ekstreme mund të përshpejtojnë plakjen biologjike të njeriut.

Grupi i studiuesve analizoi të dhënat shëndetësore të rreth 25 mijë të rriturve në Tajvan, për një periudhë 15-vjeçare.

Rezultatet treguan se dy vite ekspozim me temperatura ekstreme mund ta bëjnë trupin të duket mesatarisht 8 deri në 12 ditë më i vjetër, duke ndikuar drejtpërdrejt në qeliza dhe organe.

Sipas profesorit Cui Guo nga Universiteti i Hong Kongut, ky efekt është i krahasueshëm me dëmet që shkakton duhanpirja ose përdorimi i alkoolit.

“Edhe pse duket si një ndikim i vogël, me kalimin e kohës dhe në shkallë popullsie, ai mund të ketë pasoja të mëdha për shëndetin e njeriut ”, theksoi ai.

Studimi u mbështet në një sërë testesh mjekësore, përfshirë matjen e presionit të gjakut, nivelin e inflamacionit, kolesterolin dhe funksionin e mushkërive, mëlçisë dhe veshkave, për të përcaktuar moshën biologjike të pjesëmarrësve.

Edhe Universitetit i Kalifornisë Jugore arriti në përfundimin se personat që jetojnë në zona me mbi 140 ditë nxehtësie ekstreme në vit plaken deri në 14 muaj më shpejt biologjikisht, krahasuar me ata që përjetojnë më pak ditë të tilla.

Mjekët theksojnë se nxehtësia ekstreme, përveç plakjes së parakohshme, përkeqëson edhe probleme ekzistuese si sëmundjet e zemrës, astma dhe çrregullimet neurologjike.

Ndërkohë, shkencëtarët paralajmërojnë se më të rrezikuar janë punëtorët në terren, banorët e zonave rurale dhe familjet që nuk kanë ajër të kondicionuar, të cilët përballen më shpesh me temperatura ekstreme.

Sipas Agjencisë Amerikane për Mbrojtjen e Mjedisit, SHBA përjetojnë sot mesatarisht gjashtë valë nxehtësie në vit, nga vetëm dy që ishin në vitet 1960. Çdo vit, rreth 2 mijë persona humbin jetën nga pasojat e të nxehtit, por ekspertët besojnë se numri real është më i lartë.

The post Trondit studimi i ri/ Temperaturat e larta ju plakin më shpejt, ja paralajmërimi i shkencëtarëve appeared first on Albeu.com.

Fenomeni është global. Revista “The Economist”, së fundmi në një shkrim, analizonte shkaqet e rritjes së plakjes së popullsisë nga rënia e lindshmërisë.

Deri në vitin 2050, parashikohet një rënie prej 340 milionë banorësh të popullsisë në moshë pune që përbën grupmoshat nga 15 deri në 64-vjeç.

Rënia do të shtrihet në shtetet e kontinenteve Amerikës, Europës, përfshirë edhe shtetet e mëdha aziatike, si Kina, Japonia dhe Koreja e Jugut.

Përjashtim nga fenomeni i plakjes së forcës punëtore do të bënin vetëm shtetet e Afrikës Nënsaharine, ku ritmet e rënies së lindjeve ishin shumë të ulëta dhe ardhja e tranzicionit demografik, është ende disa dekada larg.

Po si ka ndryshuar numri i popullsisë në moshë pune në dekadën e fundit në Shqipëri?

Nga rezultatet e Censit të Popullsisë 2023, rezultoi se popullsia në moshë pune në vend kishte pësuar tkurrje të thellë krahasuar me vitin 2011.

Numri total i popullsisë në moshë pune nga 1,903,987 persona në vitin 2011 arriti në 1,555,080 persona në vitin 2023, që përbën një ulje prej rreth 349 mijë vetash ose 18,3%.

Rënia e numrit të popullsisë në moshë pune, është më e lartë se tkurrja e totalit të popullsisë prej gati 14% që rezultoi në Censin 2023, krahasuar me rezultatet e Censit 2011.

Referuar të dhënave, konstatohet se ulja e numrit të popullsisë në moshë pune, është më e theksuar te grupmoshat e reja nga 15 deri në 29-vjeç.

Për grupmoshën e parë, nga 15 deri në 19-vjeç, rezulton se rënia është 46,8% krahasuar me rezultatet e Censit 2011.

Për grupmoshën 20 deri në 24-vjeç, rënia është 41,2%. Ndërsa për grupmoshën nga 25 deri në 29 vjeç, tkurrja është me 24,9%.

Rënia e numrit të popullsisë në moshë pune te grupmoshat e reja, sipas ekspertëve, u vlerësua se erdhi nga emigracioni masiv i të rinjve dhe rënia e lindshmërisë në dekadën e fundit.

Ndërsa te grupmoshat më të vjetra nga 55 deri në 64-vjeç ka rritje të popullsisë në moshë pune.

Rritja më e lartë është për grupmoshën nga 60 deri në 64-vjeç. Rritja është 48,8%. Për grupmoshën nga 55 deri në 64-vjeç (grupmosha afër moshës së daljes në pension) numri i popullsisë në moshë pune është rritur me 9,6%.

Sipas ekspertëve, kjo rritje tregon plakje të popullsisë aktive, jo sepse ka më shumë lindje, por sepse ata që kanë qenë të rinj në 2011 tani kanë kaluar në këto grupmosha.

Të dhënat e INSTAT për shkallën e pjesëmarrjes në forcat e punës në Shqipëri, në periudhën 2019–2024 tregojnë një tendencë të plakjes së fuqisë punëtore.

Grupi më aktiv në tregun e punës mbetet ai i moshës 25-54-vjeç, me shkallë pjesëmarrjeje të lartë dhe në rritje, nga 83,2% në 3-mujorin e parë të 2019-s, arriti në 87,6% në fund të vitit 2024.

Në të njëjtën kohë, pjesëmarrja e grupmoshës 55-64 vjeç është rritur ndjeshëm – nga 62,9% në 2019 në mbi 75% në vitin 2024, duke dëshmuar një prani gjithnjë e më të madhe të punonjësve më të moshuar në tregun e punës.

Ndërkohë, të rinjtë (15-24-vjeç) vazhdojnë të kenë pjesëmarrje të ulët dhe të paqëndrueshme, që luhatet nga 32 deri në 40%.

Kjo tregon për vështirësi të kësaj grupmoshe për t’u integruar në tregun e punës, ç`ka mund të lidhet me arsimin, papunësinë, emigracionin ose mungesën e mundësive të përshtatshme për këtë kategori.

Një zhvillim interesant është rritja e pjesëmarrjes edhe në grupmoshën mbi 65-vjeç, ku në dy tremujorët e parë të vitit 2024 arrihen nivele mbi 25%, një rritje e ndjeshme krahasuar me rreth 14-16% që ishte në vitet 2019–2020.

Krahas kësaj, edhe grupi 20-64-vjeç ka shfaqur rritje të qëndrueshme, duke arritur në mbi 81% pjesëmarrje në fund të vitit 2024, që konfirmon një tendencë të përgjithshme të zgjerimit të angazhimit të popullsisë në moshë pune./ Monitor

The post Emigracioni dhe rënia e lindshmërisë problem për Shqipërinë/ Si po plaket forca e punës, rreth 50% rënie e popullsisë nga 15 deri në 19-vjeç appeared first on Albeu.com.

Pra, sipas të dhënave të Raportit të Monitorimit të Treguesve Financiarë, ulet numri i bebeve që përfituan bonusin për periudhën janar -prill 2025, duke ndjekur tendencën rënëse të numrit të përfituesve nga viti në vit.

Ndërsa për vitin 2024, me një fond të ngjashëm prej 2,2 miliardë lekësh u realizuan 27% e pagesave për 8,672 lindje, ku 6,985 përfitues të bonusit ishin për lindjet brenda vendit dhe 1,687 bebe përfituese, apo 20% e tyre ishin jashtë vendit.

Rënia e numrit të bebeve të lindura brenda vendit përfituese të bonusit për janar-prill 2025 është rreth 1 % më pak se janar-prill 2024.

Të dhënat tregojnë një trend në rënie të bebeve përfituese që kanë lindur brenda vendit. Për janar-prill 2023, fondi i bonusit të bebes mbuloi pagesat për 11,707 lindje brenda vendit dhe 5,107 prej tyre ishin për lindjet jashtë vendit.

Në total, numri i përfituesve ra me 4% krahasuar me të njëjtën periudhë të 2022. Megjithatë, rreth 43% e përfituesve në 2023 rezultuan të kishin lindur jashtë Shqipërisë.

Sipas të dhënave të INSTAT, për 3-mujorin e parë të vit në rang vendi numri i lindjeve ishte 4,662.

Krahasuar me të njëjtën periudhë të 2024, numri i lindjeve ra rreth 23%.

Ndërsa përfitimi nga totali i fondit të bonusit në masën 20, 30 deri 50% për bebet që lindnin jashtë, ishte një fenomen i qëndrueshëm prej nisjes së programit në vitin 2019.

Sipas Ministrisë së Shëndetësisë, në katër vite 2019–2022 u shpërndanë 11,5 miliardë lekë për 161,943 bebe përfituese, nga të cilët rreth 33% kanë lindur jashtë Shqipërisë.

Bonusi i bebes, që ofron çekun me vlerë deri në 120,000 lekë për lindjen e fëmijës, deri në fund të vitit 2023 është përfituar edhe nga familjet shqiptare që jetonin jashtë, për sa kohë që fëmija regjistrohet në Shqipëri.

Për shkak të përqindjes së lartë të përfituesve jashtë vendit dhe kufizimeve buxhetore, në maj të vitit 2023 Ministria e Shëndetësisë propozoi ndryshime ligjor, për të përjashtuar nga përfitimi personat që nuk janë rezidentë në Shqipëri.

Ndryshimet në ligjin nr. 57/2019, “për asistencën sociale në Republikën e Shqipërisë” hynë në fuqi në nëntor 2023.

Ndërsa në muajin dhjetor 2023, me ndryshimet e miratuara në VKM “Për përcaktimin e masës dhe të procedurës së dhënies së ndihmës së menjëhershme financiare për foshnjat e porsalindura dhe mënyrën e bashkëpunimit, ndërmjet institucioneve të shërbimit spitalor dhe atyre të gjendjes civile” qeveria vendosi edhe një kusht të ri, ku njëri prej prindërve apo të dy prindërit duhet të kenë jetuar të paktën 180 ditë (gati 6 muaj) brenda Shqipërisë gjatë vitit para se të lindë fëmija me qëllim përfitimin e bonusit.

Të dhënat do të verifikoheshin nëpërmjet sistemit TIMS, që regjistron kur hyn dhe del nga Shqipëria nëpërmjet kufirit. Prinderit duhet të plotësojë një formular vetëdeklarim, ku shkruan që jetojne në Shqipëri.

Po ashtu, kryeministri Edi Rama, gjatë fushatës elektorale të muajit maj, tha se bonusi i bebes do të zëvendësohet me një skemë të re pagesave të menjëhershme sipas numrit të fëmijëve për periudha 2, 3 apo 5 vjeçare./ Monitor

The post Plakja e popullsisë në Shqipëri/ Vetëm 9% e bonusit të bebeve u përdor në janar-prill appeared first on Albeu.com.

Telomerët shkurtohen natyrshëm me kalimin e moshës, çka shoqërohet me rritjen e rrezikut për sëmundje të lidhura me moshën dhe vdekshmëri të parakohshme.

Sipas studimit të botuar në The American Journal of Clinical Nutrition, vitamina D ndihmon në ngadalësimin e këtij shkurtimi, veçanërisht te leukocitet (qelizat e bardha të gjakut).

Çfarë tregoi studimi?

Studimi përfshiu të rritur amerikanë mbi 50 vjeç. Pjesëmarrësit morën suplemente me vitaminë D3, acide yndyrore omega-3, të dyja, ose placebo, për një periudhë prej pesë vitesh.

Rezultatet treguan se:

▪ Grupi që mori vitaminë D pati një shkurtim minimal të telomerëve pas 2 dhe 4 vitesh.
▪ Grupi placebo pësoi një shkurtim të konsiderueshëm të telomerëve.
▪ Omega-3 nuk pati efekt të dukshëm në telomerë.
▪ Efekti pozitiv i vitaminës D ishte më i dukshëm te pjesëmarrësit që nuk merrnin ilaçe për kolesterol dhe tek ata që nuk ishin obezë.

Çfarë nënkuptojnë këto rezultate?

Ruajtja e gjatësisë së telomerëve mund të përkthehet në një ngadalësim të procesit të plakjes biologjike me rreth 3 vjet.

Dr. Yoshua Quinones theksoi se kjo përforcon rolin e vitaminës D jo vetëm në shëndetin e kockave dhe imunitet, por edhe në parandalimin e plakjes qelizore, shkruan MedicalNewsToday.

Kufizime të studimit

▪ Studimi ishte një analizë sekondare dhe nuk ishte fillimisht projektuar për të matur efektet mbi telomerët.
▪ Mostra ishte kryesisht me pjesëmarrës të bardhë mbi moshën 50 vjeç.
▪ 37% e të dhënave mungonin pas 4 vitesh.
▪ Efekti u vëzhgua vetëm në qelizat e bardha të gjakut dhe nuk u analizuan pasojat e drejtpërdrejta klinike.

Dr. David Cutler paralajmëron se benefitet e mundshme të vitaminës D duhen peshuar kundrejt rreziqeve të saj. Marrja e tepërt mund të çojë në dëmtime të veshkave dhe toksicitet, për shkak se është një vitaminë që grumbullohet në trup.

Si përfundim, ky studim shton prova në favor të rolit mbrojtës të vitaminës D kundër plakjes dhe hap rrugën për kërkime të mëtejshme mbi ndikimin e saj në shëndetin qelizor.

Megjithatë, përpara se të përfshihet në udhëzimet zyrtare, nevojiten më shumë studime me popullata më të gjera dhe të larmishme, citon Anabel.

Kujdes: Përpara fillimit të çdo suplementi, konsultohuni me mjekun – sidomos nëse merrni medikamente ose keni sëmundje kronike.

The post Plakeni më ngadalë? Këto suplemente kanë një efekt befasues appeared first on Albeu.com.

Nga katër rreziqe që cenojnë sigurinë ekonomike të vendit tonë të tilla si: kapacitetet e pamjaftueshme institucionale, zhvillimet demografike, ndikimi i klimës dhe zhvillimet e jashtme, dy u nga këto, “Faktori demografik” dhe “Pasiguria në tregjet e huaja” u vlerësuan rreziqe me ndikim shumë të lartë.

Rezultatet e fundit të Censit 2023 treguan se popullsia e vendit u tkurr me rreth 14.8% ndërmjet 2011 dhe 2023, teksa mosha mesatare gjatë kësaj periudhe u rrit me 7.5 vite.

Ndryshe nga vendet e tjera të Europës tranzicioni demografik në Shqipëri po zhvillohet për më shumë se tre dekada ku largimet nga vendi janë me shumë se ardhjet. Emigrimi i moshave të reja ka krijuar një hendek në forcën punëtore të vendit dhe po bëhet pengesë për zhvillimin e disa sektorëve të tilla si bujqësia dhe turizmi.

Megjithëse ekonomia e vendit pas Pandemisë Covid-19 është rritur më shumë se mesatarja e dekadës se kaluar sërish një pjesë e madhe e popullsisë edhe me të ardhura mbi mesataren dëshirojnë të largohen.

Një sondazh i “Monitor” me 1044 persona (857 jetojnë në vend dhe 187 jashtë) i cili u zhvillua gjatë shtatorit 2024 përmes platformës ECR (Engaged Citizens Reporting- Angazhimi i qytetarëve në raportim) me kampionim rastësor dhe nuk përbën gjetje shkencore evidentoi një trend të ri të emigrimit të personave të arsimuar dhe në gjendje të mirë ekonomike.

Mbi 94% e pjesëmarrësve ishin me arsim të lartë dhe gati gjysma ishin me gradë PHD. Nga të anketuarit që jetonin në Shqipëri, 40% kishin bërë gati planet dhe infrastrukturën për t’u larguar gjatë dy viteve në vijim. 33% e atyre që pohuan se kanë menduar të largohen i takojnë grup-moshës 40-49 vjeç,

Ndryshe nga popullata e përgjithshme që shikon si arsye kryesore të emigrimit, statusin ekonomik dhe punësimin, në shtresën e mesme dhe te profesionistët, arsyeja kryesore pse kanë vendosur të largohen nga Shqipëria është mungesa e shpresës se gjërat mund të përmirësohen dhe gjithashtu vlerësojnë të rëndësishme mungesën e cilësisë në shërbimet shëndetësore dhe arsimore. Ja të gjitha arsyet që po largojnë shtresën e mesme.

Emigracioni në Shqipëri ka marrë përmasat e një gangrene, e cila ka mbetur pa një diagnozë, e për rrjedhojë edhe pa një kurë se si mund të fashitet para se efektet të jenë të pandreqshme. Institucionet financiare ndërkombëtare dhe së fundmi BERZH e vlerësoi faktorin demografik me rrezik të lartë për perspektiven ekonomike të vendit./ Monitor

The post BERZH: Plakja dhe emigracioni, rrezik i lartë për perspektivën ekonomike të vendit appeared first on Albeu.com.

Konkretisht, 32.9 për qind e popullsisë banon me një të moshuar të rritur të moshës 65-vjeç e lart, krahasuar me 11 për qind që jetojnë me fëmijë të vegjël të moshës 0-6-vjeç, vë në dukje Banka Botërore, në një raport të fundit për barazinë gjinore në vendin tonë.

Prania e të moshuarve në familje mund të rrisë përkujdesjen për anëtarët e tjerë të familjes, sidomos me kujdesin ndaj fëmijëve, por ndërkohë do të shtojë nevojat për kujdes ndaj moshës së tretë.

Sipas Anketës Jeta në Tranzicion (LITS) 10 për qind e familjeve shqiptare kërkojnë kujdes për fëmijët dhe një përqindje e ngjashme kërkon kujdes për të moshuarit.

Në Shqipëri anëtarët e familjes janë burimi kryesor i ofrimit të kujdesit. Nevojat për kujdes plotësohen më së shumti nga anëtarët e tjerë të familjes dhe jo nga institucionet apo burime të kujdesit (të tilla si dado, të afërm ose miq).

Edhe pse kujdesi institucional, është më i zakonshëm për fëmijët e moshës 4-6 vjeç (82 për qind), përdorimi i tij zvogëlohet për fëmijët më të vegjël (0-3-vjeç) dhe për të moshuarit (përkatësisht 46 për qind dhe 22 %).

Ndër arsyet më të zakonshme të mospërdorimit të ambienteve të kujdesit për fëmijët, është mbështetja tek anëtarët e familjes dhe shqetësimet për cilësinë e shërbimit.

Në Shqipëri ende dominon modeli që gjyshërit të kujdesen për nipërit. Cilësia e shërbimeve të kujdesit ndaj fëmijëve të ofruara në Shqipëri, është (vlerësuar me 6.2) relativisht e ngjashme me atë të BE-së (vlerësuar në 6.7).

Nga ana tjetër aksesi në kujdesin afatgjatë për të moshuarit në Shqipëri është i kufizuar, pavarësisht nga një rritje kërkesës për këtë shërbim.

Sipas Organizatës Ndërkombëtare të Punës (ILO), 91 për qind e të moshuarve shqiptarë kërkojnë kujdes afatgjatë, por më pak se 2 për qind marrin kujdes formal.

Pandemia e COVID-19 e ka intensifikuar më tej këtë problematikë, duke vendosur një barrë shtesë për gratë për sa i përket aktiviteteve të kujdesit të papaguar dhe punës shtëpiake.

Mbyllja e shkollave dhe çerdheve, së bashku me praninë e anëtarëve të moshuar në shtëpi gjatë pandemisë, kontribuuan në një rritje të pjesëmarrjes së grave në aktivitetet e kujdesit të papaguar dhe në punët shtëpiake.

Për rrjedhojë, 76 për qind e femrave raportuan rritje të kohës së shpenzuar për punë të papaguar në shtëpi, krahasuar me 66 për qind e meshkujve.

Në mënyrë të ngjashme, 72 për qind e grave raportuan rritje të kohës së shpenzuar për të papaguar aktivitetet e kujdesit, në dallim nga 62 për qind e meshkujve.

Gjatë gjithë pandemisë COVID-19, gratë mbetën kontribuuesit kryesorë për punët e shtëpisë. Një përqindje më e vogël e grave raportuan se kishin marrë mbështetje nga partnerët e tyre për punët e shtëpisë sesa nga meshkujt.

Konkretisht, vetëm 46 për qind e gratë morën mbështetje, krahasuar me shifrën më të lartë prej 67 për qind të burrave.

Ndarja në bazë gjinore e përgjegjësive të kujdesit ndikon ndjeshëm pjesëmarrjen ekonomike e grave në Shqipëri.

Normat shoqërore shpesh diktojnë që gratë të mbajnë një barrë jo-proporcionale të kujdesit, duke kufizuar aftësinë e tyre për t’u përfshirë në punë me pagesë ose punë me orë më të gjata.

Puna e madhe e kujdesit të papaguar e grave i lë ato të varfra, duke penguar arritjet e tyre arsimore, mundësitë e punësimit etj./Monitor

The post Plakja e popullsisë, 33% e familjeve kanë një anëtar mbi 65-vjeç appeared first on Albeu.com.

Për periudhën janar-gusht 2023, sipas të dhënave të raportit të monitorimit të Ministrisë së Shëndetësisë, rritja natyrale e sëmundshmërisë është 5,9 % krahasuar me 2022.

Ekspertë të shumtë të shëndetësisë, kanë ngritur shqetësimin se rritja e sëmundjeve kronike në vend, do të vijojë e ndikuar nga dy faktorë, pandemia e Covid-19 dhe nga mplakja e popullsisë.

Numri i lindjeve në vend gjithashtu, është me rënie të vazhdueshme. Në 2019 sipas të dhënave të INSTAT ishin 28,5 mijë lindje.

Në vitin 2020 ishin 28 mijë lindje. Në 2021 numri i tyre arriti 27,2 mijë lindje dhe për 2022 kishte 24,6 mijë lindje (9,2% më pak se 2021).

Rritja natyrale e sëmundshmërive kronike, sipas raportit të Ministrisë së Shëndetësisë, është ndikuar nga rastet e reja dhe rastet me ndryshim të skemës së mjekimit.

Konkretisht rastet e reja për janar-gusht 2023, janë 74,331 raste me vlerë shpenzimesh 270,020,711 lek ose 3,3 %.

Ndërsa raste me ndryshim terapie janë 46,800 raste me vlerë shpenzimesh 212,802,460 ose 2,3%.

Numri mesatar i diagnozave për pacient për 8 mujorin 2022 ishte 1,83 diagnoza. Ndërsa numri mesatar i diagnozave për pacient për 8 mujorin 2023 është 1,96 diagnoza.

Sipas Ministrisë së Shëndetësisë rritja e numrit të diagnozave për të cilin rimbursohet një pacient është 6,9%.

Shtimi i numrit të sëmurëve kronike dhe i diagnozave, ka rritur shpenzimet vjetore të rimbursimit të barnave.

Nenit 5 i Ligjit 84/2022 “Për buxhetin e Shtetit të vitit 2023”, i ndryshuar, përcaktonte se buxheti vjetor i Fondit të Sigurimit të Detyrueshëm të Kujdesit Shëndetësor, është tavani prej 11,400 milionë lekë për rimbursimin e medikamenteve.

“Vlera e mësipërme rezulton e pamjaftueshme për përballimin e shpenzimeve vjetore të rimbursimit të barnave (në PBA 2023-2025 ishte parashikuar që vlera e rimbursimit të barnave të listës, bazuar në faktorët që ndikojnë në këtë produkt, të arrinte në 12 500 milionë lekë për vitin 2023).

Nga ecuria e deritanishme e shpenzimeve të rimbursimit të barnave, rezulton: Rimbursimi i pranuar i vitit 2022, është 11,496 milionë lekë, shifër kjo më e lartë nga tavani buxhetor i përcaktuar për vitin 2023; Rimbursimi i pranuar i barnave për 8 mujorin 2023 rezulton 8,150 milionë lekë, ose 71.5% e tavanit buxhetor të lejuar, ose 5.61 % më shumë nga e njëjta periudhë e vitit të kaluar”, thuhet në raportin e Ministrisë së shëndetësisë.

Pas kërkesës së saj për rritje të fondit me qëllim të likuidimit të detyrimeve për 2023, në buxhetin e shtetit të vitit të kaluar me aktin normativ të muajit dhjetor u miratua rritja e tavanit të fondit për rimbursimin e medikamenteve në 12 miliardë lekë nga 11,4 miliardë lekë që ishte më parë.

The post Sëmundshmëria kronike për vitin 2023 u rrit 5,9%, shkak plakja e popullsisë dhe pasojat e Covid appeared first on Albeu.com.

Depresioni, çrregullimi bipolar dhe çrregullimet e ankthit rëndojnë jo vetëm psikologjinë e pacientëve, por edhe në përgjithësi funksionet e tyre fizike, nga funksioni i zemrës deri te kujtesa.

Sëmundjet mendore gjithashtu përshpejtojnë procesin e plakjes. Dëshmia, sipas një studimi më të ri, qëndron në shënuesit e ndryshëm në gjak që tregojnë rritjen e moshës biologjike në krahasim me moshën kronologjike.

Kjo dëshmi, e paraqitur në Kongresin Evropian të Psikiatrisë në Paris, mund të shpjegojë disi pse njerëzit me probleme të shëndetit mendor priren të kenë një jetëgjatësi më të shkurtër, duke zhvilluar më shumë sëmundje të lidhura me moshën sesa popullata e përgjithshme.

“Tani mund të parashikojmë moshën e njerëzve nga metabolitët e gjakut. Ne konkluduam, megjithatë, se ata me një histori të sëmundjes mendore gjatë gjithë jetës kishin një profil metaboliti që sugjeronte se personat ishin më të vjetër se mosha e tyre aktuale. Për shembull, njerëzit me çrregullim bipolar kishin shënues në gjakun e tyre që tregonin se ata ishin rreth 2 vjet më të vjetër se mosha e tyre kronologjike”, vuri në Dr. Julian Mutz, i cili mori pjesë në studim.

Dr Julian Mutz dhe Profesorja Cathryn Leëis, nga King’s College në Londër, panë të dhënat e mbi 168 metabolitëve të ndryshëm të gjakut nga Biobank në Mbretërinë e Bashkuar.

Këto të dhëna ishin të lidhura me informacionin përkatës mbi historinë e sëmundjeve mendore. Njerëzit me sëmundje mendore u zbuluan se mbanin një profil metaboliti që nuk përputhej me moshën e tyre kronologjike.

Konsiderohet si një fenomen i zakonshëm që njerëzit me shëndet të dobët mendor kanë më shumë gjasa të zhvillojnë sëmundje të tilla si sëmundjet e zemrës dhe diabeti, të cilat priren të përkeqësohen me kalimin e moshës.

Një studim i ndryshëm i vitit 2019 zbuloi se, mesatarisht, njerëzit me çrregullime mendore kishin një jetëgjatësi më të shkurtër (krahasuar me popullsinë e përgjithshme) me rreth 10 vjet për burrat dhe 7 vjet për gratë.

“Nëse ne mund t’i përdorim këta shënues për të monitoruar plakjen biologjike, kjo mund të ndryshojë mënyrën se si monitorojmë shëndetin fizik të njerëzve me sëmundje mendore dhe mënyrën se si vlerësojmë efektivitetin e ndërhyrjeve që synojnë përmirësimin e shëndetit fizik”, thekson Dr. Julian Mutz./Albeu.com/.

The post Studimi: Sëmundjet që na plakin me të paktën dy vjet appeared first on Albeu.com.

Një popullsi në plakje vuan nga një barrë e lartë e sëmundjeve, të cilat kërkojnë financime më të lartë.

Organizata Botërore e Shëndetësie në programin e ri për Shqipërinë deri me 2025 vuri në dukje se promovimi i shëndetit dhe mirëqenies do të kërkojë që Shqipëria të trajtojë pasojat e plakjes së popullsisë dhe ngarkesën e lartë të sëmundjeve infektive.

OBSH lajmëron se rënia e popullsisë e shoqëruar me plakje të shpejtë rrezikon qëndrueshmërinë financiare të pensionistëve dhe invalidëve dhe kjo ndikon negativisht në shëndetin e tyre.

Nga 2010 në 2019 jetëgjatësia në Shqipëri u rrit me 1.6 vjet duke arritur në 79.9 për femrat dhe 76.2 për meshkujt, por të dhënat janë ende dukshëm nën mesataren e BE-së ku femrat jetojnë mesatarisht 83.8 vite dhe meshkujt 78.45 vite.

Në të njëjtën periudhe numri i popullsisë së Shqipërisë u ul mesatarisht me 0.25% në vit dhe përqindja e popullsisë së moshës 65 vjeç u rrit nga 10.6% ne 14 % të totalit të popullsisë.

Nga ana tjetër vendi ynë përballet me mangësitë e mëdha të shërbimeve dhe investimeve në sektorët e shëndetësisë, arsimit, kujdesit social dhe sistemeve të mbrojtjes sociale vë në dukje OBSH.

Në sektorin shëndetësor sfida mbeten vdekshmëria neonatale dhe kequshqyerja. Gratë egjiptiane dhe gratë që jetojnë në zonat rurale dhe të thella në Shqipëri, vazhdojnë të kenë akses të kufizuar në kujdesin shëndetësor parësor dhe shërbimet e kujdesit shëndetësor seksual dhe riprodhues.

Shqipëria ka një barrë të lartë të sëmundjeve jo-kronike që kërkojnë fokus intensiv në parandalimin e faktorëve të rrezikut. Zvogëlimi i tyre kërkon rritje të qëndrueshme të investimeve dhe forcim të monitorimit, trajtimit, vlerësimit dhe parandalimit.

Një prioritet thelbësor duhet të jetë përqasja ndërsektoriale për të ndalur përhapjen e obezitetit tek fëmijët dhe për të zvogëluar konsumin e kripës përmes avokimit të politikave, zhvillimit dhe zbatimit të ligjeve (të tilla si taksat), etiketimit të ushqimeve të përpunuara dhe promovimit të një stili jetese të shëndetshëm në shkolla. /Monitor

The post OBSH: Shqipëria do përballet me kosto të larta shëndetësore nga plakja appeared first on Albeu.com.

Studiuesit shqyrtuan gratë në postmenopauzë që hanin gjashtë ose 12 kumbulla në ditë për 12 muaj dhe gratë që nuk hanin fare. Autorët e studimit theksuan se kumbullat “kanë shumë përfitime ushqyese, si mineralet, vitamina K, komponimet fenolike dhe fibrat dietike”.

“Kumbullat, në veçanti, përmbajnë polifenole që mund të reduktojnë inflamacionin dhe stresin oksidativ, të cilat kontribuojnë në humbjen e masës kockore,” thotë Kelsey Sackmann. Kumbullat mund të ndihmojnë për të parandaluar rritjen e inflamacionit.

Sa i përket mënyrës sesi t’i bëni kumbullat një pjesë të rregullt të dietës suaj, Sackmann thotë: “Kumbullat janë një rostiçeri kaq e përshtatshme dhe mund t’i shijoni në çdo kohë të ditës. Shtoni pak kumbulla në sallatën ose kosin tuaj”/albeu.com

The post Fruti që mbron kockat nga plakja e hershme appeared first on Albeu.com.