Profesori Krasniqi: Refuzimi i rikthimit të gjyqtarëve serbë në detyrë është juridikisht i arsyeshëm

Këshilli Gjyqësor i Kosovës ka vendosur të mos e pranojë kërkesën e gjyqtarëve dhe pjesëtarëve të stafit mbështetës nga komuniteti serb për anulimin e dorëheqjeve dhe kthimin e tyre në vendet e punës.

Çështja u shqyrtua të enjten paradite, kur anëtarët e KGJK-së votuan për kërkesën. Me shumicë votash, Këshilli e hodhi poshtë atë dhe i rekomandoi ushtrueses së detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, që t’i lirojë gjyqtarët nga funksionet e tyre.

Institucioni e ka lidhur këtë vendim me dorëheqjet kolektive të paraqitura disa vite më parë nga gjyqtarët dhe stafi serb i sistemit të drejtësisë.

Qëndrimi i KGJK-së ka shkaktuar reagim edhe nga Bashkimi Evropian, i cili shprehu “keqardhje të thellë” për mosmiratimin e rikthimit të tyre në detyrë.

Profesori Kolë Krasniqi e konsideron të bazuar në aspektin juridik dhe të drejtë në planin institucional vendimin për të mos mundësuar rikthimin automatik të gjyqtarëve serbë që u larguan nga detyra në vitin 2022. Sipas tij, dorëheqjet nuk përfaqësonin hapa individualë të zakonshëm, por një veprim politik e kolektiv, i cili solli pasoja për institucionet.

Krasniqi thekson se pavarësia e gjyqësorit, si dhe zbatimi i Kushtetutës dhe ligjeve, duhet të mbeten parime themelore. Vendimi i KGJK-së u mor me nëntë vota për, një kundër dhe një abstenim, ndërsa emrat e gjyqtarëve iu propozuan Presidentes për lirimin formal nga detyra.

Sipas profesorit, një gjyqtar ushtron pushtet shtetëror dhe duhet të jetë i mbrojtur nga ndikimet politike e etnike, si dhe nga udhëzimet e çdo autoriteti që qëndron jashtë rendit kushtetues. Për këtë arsye, largimi i organizuar për motive politike dëmton besimin e qytetarëve te paanshmëria, stabiliteti dhe përkushtimi kushtetues i sistemit të drejtësisë. Ai vlerëson se nuk do të ishte e arsyeshme që pas afro katër vjetësh dorëheqjet, të cilat ishin deklaruar të parevokueshme, të anuloheshin pa marrë parasysh pasojat juridike dhe institucionale të krijuara.

Krasniqi thotë se vendimi duhet të përcjellë mesazhin se institucionet e drejtësisë nuk mund të braktisen për t’u përdorur si mjet presioni politik dhe më pas të rifitohet pozita automatikisht, pa procedurë, pa kontroll profesional dhe pa përgjegjësi individuale. Ai shton se autoriteti dhe pavarësia e KGJK-së forcohen, nëse arsyetimi i vendimit mbështetet qartë në Kushtetutë e ligj, zbatohet në mënyrë individuale dhe nuk përmban trajtim diskriminues.

Megjithatë, ai nënvizon se përkatësia etnike nuk duhet të shërbejë as si pengesë, as si avantazh. Për këtë arsye, sipas tij, duhet të zhvillohen konkurse të reja, të hapura dhe transparente. Ish-gjyqtarët serbë do të mund të aplikojnë si individë, duke iu nënshtruar të njëjtave kritere si kandidatët e tjerë, përfshirë kontrollin e integritetit, paanshmërisë, aftësive profesionale dhe mospërfshirjes në aktivitete politike.

Në periudhën afatshkurtër, vendimi mund të krijojë vështirësi në punën e gjykatave në veri dhe të përdoret politikisht nga Beogradi. Por, në perspektivë afatgjatë, profesori vlerëson se integrimi i qëndrueshëm nuk mund të arrihet përmes rikthimeve kolektive të dakordësuara politikisht, por përmes pjesëmarrjes individuale, respektimit të Kushtetutës dhe garës së barabartë.

Krasniqi përfundon se vendimi mund të kontribuojë në forcimin e shtetit ligjor vetëm nëse pasohet menjëherë nga përzgjedhja e gjyqtarëve dhe punonjësve të kualifikuar nga komuniteti serb, si dhe nga masa konkrete për t’u garantuar banorëve të veriut qasje efektive në drejtësi. Përgjegjësia, sipas tij, duhet të mbetet individuale, ndërsa integrimi i institucioneve duhet të vazhdojë të jetë objektiv strategjik i Republikës së Kosovës.