Rreziku i zgjedhjeve të reja në Kosovë, analistët paralajmërojnë për pasojat: LDK-ja rrezikon humbjen më të madhe

Të hënën në mëngjes u njoftua se Lëvizja Vetëvendosje dhe Lidhja Demokratike e Kosovës kishin arritur një marrëveshje për të propozuar profesor doktor Bekim Sejdiun si kandidat për president. Sipas LDK-së, ky emër ishte ofruar nga vetë partia dhe ishte pranuar nga Lëvizja Vetëvendosje. Megjithatë, pasditen e së njëjtës ditë dolën raportime se gjashtë deputetë të LDK-së nuk do ta mbështesnin këtë marrëveshje.

Kryetari i LDK-së, Lumir Abdixhiku, bëri të ditur se Avdullah Hoti, Kujtim Shala, Hykmete Bajrami, Arben Gashi, Armend Zemaj dhe Janina Ymeri kishin shprehur kundërshtimin e tyre ndaj marrëveshjes. Të martën, Abdixhiku foli sërish për refuzimin e këtyre gjashtë deputetëve, duke paralajmëruar se ky qëndrim do të çonte në zgjedhje të reja dhe se dëmi më i madh do t’i shkaktohej LDK-së.

Ai sqaroi se një ditë më parë nuk ishte refuzuar asnjë marrëveshje qeverisëse me VV-në, pasi një marrëveshje e tillë nuk ekzistonte. LDK-ja kishte zgjedhur të qëndronte në opozitë dhe të gjithë deputetët e saj ishin pajtuar me këtë pozicion. Abdixhiku theksoi se ajo që u refuzua në të vërtetë ishte zgjidhja e postit të presidentit dhe kandidati i propozuar nga LDK-ja, gjë që sipas tij përcaktoi edhe fatin e vendit, pra zgjedhjet e parakohshme. Ai tërhoqi një paralele me situatën e vitit 2020, kur sipas tij verbëria politike e kishte çuar LDK-në në 12% të votave, duke paralajmëruar se veprimi i fundit i gjashtë deputetëve përbënte një dëm të ngjashëm për partinë. Abdixhiku shprehu moskuptimin e tij se si këta deputetë mund të ndiheshin të përmbushur nga lëvdatat e atyre që gjithë jetën kishin qenë kundër LDK-së. Në fund, ai përsëriti se zgjedhjet e reja nuk kishin qenë agjendë e LDK-së, por kishin qenë prej muajsh një objektiv i qartë i grupeve të tjera politike, të cilat tani po ndikonin me sukses edhe brenda radhëve të tyre.

Analisti Milazim Maraj e cilësoi gabim refuzimin e këtyre deputetëve. Sipas tij, arsyet e dhëna prej tyre nuk justifikojnë një veprim kaq të rëndë dhe të dëmshëm për Kosovën. Ai e përshkroi situatën si të dhimbshme dhe degraduese, sidomos për perceptimin ndërkombëtar dhe për aleatët e vendit. Maraj argumentoi se uniteti kombëtar nuk duhet të bjerë pre e inateve, hakmarrjeve apo interesave të ngushta partiake. Ai shtoi se dëmet nuk kufizohen vetëm në planin e brendshëm, por shtrihen edhe në atë të jashtëm, duke e krahasuar këtë situatë me tekët e kryetarit të LVV-së për të shprehur inat ndaj ish-Presidentes. Megjithatë, Maraj theksoi se përgjegjësia nuk binte vetëm mbi gjashtë deputetët. Ai përmendi se kryetari kishte fituar besimin e shumicës në Këshillin e Përgjithshëm dhe të gjithë ishin zotuar ta respektonin atë vendim, por tani po dilnin me arsye që nuk ishin të mjaftueshme për ta çuar vendin në zgjedhje të reja, të cilat nuk garantonin sukses pa një marrëveshje.

Maraj theksoi se LDK-ja duhej të thërriste organet e veta partiake dhe të rishqyrtonte këtë gjendje. Ai kujtoi se LDK-ja kishte bërë kompromise edhe në kohët më të vështira, kur ishin kërcënuar, plagosur dhe vrarë themeluesit, aktivistët dhe simpatizantët e saj, dhe këtë e kishte bërë për interesa kombëtare. Sipas Marajt, kishte pasur gabime edhe nga ana e kryetarit Abdixhiku, i cili para se të dilte në opinion me emrin konkret të kandidatit për president, duhej të konsultohej me grupin parlamentar të LDK-së dhe të debatonte për vendimin që po e pranonin dymbëdhjetë deputetë të tjerë. Ai vuri në dukje se vërejtjet ndaj kandidatit nuk lidheshin me personalitetin, përgatitjen diplomatike, nivelin intelektual apo përvojën e tij, por ishin të një natyre shumë më të ulët, duke u fokusuar në faktin se ai kishte qenë në grupin e Gjykatës Kushtetuese kur ishte votuar kundër Qeverisë Hoti. Maraj e cilësoi këtë si hakmarrje dhe pyeti se çfarë kuptimi kishte kjo për interesin e vendit. Në fund, ai paralajmëroi se në rast të zgjedhjeve të reja, LDK-ja do të humbte edhe më shumë vota dhe theksoi se vetëm veprimet në favor të interesave të Kosovës dhe atij kombëtar e justifikonin këtë parti, e cila kishte themeluar shtetin.

Ndërkohë, analisti tjetër politik, Adnan Qaka, deklaroi se Kosova po rrezikonte zgjedhje të reja për shkak të mungesës së vullnetit politik për të konstituuar institucionet. Ai vlerësoi se marrëveshja e arritur mes Lëvizjes Vetëvendosje dhe LDK-së për zgjedhjen e presidentit duhej të vazhdonte dhe se liderët politikë duhej të reflektonin për të siguruar kuorumin e nevojshëm. Sipas Qakës, PDK-ja dhe AAK-ja po synonin zgjedhje të reja, ndërsa LVV-ja dhe kryetari i LDK-së, së bashku me 11 deputetë të tjerë, ishin për konstituimin e institucioneve.

Qaka u ndal te marrëveshja mes Albin Kurtit dhe Lumir Abdixhikut, duke thënë se ajo duhej të zbatohej për të shmangur zgjedhjet e parakohshme. Ai theksoi se kandidatura e Bekim Sejdiut nuk po kundërshtohej për shkak të figurës së tij, por për shkak se ishte pjesë e marrëveshjes politike mes LVV-së dhe LDK-së. Sipas tij, PDK-ja dhe AAK-ja nuk e kontestonin personin, por refuzonin ta votonin vetëm për të mos e lënë Kurtin në pushtet, duke synuar kështu zgjedhje të reja. Ai përmendi edhe qëndrimin e Abdixhikut, i cili kishte deklaruar se do të ishte në sallën e Kuvendit ditën e votimit bashkë me 11 deputetë të tjerë, por gjashtë deputetë të LDK-së kishin vendosur të mos e përkrahin marrëveshjen.

Qaka e cilësoi qëndrimin e Abdixhikut si institucional dhe shtetëror dhe tha se marrëveshja duhej të vazhdonte për të shpëtuar vendin nga një proces i ri zgjedhor, i cili do të ishte tejet i dëmshëm dhe do të sillte të njëjtat probleme. Ai iu referua edhe deklaratave të Abdixhikut për ndikimin e disa figurave publike te deputetët e LDK-së, duke përmendur Baton Haxhiun dhe Berat Buzhalën, të cilët sipas tij po ndikonin në qëndrimet radikale brenda partisë. Abdixhiku kishte thënë se shkuarja në zgjedhje nuk ishte agjendë e LDK-së, por e këtyre personave, dhe se pas zgjedhjeve problemi do të mbette i njëjtë.

Qaka shtoi se Abdixhiku kishte kritikuar gjashtë deputetët që dolën kundër marrëveshjes, duke pretenduar se ata po punonin kundër interesave të partisë dhe të vendit. Ai e lidhi deklaratën e Richard Grenellit në mbështetje të këtyre deputetëve me një përpjekje të Serbisë për të mbajtur Kosovën në krizë politike. Sipas Qakës, kishte shumë fakte që e tregonin Grenellin si një lobues pro-serb me lidhje me rusët. Ai përmendi përjashtimin e tij si non grata nga Gjermania gjatë mandatit si diplomat, raportimet e Der Spiegel për lidhjet e tij me partinë e ekstremit të djathtë AfD, e cila financohej nga para me origjinë ruse, si dhe një hulumtim të Washington Post që zbulonte se Grenell ishte paguar nga një fondacion hungarez i lidhur me interesat e Kremlinit. Qaka kujtoi gjithashtu se një muaj e një ditë pas sulmit të Serbisë në veri të Kosovës, presidenti Aleksandar Vuçiq e kishte dekoruar Grenellin me “Urdhrin e Flamurit të Serbisë”, duke e cilësuar si mik të vërtetë të Serbisë.

Lidhur me mundësinë e konstituimit të institucioneve, Qaka tha se gjasat ishin të vogla dhe se proceset do të zvarriteshin deri në zgjedhje të reja, të cilat ai priste të mbaheshin në dhjetor. Ai paralajmëroi se nëse LDK-ja shkonte në zgjedhje e përçarë, do të pësonte shumë dhe se Abdixhiku e kishte shpëtuar partinë nga një rënie edhe më e madhe me gatishmërinë e tij për të themeluar institucionet dhe për të shmangur zgjedhjet. Megjithatë, Qaka ia atribuoi një pjesë të madhe të përgjegjësisë për rezultatet e dobëta të LDK-së në tre zgjedhjet e fundit disa anëtarëve të lartë të partisë, veçanërisht Kujtim Shalës, të cilin e cilësoi si një nga ideatorët kryesorë me një rol destruktiv në parti dhe të dëmshëm për interesin kombëtar.

Në një argument të gjatë, Qaka ngriti pretendimin se procesi i konstituimit të Kuvendit kishte kaluar afatin kushtetues. Ai iu referua nenit 66, paragrafit 1 të Kushtetutës, sipas të cilit Kuvendi duhet të konstituohet brenda 30 ditëve nga shpallja zyrtare e rezultateve. Duke llogaritur nga data e certifikimit të rezultateve nga KQZ-ja më 8 korrik 2026, ai argumentoi se afati 30-ditor kishte përfunduar më 7 gusht 2026, në orën 24:00. Qaka kundërshtoi interpretimin se mjaftonte vetëm thirrja e seancës ose hapja e dyerve të Kuvendit brenda këtij afati, duke theksuar se shprehja “seanca mbahet” nënkuptonte se e gjithë puna e asaj seance duhej të kryhej dhe të përmbyllej plotësisht, duke përfshirë zgjedhjen e Kryetarit dhe të Nënkryetarëve. Ai përmendi edhe një paragraf të një aktgjykimi të Gjykatës Kushtetuese, i cili sipas tij sqaronte se afati 30-ditor ishte një afat prerës brenda të cilit Kuvendi duhej të konstituohej përfundimisht, dhe jo thjesht një afat për të tentuar konstituimin. Prandaj, çdo veprim i ndërmarrë pas datës 7 gusht përbënte shkelje të Kushtetutës. Qaka shtoi se dërgimi i çështjes në Gjykatën Kushtetuese nuk do ta ndryshonte faktin që afati kishte kaluar dhe se një procedurë e re nuk do ta bënte kushtetuese një seancë të zhvilluar jashtë afatit prerës.