Vizita e Berishës në SHBA, sinjal për rikthim politik apo vetëm një mundësi hyrjeje?

Udhëtimi i kryetarit të Partisë Demokratike të Shqipërisë, Sali Berisha, drejt Shteteve të Bashkuara të Amerikës ka rihapur diskutimin mbi pozicionin e tij në politikën shqiptare dhe perspektivën e opozitës për t’u rikthyer në pushtet. Përkrahësit e Berishës e kanë cilësuar praninë e tij në SHBA si një zhvillim të rëndësishëm politik, i cili mund të ndikojë edhe në mënyrën se si ai perceptohet ndërkombëtarisht.

Marrëdhëniet e figurave kryesore politike shqiptare me Uashingtonin marrin rëndësi të veçantë në një periudhë kur përplasjet mes mazhorancës dhe opozitës mbeten të forta. Raporti me SHBA-në ka qenë prej kohësh një nga temat më të diskutuara të karrierës politike të Berishës, ndaj vizita është parë edhe si mundësi për hapjen e një etape të re në rrugëtimin e tij.

Megjithatë, sipas dy vlerësimeve, ky udhëtim nuk përbën provë se politika amerikane ndaj Berishës ka ndryshuar dhe as një zhvillim që mund të sjellë menjëherë lëvizje në skenën politike shqiptare. Edhe ndikimi i drejtpërdrejtë në Kosovë dhe në marrëdhëniet rajonale konsiderohet i kufizuar, pasi ekuilibrat politikë në rajon varen nga shumë faktorë më të gjerë sesa një vizitë e vetme.

Për rrjedhojë, mbetet për t’u parë nëse qëndrimi i Berishës në SHBA do të shndërrohet në përfitim politik për të dhe opozitën, apo do të përdoret kryesisht për forcimin e mbështetjes së tij brenda kampit opozitar.

Analisti politik Adem Lushaj, në një prononcim për ‘Bota sot’, thotë se udhëtimi duhet kuptuar më tepër si rikthim i Berishës në hapësirën politike dhe diplomatike amerikane, jo si garanci për ardhjen e tij sërish në pushtet.

Sipas Lushajt, kjo vizitë shënon një moment të rëndësishëm pas periudhës gjatë së cilës Berisha kishte qenë i përjashtuar nga SHBA-ja dhe ishte përballur me një akuzë serioze nga administrata amerikane.

“Këtë do ta vlerësoja para së gjithash si një çast të rëndësishëm të rikthimit të tij në mjedisin politik dhe diplomatik të Shteteve të Bashkuara”, është shprehur Lushaj. Sipas tij, zhvillimi mund të lexohet si një formë rehabilitimi politik dhe diplomatik, ose të paktën si një qasje e ndryshuar ndaj Berishës.

Analisti këmbëngul, megjithatë, se rikthimi i një politikani në raportet me Uashingtonin nuk është i njëjtë me rikthimin e tij në drejtimin e Shqipërisë.

“Është e nevojshme të ndahet rikthimi i një politikani në marrëdhëniet me Uashingtonin nga rikthimi i tij në pushtet në Shqipëri”, ka deklaruar Lushaj. Ai nënvizon se mundësia e dytë përcaktohet mbi të gjitha nga zhvillimet e brendshme politike dhe nga përkrahja që Berisha arrin të sigurojë në shoqërinë shqiptare.

Duke analizuar efektin që një rol më aktiv i Berishës në politikën shqiptare mund të kishte për Kosovën, Lushaj thotë se ky zhvillim mund të rezultojë pozitiv nëse çështja e Kosovës dhe interesat shqiptare trajtohen brenda një kornize të përgjegjshme euroatlantike.

Ai rikujton se Berisha ka mbajtur historikisht një qëndrim të qartë ndaj Kosovës. Sidoqoftë, Lushaj paralajmëron se rikthimi i tij në skenën amerikane nuk duhet të krijojë pritshmërinë se pozita ndërkombëtare e Kosovës do të ndryshojë vetvetiu.

“Kosovës i duhen politika të qëndrueshme, lidhje të fuqishme me SHBA-në dhe Evropën, si dhe, mbi të gjitha, një diplomaci më vepruese nga institucionet e saj”, ka thënë Lushaj.

Në vlerësimin e tij, Kosova duhet t’i ndërtojë dhe t’i forcojë vetë marrëdhëniet ndërkombëtare, pa u mbështetur vetëm te ndryshimet politike në Shqipëri ose te politikanët shqiptarë.

Lidhur me termin “boshti Rama–Vuçiq”, Lushaj kërkon kujdes në përdorimin e tij. Ai pranon se kryeministri shqiptar Edi Rama dhe presidenti serb Aleksandar Vuçiq kanë pasur bashkëpunime dhe interesa të përbashkëta në nisma rajonale, por kundërshton përmbledhjen e gjithë politikës së rajonit në një “bosht”.

“Mes Ramës dhe Vuçiqit ka pasur interesa të përbashkëta dhe bashkëpunime në kuadër të nismave rajonale, por nuk besoj se e gjithë politika rajonale mund të reduktohet në një ‘bosht’”, është shprehur ai.

Sipas Lushajt, forcimi i opozitës në Shqipëri, i shoqëruar me një pozicion më të qartë të saj për Kosovën, mund të ndikojë në raportet politike si në Tiranë, ashtu edhe në rajon.

Në përfundim, ai e interpreton vizitën si shenjë të një kapitulli të ri në marrëdhëniet e Berishës me Uashingtonin, por jo si një “certifikatë” që i garanton kthimin në pushtet.

“Çdo zhvillim që e fuqizon zërin e Kosovës në Uashington dhe në hapësirën euroatlantike duhet përshëndetur, por nuk duhet të presim që zgjidhjet për Kosovën të prodhohen nga ndryshimet politike në Tiranë”, ka përfunduar Lushaj.

Një këndvështrim tjetër paraqet analisti dhe zyrtari politik Vendim Demaj. Sipas tij, pjesëmarrja e Berishës në Konventën Kombëtare të Partisë Republikane në Texas është arritje personale, por nuk pritet të ndikojë në politikën amerikane ndaj Kosovës, Shqipërisë ose Serbisë.

Diskutimeve nëse lejimi i Berishës për t’u kthyer në SHBA tregon një qasje të re amerikane ndaj tij dhe mund të ndryshojë të ardhmen e tij politike, Demaj u përgjigjet prerazi në mënyrë negative.

Ai argumenton se leja e udhëtimit drejt Shteteve të Bashkuara nuk duhet barazuar me rikthimin politik të Berishës në favor të administratës amerikane dhe aq më pak të merret si provë për ndryshimin e politikës së SHBA-së ndaj tij.

“Sipas vlerësimit tim, jo. Leja që Sali Berisha ka siguruar për të udhëtuar në Shtetet e Bashkuara nuk mund të lexohet si rikthim i tij politik në favor të administratës amerikane dhe aq më pak si tregues se qëndrimi i SHBA-së ndaj tij ka ndryshuar”, ka deklaruar Demaj për ‘Bota sot’.

Demaj shpjegon se lobimi në SHBA është veprimtari e legalizuar dhe se individët ose organizatat mund të paguajnë kompani për të lobuar. Në rastin e Berishës, sipas tij, mediat në Tiranë dhe disa media amerikane kanë raportuar mbi përpjekjet për ndryshimin e statusit “non-grata”, ndërsa vetë Berisha ka folur publikisht për angazhimin e kompanive dhe strukturave lobuese.

Ai përmend LaCivitas, të cilën e përshkruan si të lidhur me ish-influencuesin e fushatës së presidentit Trump. Demaj sjell gjithashtu pretendimin e Berishës se janë paguar kompani me lidhje me Sekretarin amerikan të Shtetit, Marco Rubio, dhe shefen e Shtëpisë së Bardhë, Susie Ëiles.

Pavarësisht këtyre angazhimeve, Demaj thotë se rezultati i arritur deri tani nuk duhet mbivlerësuar.

“Edhe pas gjithë kësaj përpjekjeje të gjerë, suksesi i vetëm që Berisha ka siguruar deri më sot është leja për të hyrë në SHBA, për të cilën Departamenti i Shtetit ka zbatuar metodën ‘ëaiver’, domethënë një përjashtim të posaçëm”, ka thënë ai.

Në gjykimin e Demajt, vizita mund të quhet sukses personal i Berishës, por jo domosdoshmërisht një arritje politike që sjell pasoja në raportet e tij me Uashingtonin.

“Amerika mund t’i lejojë të kalojë nga një derë, por kjo nuk nënkupton se i ka hapur edhe derën drejt pushtetit”, është shprehur Demaj.

Ai e cilëson udhëtimin privat dhe e lidh atë me pjesëmarrjen në Konventën Kombëtare të Partisë Republikane në Texas. Sipas Demajt, përpjekjet e mediave pranë PD-së dhe Berishës për ta paraqitur vizitën si sukses të madh nuk duhet të ngatërrohen me ndryshimin e politikës amerikane.

Vizita, sipas tij, mund të përdoret kryesisht për mobilizimin dhe motivimin e mbështetësve të Berishës, por nuk pritet të ndikojë drejtpërdrejt as në zhvillimet politike shqiptare dhe as në politikën e jashtme të SHBA-së.

Demaj jep sërish përgjigje negative kur pyetet nëse një rikthim më i fuqishëm i Berishës në skenën politike amerikane mund ta ndihmojë Kosovën ndërkombëtarisht dhe të prishë atë që shpesh quhet “boshti Rama–Vuçiq”.

“Edhe për këtë çështje, përgjigjja ime është JO”, ka deklaruar ai.

Demaj thekson se Berisha nuk po udhëton drejt SHBA-së për të zhvilluar një takim zyrtar me administratën amerikane. Ai nuk është atje si përfaqësues i shtetit shqiptar dhe nuk zotëron mandat diplomatik për çështjen e Kosovës.

“Në këtë rast, Sali Berisha nuk shkon në Amerikë për takim zyrtar me administratën amerikane, nuk paraqitet si përfaqësues i shtetit shqiptar dhe nuk ka mandat diplomatik lidhur me Kosovën. Pjesëmarrja e tij është në një aktivitet politik të Partisë Republikane”, ka thënë Demaj.

Për këto arsye, analisti e quan të ekzagjeruar idenë se kjo vizitë mund të ndryshojë marrëdhëniet e SHBA-së me Kosovën, Shqipërinë ose Serbinë.

“Edhe më pak mund të shihet si rast për të tërhequr vëmendjen e qeverisë amerikane ndaj problematikave në Kosovë apo Shqipëri, sepse z. Berisha është vetëm njëri prej mijëra të ftuarve në Konventën Republikane”, është shprehur Demaj.

Ai parashikon se efekti ndërkombëtar i vizitës do të jetë minimal, si për Kosovën, ashtu edhe për Shqipërinë.

Demaj kujton gjithashtu se, ndonëse Berishës i është dhënë leje për të hyrë në territorin amerikan, statusi i tij “non-grata”, sipas analistit, vazhdon të figurojë në faqen e Departamentit amerikan të Shtetit.

“Megjithëse ka marrë leje për ta vizituar Amerikën, z. Berisha vijon të jetë person ‘non-grata’ në faqen e Departamentit të Shtetit”, ka deklaruar ai.

Në këtë kuadër, Demaj e konsideron vizitën më shumë si një zhvillim të përdorshëm në politikën e brendshme të Shqipërisë sesa si provë të një ndryshimi të madh të qëndrimit të Uashingtonit.

Ai e lidh këtë çështje edhe me rastin e liderit të Republikës Srpska, Milorad Dodik, duke argumentuar se pozicioni i Departamentit të Shtetit për statusin “non-grata” duhet vlerësuar veçmas në secilin rast.

Në përmbyllje, Demaj thotë se udhëtimi i Sali Berishës në SHBA duhet gjykuar me realizëm. Sipas tij, ai nuk është paralajmërim për një rikthim të garantuar në pushtet dhe as shenjë e një ndryshimi automatik të politikës amerikane ndaj Kosovës dhe rajonit.