Konsullata serbe në Shkodër, publicisti Hyseni shpjegon peshën e zgjedhjes së qytetit

Shqipëria dhe Serbia kanë arritur në parim një marrëveshje për hapjen e konsullatave në Bujanoc dhe Shkodër, një zhvillim që u bë publik gjatë javës së kaluar.

Ministri i Punëve të Jashtme i Shqipërisë, Ferit Hoxha, bëri të ditur se pala shqiptare ka kërkuar krijimin e një Konsullate të Përgjithshme në Luginën e Preshevës, kurse Serbia ka paraqitur kërkesën për një Konsullatë të Përgjithshme në Shkodër.

Në një postim në Facebook, Hoxha sqaroi se Shqipëria synon të hapë Konsullatën e Përgjithshme të Republikës së Shqipërisë në Luginën e Preshevës, ndërsa kërkesa e Serbisë lidhet me Shkodrën. Sipas tij, veprimet përkatëse do të ndërmerren në kohën e duhur, vetëm nëse dhe kur të dyja palët të arrijnë pajtim për të gjitha aspektet dhe hollësitë e procesit.

Perspektiva e hapjes së Konsullatës së Serbisë në Shkodër ka nxitur diskutime dhe reagime të shumta në opinionin shqiptar, për shkak të peshës historike të qytetit dhe situatës së ndjeshme politike në rajon.

Publicisti Nehat Hyseni, duke folur për “Bota sot”, thotë se ky zhvillim nuk duhet trajtuar vetëm si një procedurë formale në raportet diplomatike ndërmjet dy vendeve. Sipas tij, çështja duhet shqyrtuar edhe përmes historisë, kujtesës kolektive dhe zhvillimeve të sotme politike.

Hyseni vëren se Shkodra, si vendi i përzgjedhur për këtë përfaqësi diplomatike, mbart një simbolikë të posaçme.

Ai shpjegon se disa ngjarje politike mund të duken fillimisht si veprime të zakonshme diplomatike, por marrin kuptim shumë më të gjerë për shkak të vendit ku zhvillohen dhe simbolikës që përcjellin. Sipas tij, hapja e Konsullatës së Serbisë në Shkodër përbën pikërisht një rast të tillë. Në aspektin formal, krijimi i një konsullate është pjesë e marrëdhënieve mes shteteve sovrane, por diplomacia nuk kufizohet te protokollet dhe dokumentet. Ajo lidhet gjithashtu me kujtesën historike, simbolikën kombëtare, ndjeshmërinë e publikut dhe besimin e ndërsjellë.

Për shkak të këtij konteksti, vijon publicisti, jo të gjithë e kanë konsideruar vendimin si një veprim të zakonshëm administrativ.

Sipas Hysenit, shumë qytetarë, intelektualë dhe analistë shqiptarë shohin në këtë zhvillim një akt që ngre pikëpyetje me rëndësi kombëtare dhe politike. Ai thekson se Shkodra nuk mund të trajtohet si çdo qytet tjetër, pasi përfaqëson një nga bazat e identitetit kombëtar shqiptar. Historia e saj ndërthuret ngushtë me qëndresën ndaj pushtimeve, mbrojtjen e trojeve shqiptare dhe zhvillimin e arsimit, kulturës, letërsisë e jetës fetare.

Në vlerësimin e tij, kjo simbolikë ndikon drejtpërdrejt edhe te mënyra se si publiku e percepton një vendimmarrje diplomatike.

Pesha historike e Shkodrës, sipas Hysenit, bën që çdo hap politik ose diplomatik i lidhur me qytetin të vlerësohet përtej anës formale. Ai nënvizon se në marrëdhëniet ndërkombëtare simbolika mund të ketë po aq ndikim sa aktet juridike. Për këtë arsye, përzgjedhja e Shkodrës për vendosjen e një përfaqësie diplomatike serbe ka prodhuar reagime dhe pyetje në opinionin publik.

Publicisti e lidh perceptimin e këtij zhvillimi edhe me raportet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

Ai thotë se pikëpyetjet bëhen më të rëndësishme në kushtet e tanishme, kur Serbia vazhdon të mos e njohë pavarësinë e Kosovës dhe dialogu Beograd–Prishtinë përballet ende me shumë vështirësi. Në të njëjtën kohë, shqiptarët e Luginës së Preshevës vazhdojnë të shprehin shqetësime lidhur me realizimin e të drejtave të tyre institucionale, kulturore, arsimore dhe politike.

Këto rrethana, sipas Hysenit, kanë ndikuar që një pjesë e publikut ta interpretojë hapjen e konsullatës edhe si një veprim që përcjell mesazh politik.

Ai sqaron se, në një kontekst të tillë, nuk është e pazakontë që ky hap të mos shihet vetëm si zhvillim diplomatik. Hyseni shton se ky nuk është domosdoshmërisht interpretimi i vetëm i mundshëm, por ndihmon për të kuptuar pse vendimi ka nxitur debat dhe përse shumë qytetarë kërkojnë sqarime më të plota nga institucionet.

Duke u ndalur te aspekti diplomatik, Hyseni pranon se një konsullatë mund të përmbushë edhe detyra konkrete dhe praktike.

Sipas tij, hapja e një institucioni të tillë mund të konsiderohet përpjekje për forcimin e komunikimit institucional dhe lehtësimin e marrëdhënieve dypalëshe. Konsullatat zakonisht merren me çështje si vizat, përkrahja e qytetarëve dhe bashkëpunimi në fushën ekonomike e kulturore. Megjithatë, ai thekson se në një rajon me të kaluar të ndërlikuar si Ballkani, vendime të tilla mbartin edhe përmasa gjeopolitike.

Hyseni shpreh kritika gjithashtu për mungesën e një komunikimi më të gjerë me publikun nga ana e institucioneve shqiptare.

Ai thotë se një ndër temat kryesore të debatit ka qenë mënyra se si institucionet e Shqipërisë e kanë administruar këtë çështje. Kritikat, sipas tij, janë përqendruar te mungesa e transparencës publike dhe e një bashkërendimi më të gjerë kombëtar. Në opinionin publik është shtruar pyetja nëse vendime të këtij lloji duhet të diskutohen në mënyrë më gjithëpërfshirëse në nivel institucional, jo vetëm nga qeveria, por edhe me përfshirjen e faktorëve të tjerë shoqërorë, diplomatikë dhe politikë.

Në përfundim, publicisti vlerëson se diskutimi për Konsullatën e Serbisë në Shkodër duhet vendosur në një kornizë më të gjerë të debatit mbi politikën e jashtme shqiptare dhe jo të kufizohet vetëm në aspektin diplomatik.

Për “Bota sot”, Hyseni përfundon se debati i krijuar tregon se politika e jashtme nuk përbëhet vetëm nga marrëveshjet dhe protokollet. Ajo ndërthuret me identitetin kombëtar, kujtesën historike, perceptimin e publikut dhe besimin e qytetarëve te institucionet. Sipas tij, vetëm transparenca, argumentimi dhe respekti ndaj ndjeshmërive historike mund të krijojnë një politikë të jashtme që ka besimin e qytetarëve dhe u shërben interesave afatgjata të Shqipërisë, Kosovës dhe stabilitetit rajonal.