Prof. Dr. Ismet Salihu rrëfen si u hartua në fshehtësi Kushtetuta e parë e Republikës së Kosovës

Tridhjetë e gjashtë vjet pas miratimit të Kushtetutës së parë të Republikës së Kosovës, Prof. Dr. Ismet Salihu sjell detaje nga puna e Komisionit Kushtetues dhe rrethanat në të cilat u përgatit dokumenti i njohur si Kushtetuta e Kaçanikut.

Hartimi i saj u zhvillua gjatë korrikut dhe gushtit të vitit 1990, në një kohë kur Kosova, që nga 5 korriku 1990, ndodhej nën kontrollin e njësive policore dhe ushtarake të Republikës së Serbisë. Për këtë arsye, puna u zhvillua në konspiracion të thellë dhe kryesisht gjatë natës.

Në mesin e anëtarëve shqiptarë të Komisionit të Kuvendit të Kosovës për Çështje Kushtetuese, të angazhuar në hartimin e Kushtetutës, ishin Prof. Dr. Kurtesh Saliu, Prof. Dr. Ejup Statovci, Prof. Dr. Ismet Salihu, mr. Fatmir Fehmiu dhe Prof. Dr. Riza Smaka. Sekretar i Komisionit ishte Halit Muharremi. Sipas Prof. Dr. Kurtesh Salihut, të gjithë këta anëtarë kishin autoritet të lartë shkencor dhe profesional.

Nga anëtarët e Komisionit Kushtetues që morën pjesë në hartimin e Kushtetutës së Kaçanikut, sot është gjallë vetëm Prof. Dr. Ismet Salihu. Ai konsiderohet një prej studiuesve dhe pedagogëve më eminentë shqiptarë në fushën e shkencës së të drejtës penale, si në Kosovë, ashtu edhe në Shqipëri.

Para 2 korrikut 1990, dy mbledhjet e para të Komisionit u zhvilluan në objektin e Kuvendit të Kosovës. Kryetari i Kuvendit, Gjorgje Bozhoviq, i cili sipas pozitës ishte edhe kryetar i Komisionit Kushtetues, së bashku me anëtarët serbë kërkonte që të hartohej Statuti i Kosovës. Përfaqësuesit shqiptarë nuk e pranonin këtë qëndrim, pasi këmbëngulnin që akti më i lartë juridik dhe politik i Kosovës të ishte Kushtetuta e saj.

Pas miratimit të Deklaratës Kushtetuese më 2 korrik 1990, me dakordimin e udhëheqjes më të lartë të Kosovës dhe të Alternativës së Kosovës, anëtarët e Komisionit vazhduan punën jashtë ndërtesës së Kuvendit.

Katër ose pesë mbledhje u mbajtën në banesën e Prof. Dr. Ismet Salihut në rrugën “Ramiz Sadiku”, e cila sot quhet “Agim Ramadani”, në Prishtinë. Gjatë gushtit, puna vijoi në shtëpinë e tij në lagjen “Velania”.

Në mbledhjen e parë të zhvilluar jashtë Kuvendit u vendos që të përgatitej drafti i Kushtetutës së Republikës. Anëtarët ranë dakord që preambulën ta hartonte profesori Ejup Statovci, ndërsa për kapitujt e tjerë u caktuan hartuesit përkatës. Tekstet e përgatitura do të shqyrtoheshin, analizoheshin dhe miratoheshin në një mbledhje të veçantë të Komisionit.

Prof. Dr. Ismet Salihu tregon se, pasi dokumenti u përfundua dhe u miratua nga të gjithë anëtarët, Prof. Dr. Kurtesh Saliu, i cili formalisht drejtonte Komisionin Kushtetues, u kërkoi anëtarëve të mos fshihnin asgjë nëse do të merreshin në pyetje nga regjimi i Serbisë, por të tregonin saktësisht mënyrën se si ishte zhvilluar puna.

Propozimi u pranua nga të gjithë anëtarët. Versioni përfundimtar i Kushtetutës së Republikës së Kosovës iu dorëzua Halit Muharremit, sekretarit të Komisionit. Dorëshkrimet u fshehën nën dërrasat e çatisë së shtëpisë së Prof. Dr. Ismet Salihut në Velani, pasi pjesa më e madhe e punës ishte kryer aty.

Halit Muharremi më pas ia dorëzoi tekstin e plotë profesor Fehmi Aganit. Në shtëpinë e Aganit, së bashku me Ali Aliun dhe Ilaz Kurteshin, dokumenti u lexua, u analizua dhe u pranua në tërësi.

Prof. Dr. Ismet Salihu thotë se për gjithë procesin, deri në përfundimin e Kushtetutës, ishte në dijeni edhe Ibrahim Rugova, i cili në atë kohë drejtonte partinë më të madhe në Kosovë, Lidhjen Demokratike të Kosovës, dhe e kishte mbështetur punën e Komisionit.

Rreth përvjetorit të dymbëdhjetë të miratimit të Kushtetutës së Kaçanikut, më 7 shtator 1990, rrëfimet e Prof. Dr. Kurtesh Saliut u hodhën në shkrim dhe u përfshinë në librin “Një ditë midis dy epokash”, në faqen 114, me titullin “Hartuesit e Kushtetutës së Kaçanikut”. Takimi mes autorit dhe Prof. Dr. Kurtesh Saliut ishte zhvilluar gjatë verës së vitit 2012, në Parkun e qytetit në Prishtinë, ndërsa profesori ishte pajtuar me përmbajtjen e tekstit.

Në mënyrë konspirative u njoftuan edhe delegatët e Kuvendit të Kosovës për mbajtjen e mbledhjes në Kaçanik. Seancën e drejtoi nënkryetari i Kuvendit të Kosovës, Iljaz Ramajli. Me votat e të gjithë delegatëve të pranishëm, më 7 shtator 1990 u miratua Kushtetuta e Republikës së Kosovës.