Borxhi publik shpërtheu gjatë pandemisë dhe huamarrja e re këtë vit ka të ngjarë të thyejë rekorde në disa ekonomi të mëdha, duke i lënë qeveritë më pak të afta për t’iu përgjigjur goditjeve të tilla si efektet financiare, pandemitë ose luftërat.

Edhe në mungesë të një krize të re, rritja e kostove të shërbimit të borxhit do të kufizojë përpjekjet për të trajtuar ndryshimet klimatike dhe kujdesin për popullsinë në plakje. Shërbimet publike në shumë vende janë tashmë të tendosura pas shkurtimeve të njëpasnjëshme buxhetore.

The post Borxhet dhe kriza në sfond, çfarë do të vendosin liderë në forumin ekonomik botërorë në Davos këtë javë? appeared first on Albeu.com.

Përktheu: Alket Goce-AlbEu.com

Lajmet e fundit në media duket se parashikojnë një krizë të re globale të borxhit. Shtetet e Bashkuara po zhyten në greminën e një falimentimit të vetë-shkaktuar. Egjipti, Gana, Pakistani dhe shumë vende të tjera gjenden në vështirësi të mëdha financiare.

Barra e borxhit të Italisë dhe Japonisë është bërë akoma më e rëndë. Ndërkohë kinezët po vonojnë ose pengojnë përpjekjet shumëpalëshe për të ristrukturuar borxhin e vendeve me të ardhura të ulëta dhe të mesme. Fondi Monetar Ndërkombëtar, numëron 41 vende si vende me borxhe të mëdha, dhe kjo nuk përfshin vendet me të ardhura mesatare si Argjentina, Pakistani dhe Sri Lanka.

Shqetësimet që kanë nxitur këto zhvillime janë reale, por midis tyre ka edhe dallime thelbësore. Kështu SHBA-ja zotëron kapacitetin për të shlyer borxhet e saj, dhe ka qenë një huamarrëse e besueshme për shumë vite. Problemi i saj është politik. Ndërkohë, çështja për vendet më të varfra është nëse apo sa mund të paguajnë.

Shumë vende me borxhe të mëdha por me të ardhura të ulëta, kanë nivele borxhi që janë tashmë të paqëndrueshme ose do të jenë së shpejti të tilla. Disa kanë pezulluar pagimin e kësteve ose kanë njoftuar se do të duhet ta bëjnë këtë shumë shpejt. Huadhënësit privatë kanë reaguar duke refuzuar të japin më shumë hua.

Por ky grup vendesh të zhytura në borxhe, mund të ndahet më tej në dy grupe. Disa vende ishin në pozita relativisht të kënaqshme derisa Covid-19, i detyroi të merrnin më shumë hua për të financuar shpenzimet e lidhura me pandeminë.

Institucionet financiare ndërkombëtare, kanë krijuar lehtësira të posaçme për t’i ndihmuar këto vende të sigurojnë financim shtesë të shpejtë dhe për të mbështetur financimin normal ndërsa po rimëkëmben ekonomitë e tyre. Grupi tjetër, kishte një nivel borxhi të lartë dhe në rritje që përpara COVID-19, shpeshherë për shkak se kishin shpenzuar në projekte me një produktivitet të ulët dhe negativ.

Një rast i tillë është Sri Lanka. Një qeveri e re mori pushtetin atje në vitin 2019 dhe uli ndjeshëm taksat, duke rritur deficitin fiskal tashmë të madh dhe duke marrë akoma më shumë hua. Ndërsa politikat e brendshme të keq-këshilluara – sidomos ndalim i inputeve bujqësore të importuara – e reduktuan ndjeshëm prodhimin bujqësor të vendit, qeveria i shpenzoi të gjitha rezervat në valutë të huaj, dhe më pas mori hua me norma më të larta interesi (veçanërisht nga Kina) derisa nuk mund ta bënte më këtë.

Për shkak se shumë vende me borxhe të mëdha mbështeten tek importet për ushqimet bazë, ilaçe dhe mallrat gjysmë të gatshme, paaftësia për të financuar importet gjatë një krize mund të shkaktojë mbylljen e fabrikave dhe një rënie të madhe të aktivitetit ekonomik, siç ndodhi në Sri Lanka.

Derisa vendi i prekur të fitojë sasinë e nevojshme të valutës së huaj për të financuar flukset e rinovuara të importeve, produktet thelbësore do të mbeten të pakta. Në këto raste, FMN-ja punon me qeverinë për të formuluar politika, të cilat i japin mundësi vendit të rivendosë rritjen ekonomike dhe aftësinë kreditore.

Në rast se FMN-ja nuk do të këmbëngulte në reforma të tilla, ajo vetëm sa do të rriste borxhin e vendit në fjalë dhe do të shtynte një ballafaqim të pashmangshëm me realitetin.

Prandaj, për të siguruar që vendi të ndjekë politika të tilla, FMN-ja i disburson përgjithësisht fondet në disa këste ndërkohë që kryhen reformat, me disbursimi fillestar që mundëson rifillimin e flukseve të importeve dhe shërbimin e borxhit. Duke njohur ndikimin e krizave të tilla tek të varfërit, disa ekspertë kanë kërkuar uljen e borxhit dhe ofrimin e fondeve të reja pa asnjë kusht, në mënyrë që vendi debitor të korrigjojë dështimet e politikave që çuan në zhytjen e tij në borxhe ekstreme.

Por duke supozuar se huadhënia e re do të ndihmojë të varfërit, ata nuk arrijnë të kuptojnë se ky është shpesh një rast i “hedhjes së parave të mira pas të këqijave”. Në shumë raste, një arsye pse vendi është i varfër, është se borxhi i tij i dikurshëm shkonte drejt investimeve me një produktivitet të ulët.

Pavarësisht nga procesi i gjatë që ndjek FMN-ja përpara se të bjerë dakord për një program investimi, mund të ketë probleme shtesë që shfaqen pas nisjes së tij. Kur FMN-ja e konsideron barrën e borxhit të një vendi shumë të rëndë për të përballuar kërkesat e saj për shërbimin e borxhit, ristrukturimi i borxhit sovran duhet të jetë pjesë e programit të dakordësuar midis palëve dhe të negociohet me kreditorët privatë dhe ata publikë.

Ndonjëherë, reformat dhe paratë e FMN-së, mund ta ndihmojnë një vend të arrijë një rritje ekonomike të mirë si dhe të financojë shlyerjen e borxhit. Por në raste të tjera, borxhi është bërë aq i madh, saqë është e paarsyeshme të pritet që vendi të rifillojë plotësisht pagimin gradual të tij.

Për ta adresuar këtë çështje, zyrtarët nga qeveritë e vendeve kreditore do të takohen dhe bien dakord për kushtet e ristrukturimit të borxhit, të cilat mund të përfshijnë një reduktim të vlerës nominale të borxhit, një ri-planifikim të pagesave të principalit (shumën fillestare të marrë hua) apo edhe për një periudhë mospagimi.

Tradicionalisht, në këto bisedime marrin pjesë edhe kreditorët privatë, dhe ata do të bien dakord për një reduktim të shumës së borxhit të papaguar. Por shndërrimi i Kinës në kreditoren më të madhe të ekonomive në zhvillim por edhe të zhvilluara i ka përkeqësuar gjërat. Kinezët kanë nguruar të ristrukturojnë borxhet e tyre, duke këmbëngulur që vendet debitore t’u japin çdo gjë që u nevojitet për të shlyer detyrimet e tyre.

Në rast se FMN-ja do të disbursonte fondet në këto kushte, një pjesë e tyre do të shkonte për të shlyer Kinën, e cila më pas do të trajtohej në mënyrë më të favorshme se kreditorët e tjerë. Prandaj, programet e FMN-së nuk mund të zbatohen, derisa të gjithë kreditorët të kenë arritur një marrëveshje për ristrukturimin e borxheve.

Sri Lanka nuk mundi të merrte për muaj të tërë fonde nga FMN-ja, vetëm sepse kinezët refuzuan të reduktonin normat e interesit për kreditë që kishin dhënë. Në vend të kësaj, ata donin t’i jepnin hua edhe më shumë para Sri Lankës në mënyrë që ajo të mund të ripaguante borxhin e saj (dhe të rriste borxhin e saj të përgjithshëm ndaj Kinës).

Po kështu, ristrukturimi i burxheve të Zambias është shtyrë vazhdimisht që nga nëntori 2020.

Është e vërtetë, që Kina ka nënshkruar më në fund disa marrëveshje me disa vende që do t’i jepnin mundësi FMN-së të disbursonte fondet.

Por shumë vende të tjera të zhytura në borxhe, janë të detyruar të ndërmarrin reforma politikash në përputhje me një program mbi të cilin është rënë dakord me FMN-në, gjë që do të thotë se mund të priten akoma më shumë vonesa. Shpresohet se Kina ta kuptojë se është në interesin e saj të krijojë një proces më të qetë dhe më të shpejtë për reformat e politikave dhe ristrukturimin e borxhit. /albeu.com

Shënim:Anne O.Krueger, ish-kryekonomiste e Bankës Botërore. Aktualisht është profesore e ekonomisë ndërkombëtare në Universitetin Xhon Hopkins.

The post Kriza te dera, bota është e mbytur në borxhe dhe këtë do ta pësojmë të gjithë appeared first on Albeu.com.

Deri në fund të tetorit 2022 qeveria kishte shpërndarë 19.1 miliardë lekë për familjet në nevojë që bëjnë pjesë në 20 për qindëshin më të varfër të popullsisë së vendit.

Shuma e shpërndarë duhet të ishte më e lartë se sa e vitit 2021, për shkak të se kriza e çmimeve i ka rritur kostot më shumë për varfrit, por në fakt ka qenë rreth 0.5% më e ulët se e një viti më parë.

Përdorimi i fondit buxhetor të ndihmës ekonomik nga qeveria ka shkuar në kundërshtim me këshillat e institucioneve financiare ndërkombëtare si FMN, Banka Botërore dhe grupet e ekspertëve.

Në të gjithë botën qeveritë po aplikojnë paketa ndihme direkte dhe forma të tjera kompensimi tek familjet me të varfra si mjeti më efikas për ti mbrojtur ata nga rritja e çmimeve.

Në një studim të posaçëm Banka Botërore ka evidentuar se Shqipëria do të përballet me një valë njerëzish që nuk janë të mbrojtur nga skema e sigurimeve shoqërore, për shkak të informalitetit të lartë në tregun e punës dhe nevojat për mbështetje financiare nga buxheti do të rriten.

Banka vuri në dukje se Qeveria e Shqipërisë duhet të marrë në konsideratë forcimin e mëtejshëm të programeve të saj të asistencës sociale, veçanërisht të Ndihmës Ekonomike, përtej funksionit aktual që ofron mbështetje e përkohshme për njerëzit e varfër.

Ndihma ekonomike për një familje me një person aktualisht është sa 6.5% e pagës minimale, 13% e pagesës së papunësie dhe 25% e pensionit social.

Për një familje përfituese me dy të rritur dhe dy fëmijë, përfitimi është i barabartë me 18.5% të kufirit të varfërisë ekstreme prej 3,20 dollarë amerikanë në ditë dhe 10,7% të varfërisë relative 5,50 USD në ditë, përllogarit Banka.

Aktualisht trajtohen me ndihmë ekonomike afërsisht 9% të popullsisë në vend, ndërkohë që varfëria është e përhapur në 24% të popullsisë në Shqipëri më e larta në Ballkanin Perëndimor, duke theksuar se mbulimi mbetet shumë i ulët në raport me nevojën./monitor/

The post Kriza e çmimeve, fondet për ndihmën ekonomike ranë në vitin 2022 appeared first on Albeu.com.

“Ajo nuk është thjesht një luftë ushtarake mes dy vendeve. Të gjithë e dimë që ky është shkaku i inflacionit. Si do dukej ky buxhet nëse do ishit ju në pushtet? Çdo shtet sot ka sfidën si të menaxhojë inflacionin, çfarë masa të marrë. Debatet dhe kritikat janë se si menaxhohet inflacioni. Në vendet baltike inflacioni është mbi 20%. Ndërsa ne kemi një shifër 6.4%. në të gjithë Evropën inflacioni është më 2 shifra, ndërsa ne jemi në 6.4%”, tha Peleshi.

Ai tha se ka disa arsye që qeveria ka arritur të menaxhoj inflacionin dhe arsyeja kryesore është mburoja e çmimit të energjisë. Sipas tij është energjia ajo që po trondit tregjet, por nga konsumatorët shqiptarë nuk ndjehet pasi qeveria po mbulon 80% të faturës së tyre.

“Shqipëria e vogël e ka bërë këtë dhe për të arritur në këtë ditë ka rritur të ardhurat dhe ka dyfishuar buxhetin, ka shtuar 3 miliard dollarë në buxhet. Po të mos ishin ato 3 miliard ne nuk do përballonim dot krizën e luftës.”

Ministri deklaroi se do të ketë një rritje të re për ushtarakët. Pagat e tyre u rritën me 40% në korrik 2022 por nga janari 2023 do të ketë një rritje tjetër me 7%.

“Rreth 7 mijë ushtarakë do të përfitojnë një rritje të re me këtë buxhet. Në janar, ky buxhet mbi 30% e korrikut, do të shtojë edhe 7%. Ky është një vizion i qeverisë dhe një premtim i kryeministrit i cili ka thënë se pagat e ushtarakëve do të rriten çdo vit derisa të kalojmë vendet e Ballkanit Perëndimor. Putini është arsyeja e tronditjes së ekonomive botërore dhe Shqipëria e ka menaxhuar më së miri.”

The post Peleshi: Qeveria e ka menaxhuar më së miri tronditjen ekonomike të shkaktuar nga lufta appeared first on Albeu.com.

Pjesë nga Interpelanca 

Naço: Nuk mund të hedh baltë mbi punën që është bërë gjatë këtyre viteve në infrastrukturë. Por përsa i përket qarkut të Beratit, infrastruktura duhet rregulluar. Infrastruktura e rrënuar nuk i shërben turizmit. Beratit dhe Skraparit i drejtohen mijëra turistë gjatë vitit. A ka në buxhetin e vitit 2023 fond për restaurimin? Sa është vlera e parashikuar për rehabilitimin e aksit Skrapar-Përmet? Kur është planifikuar të nisen punimet në këto akse. Ky është qëllimi im i interpelancës.

Balluku: Interpelanca e kërkuar për investimin në infrastrukturë në Skrapar është një interpelancë e duhur. Ne jemi shumë të gatshëm që t’ju japim dokumentacionin e duhur për projektet që janë në vazhdim ose do të zhvillojmë në 2023. Viti 2023 do të jetë një vit që na vë para një sfide shumë të madhe. E para është siguria energjitike dhe e dyta është mbrojtja kibernetike. Duke pasur parasysh dhe gjithë krizën ekonomike që bota po kalon për sa i përket inflacionit duhet pasur parasysh që është një vit me një buxhet konservator që ka tendencën të mbështesë të gjitha paketat sociale. Jo se investimet do t’i lëmë pas dore, por peshën më të madhe do ta çojmë aty ku është nevoja, aty ku kjo krizë na detyro. Aksi rrugor Berat-Skrapar është përfshirë në një kontratë mirëmbajtjeje për një periudhë 2-vjeçare me një vlerë  91.9 milionë lekë.

Duhet pasur parasysh që jemi në sezonin e vjeshtës dhe sasi e reshjeve për energjinë fillon e shtohet. Nga ana e kompanisë kontraktore do fillojë t’i kushtohet kujdes mirëmbajtjes dhe rënies së rrugëve, fenomen që ka ndodhur gjithmonë në këtë aks. Deri në vitin 2022 ka planifikuar që në këtë aks të përfundojë punimet e ndërhyrjes me 5 mijë metër asfaltime, instalimin e mbrojtëseve anësore metalike.

Në fund të fjalës së tij, Naço u shpreh se nuk do të reshtë se mbrojtur interesat e qytetarëve që e sollën në pushtet.

The post “Berati me infrastrukturë të rrënuar”, Balluku- Naços: Është krizë, do mbështesim paketat sociale appeared first on Albeu.com.

Sipas tij, ecuria më e mirë e ekonomisë greke krahasuar me atë të Bashkimit Europian, është kryesisht për shkak të rritjes së të ardhurave nga turizmi, si dhe të ardhurave nga Fondi i Rimëkëmbjes dhe Rezistencës.

Stournaras paralajmëroi se, kombinimi i rritjes së normave të interesit dhe çmimeve të energjisë mund ta çojnë ekonominë e eurozonës në vitin 2023 më afër skenarit negativ sesa atij të ashtuquajtur skenar bazë. Megjithatë, në çdo rast, ekonomia greke vlerësohet të mbetet në një pozicion më të mirë falë rritjes së të ardhurave nga Fondi i Rimëkëmbjes dhe Rezistencës, por edhe varësisë më të ulët energjetike nga Rusia.

Kombinimi i rritjes së normave të interesit dhe përkeqësimit të cilësisë së kredive shkakton rreziqe të veçanta për bilancet e bankave, por ai pranoi se bankat momentalisht po përfitojnë nga rritja e normave të interesit.

Guvernatori i Bankës së Greqisë u shpreh se Banka Qendrore Europiane duhet të vazhdojë të normalizojë politikën monetare gradualisht dhe në mënyrë fleksibël, derisa normat e interesit të kthehen në të ashtuquajturin nivel neutral, ose edhe më të larta.

The post Greqia nuk njeh krizë, ekonomia rritet me 6% appeared first on Albeu.com.

Pas takimit të së hënës (12.09), presidenti slloven Borut Pahor, i bëri thirrje Bashkimit Evropian që t’i ofrojë Kosovës liberalizimin e vizave, ndërsa Bosnje e Hercegovinës statusin e shtetit kandidat për në Bashkim Evropian. Sipas Pahor, pjesëmarrësit e Samitit, ranë dakord për 6 konkluzione:

“1.Ritheksojmë rëndësinë e zgjerimit të BE-së si kontributi më i drejtpërdrejtë për ruajtjen e paqes dhe stabilitetit në rajon. Zgjerimi është më shumë se gjeopolitikë.

2. Ne bëjmë thirrje për një proces më të shpejtë të integrimit në BE, në përputhje me kushtet e njohura për anëtarësim.

3. Ne bëjmë thirrje për dhënien e statusit kandidat për Bosnje dhe Hercegovinën deri në fund të vitit 2022.

4. Ne bëjmë thirrje për heqjen e regjimit të vizave për të gjithë Ballkanin Perëndimor deri në fund të vitit 2022.

5. I bëjmë thirrje BE-së të qëndrojë në krah të Ballkanit Perëndimor në zbutjen e pasojave të krizës ekomomike dhe energjetike.

6. Ne afirmojmë përkushtimin tonë për dialogun si e vetmja mënyrë për të kapërcyer mosmarrëvehjet dhe çështjet e hapura në rajon”, tha presidenti Pahor. Pas interesimit të gazetarëve, Pahor tha se në samit është diskutuar edhe për dialogun Kosovë-Serbi.

“Dialogu ka qenë temë diskutimi, por askush nuk iu ka bërë thirrje Serbisë e Kosovës që të njohin njëra-tjetra. Të dy vendeve u është bërë thirrje që të vazhdojnë dialogun dhe përmes tij të zgjidhin të gjitha çështjet e hapura”, tha Pahor. Ai shtoi se takimi u mbyll me sukses për dy arsye: “Diskutimet kanë qenë mjaft të mira dhe kemi dashur të insistojmë që të jemi më të bashkuar. Megjithatë ka disa gjëra që na ndajnë, por duhet ta kuptojmë se ku janë këto dallime”, deklaroi Pahor.

Pjesëmarrës në procesin e Samitit të Brdo Brionit ishin edhe presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, presidenti i Shqipërisë, Bajram Begaj, ai i Serbisë, Aleksandër Vuçiq, i Malit të Zi, Millo Gjukanoviq, i Maqedonisë së Veriut, Stevo Pendarovski, i Kroacisë, Zoran Millanoviq, si dhe anëtarët e presidencës tripalëshe të Bosnjës, Shefik Xhaferoviq, Millorad Dodik dhe Zhelko Komshiq.

Që nga viti 2013 në samitet e mëhershme të procesit të Bërdo Brioni-it, që mbahen çdo vit, ka pasur të ftuar special duke përfshirë ish-kancelaren gjermane Angela Merkel, ish-presidentin e Austrisë Heinz Fischer, presidentin e Gjermanisë Frank-Walter Steinmeier, presidentin e Polonisë, Andrzej Duda, presidentin aktual të SHBA-së, atëherë nënpresident, Joseph Biden dhe përfaqësues të institucioneve evropiane./DW

The post Samiti i Brdo-Brionit thirrje BE-së: Qëndroni krah Ballkanit Perëndimor për krizën ekonomike dhe energjetike appeared first on Albeu.com.

Rritja e konsiderueshme e të ardhurave në buxhet, që në muajt e parë të vitit, kryesisht nga shtrenjtimi i produkteve, prej korrikut është kthyer në negative (e indeksuar me inflacionin), teksa, ashtu siç pritej, konsumi është frenuar.

Konsumatorët, të gjendur përballë çmimeve të larta, sidomos të ushqimeve, që zënë gati gjysmën e shportës (më e larta në Europë) dhe mosrritjes së të ardhurave, kanë ndryshuar sjelljen. Bizneset, nga ana e tyre, prej muajsh po hasin kosto më të larta si nga produktet e importit, ashtu dhe nga energjia, që po e blejnë disa herë më shumë sesa kur ishin në tregjet e rregulluara.

Kësaj situate, që në një pjesë të madhe është e importuar nga zhbalacmimet që solli në kërkesë-ofertë sulmi i Rusisë ndaj Ukrainës, i shtohen dhe faktorë të brendshëm.

Emigracioni po kthehet në një shqetësim të madh për bizneset, që si asnjëherë tjetër po ankohen, jo vetëm për mungesën e fuqisë punëtore, por edhe për frenimin e kosnumit, sidomos për produktet që kishin si shënjestër të rinjtë.

Qeveria më në fund u “zgjua” dhe prezantoi një paketë të dytë antikrizë, por duhet thënë se e para, përveçse një pagese minimale për tre muajsh për pensionistët dhe shtresat e varfra, nuk ofroi asgjë për të ndihmuar ekonominë nga pasojat e çmimeve të larta.

Përkundrazi, të kënaqur nga të ardhurat e rritura pa mundim, qeveria vijoi e pashqetësuar me përdorimin e fondeve në investime të mëdha në infrastrukturë, përkundrejt këshillave të institucioneve ndërkombëtare që të ruheshin fondet për situata të paparashikuara dhe kostove të fryra të këtyre projekteve.

Paketa e dytë përfshin më shumë masa, si rritja e pagës minimale nga 32 në 34 mijë lekë, indeksimin e pensioneve me inflacionin, shtimin e ndihmës ekonomike, vijimin e rritjes së pagave për sektorët prioritarë, mbështja për bujqësinë e transportin, ndonëse nuk është ende e qartë se si do të ndahet fondi prej 6.1 miliardë lekësh. Por, a janë të mjaftueshme dhe a e orientojnë këto masa drejt një zgjidhje më afatgjatë?!

Energjia mbetet, në fakt, shqetësimi më i madh i ekonomisë për momentin. Banka Qendrore nënvizoi në deklaratën e fundit të stabilitetit financiar se, për shkak të çmimeve të jashtëzakonshme të energjisë në tregun ndërkombëtar dhe pozicionit të vendit tonë si një “importues neto” i energjisë, sfida për rritjen e ekonomisë në muajt e ardhshëm është e konsiderueshme.

Ndryshe nga sa premtoi në fillim, që koston do ta mbajë buxheti, një pjesë e barrës do të kalohet te konsumatorët. Për konsumin mujor mbi 800 KWH, çmimet do të rriten 4.4 herë, nga 11.4 lekë/kwh (me TVSH) që është sot, në 50.4 lekë (me TVSH).

Qeveria mbrohet me argumentin se vetëm 4% e familjeve konsumojnë mbi këtë kufi, por në dimër, një faturë më e lartë se 9,120 lekë në muaj është e zakonshme për pjesën më të madhe të konsumatorëve, që përdorin energjinë si mjet ngrohjeje.

Për të mos folur pastaj për rritjen që do të pësojnë faturat si rrjedhojë e abuzimeve që ndodhin edhe aktualisht, nga mënyra si matet konsumi mujor i energjisë, garantimi i nivelit të tensionit, apo faturimi i gabuar, që ndikojnë në sasinë së regjistruar si të konsumuar.

Në këtë aspekt, transparenca gjithmonë mungon dhe nuk ka mekanizma efektivë për konsumatorin që të mbrojë vetveten. Këtyre u shtohet dhe mungesa e zgjidhjeve afatgjata, si diversifikimi i vonuar i energjisë (pavarësisht interesit të lartë, nuk po zgjidhen shumë problematika në energjinë diellore), apo i reduktimit të humbjeve në rrjet, niveli i të cilave ende është në rreth 20% të energjisë në dispozicion, përkundrejt pritshmërive të Bankës Botërore për uljen e tij.

Si gjithmonë, krahas problemeve akute të importuara, vendi do të vazhdojë të vuajë pasojat afatgjata të keqqeverisjes, që ende nuk po e zgjidh situatën e furnizimit të qëndrueshëm me energji, pavarësisht burimeve të shumta, apo që nuk ka arritur të nxisë një ekonomi konkurruese, e cila do të vepronte si amortizator në këtë situatë të vështirë.

Çmimet e larta, të kombinuara dhe me rritjen e pritshme të tatimeve të deklaruar gjatë këtij viti, do të përmbysin arritjet në uljen e varfërisë, do të shtyjnë shtresa të tjera drejt varfërisë, teksa inflacioni në rritje mund të reduktojë ndjeshëm rritjen e të ardhurave reale në mesin e familjeve të varfra dhe të cenueshme, duke frenuar më tej zbutjen e varfërisë.

Luksi i kullave që po lartësohen në kryeqytet dhe rritja e çmimit të shitjes së metrit katror në ndërtim, që çuditërisht serviret si një e mirë për popullin në formën e rritjes së vlerës së pronës, nuk mund ta fshehë mjerimin e pjesës më të madhe të popullsisë.

Kjo pjesë po sheh zhvlerësimin e shpejtë të të ardhurave, përballë rritjes së çmimeve dhe mungesës së politikave për zhvillimin e qëndrueshëm të ekonomisë.

The post Paketa e vonuar, nuk e shpëton rritjen e varfërisë appeared first on Albeu.com.

Se çmimet e produkteve dhe shërbimeve janë rritur krahasuar me një vit më parë, thuhet edhe në të dhënat e fundit të Entit shtetëror të Statistikave.

Sipas Entit, paga mesatare brenda një vitit është rritur për gati 3.000 denarë (50 euro), duke arritur 31.400 denarë (rreth 500 euro). Por, këto para bazuar në rritjen e çmimeve, kanë vlerën e 28.700 denarëve apo rreth 450 euro.

Të dhënat zyrtare tregojnë se paga mesatare është rritur me 9 për qind krahasuar me vitin e kaluar, por kostoja e jetesës është rritur me 14 për qind, pra, paga mesatare është 2.3 për qind më e ulët krahasuar me një vit më parë.

Imeri, i punësuar në sektorin privat, thotë se merr një pagë mujore prej 300 euro me të cilat mezi arrin të mbijetojë me familjen e tij pesëantarëshe.

“Çmimet janë ngritur shumë dhe s’dimë çfarë të bëjmë. Ashtu disi arnohemi. Shteti duhet të marrë masa për uljen e çmimeve pasi rrogat janë shumë të ulëta, janë katastrofale dhe mezi arrijmë të mbijetojmë”, thotë ai.

Një punëtor i një banke në Maqedoninë e Veriut duke numëruar kartmonedha prej 1,000 denarësh.

Stojanka, pensioniste nga Shkupi, thotë se me të ardhurat mujore prej 230 eurosh e ka shumë vështirë, që së bashku me bashkëshortin t’ia dalin.Ajo thotë se mundohen të mbijetojnë duke blerë vetëm gjëra elementarem pasi pjesën më të madhe të pensionit e shpenzojnë për ilaçe.

“Jeta është bërë shumë e shtrenjtë. Gjithçka është shtrenjtuar. Isha në treg dhe pash se domatet, specat dhe gjitha prodhimet tjera janë shtrenjtuar. Vitin e kaluar ishin më lirë, ndërsa tani pothuajse janë dyfishuar, ndërsa pagat janë të njëjta”, thotë ajo.
Samet Bajrami, i papunë, thotë se familjen e mban me një ndihmë sociale që nuk arrin as 200 euro.

“Jemi pa punë, pa asgjë. Mundohemi të mbijetojmë me një ndihmë sociale, por shumë vështirë pasi as rrymën nuk arrijmë të paguajmë, as ujin pasi gjithçka është shtrenjtuar. Jeta është bërë shumë e vështirë”, thotë Bajram.

Edhe Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë së Veriut ka dalë më të dhëna për thellimin e krizës ekonomike. Shporta e konsumit për një familje katër anëtarëshe një vit më parë ishte 34.000 denarë (550 euro), ndërsa tani ajo ka shënuar rritje prej 5.500 denarë (rreth 100 euro), përkatësisht shporta sindikale është 39.700 denarë (645 euro).

Produktet ushqimore në muajin qershor ishin mbi 20 për qind më të larta se muajin e njëjtë të vitit të kaluar. Buka është shtrenjtuar me 30 për qind, vaji me 50 për qind dhe sheqeri, mishi, qumështi, perimet dhe vezët me rreth 20 për qind. Janë shtrenjtuar edhe shërbime komunale si uji, ngrohja qendrore dhe energjia elektrike si dhe karburantet, të cilat shënuar rritjen rekorde në nga mesi i muajit korrik, në rreth 2 euro për një litër naftë.

Qeveria thotë se po bënë gjithçka për të ndihmuar, para se gjithash familjet e rrezikuara sociale.

Në muajin mars ajo uli Tatimin mbi Vlerën e Shtuar për produktet ushqimore bazë nga 5 për qind në zero dhe kufizoi marzhën për tregtarët. Por, nga 1 qershori, këto masa u hoqën, gjë që çoi në rritjen drastike të çmimeve të disa produkteve.

Pas heqjes së marzhës tregtare më 1 qershor, në Maqedoninë e Veriut çmimi i bukës është rritur për 20 centë.

Për të parandaluar rritjen e çmimeve, Qeveria më 31 qershor i riktheu masat, por vendimi u cilësua si i vonuar pasi tregtarët veçse kishin rritur çmimet.

“Ministria e Financave në bashkëpunim me zëvendëskryeministrin për Çështje Ekonomike dhe Ministrinë e Ekonomisë janë duke punuar në hartimin e masave të tilla. Ato masa kanë për synim të shkojnë atje ku ka nevojë, për ata qytetarë, për ato familje që janë realisht në nevojë dhe kanë të ardhura të ulëta në familjet e tyre dhe jo të shpërndahen te të gjithë konsumatorët. Sepse disa kanë të ardhura më të larta dhe mund të paguajnë faturat për shpenzimin e energjisë elektrike dhe ngrohjes. Parashihen edhe masa tjera”, ka deklaruar ministri i Ekonomisë, Kreshnik Bekteshi.

Sipas Qeverisë maqedonase, prioritet kryesor në periudhën në vijim do të jenë edhe masat për përballje me krizën energjetike, pasi kryeministri Dimitar Kovaçevski, disa herë ka përsëritur se dimri që vjen do të jetë ndër më të vështirët për vendin./REL

The post Kriza ekonomike thellon varfërinë në Maqedoninë e Veriut appeared first on Albeu.com.

Lajmi është bërë i ditur nga zyra e Kryeministrit, ndërkohë që vendi është duke u përballur me protesta masive. Mijëra protestues kanë sulmuar rezidencën e presidentit Gotabaya Rajapaksa në kryeqytetin Colombo.

“Për të garantuar sigurinë e qytetarëve, ai është dakord me këtë rekomandim të liderëve të partive opozitare”, thuhet në deklaratën e Kryeministrisë.

Një nga deputetet, Rauff Hakeem, me anë të një postimi në Twitter, ka deklaruar se deklarata e dorëheqjes vjen pas një takimi të liderëve të partisë, të mbajtur nga kryetari i Parlamentit të Sri Lankës, ku u ra dakord që t’i kërkohej presidentit dhe kryeministrit të japin dorëheqjen.

Si rezultat i protestave të dhunshëm, 55 persona janë plagosur, ndërkohë që autoritetet e Spitalit Kombëtar të Sri Lankës, bëjnë me dije se tre prej tyre janë lënduar me armë zjarri, mes tyre edhe një deputet./albeu.com

The post Protesta masive, kryeministri i Sri Lankës: Jam gati të jap dorëheqjen! appeared first on Albeu.com.