Cakolli: Shiroka-Pula duhet të vendosë deri më 23 tetor për Ligjin e Speciales

Presidentja e Kosovës, Justina Shiroka-Pula, deri të premten, më 23 tetor, duhet të vendosë nëse do ta dekretojë Ligjin për Dhomat e Specializuara apo do ta rikthejë atë në Kuvend për rishqyrtim. Nëse ligji kthehet, deputetët mund ta miratojnë sërish me të paktën 61 vota, ndërsa mënyra e ndryshimit të dispozitave të kundërshtuara mbetet e pasqaruar.

Eugen Cakolli, hulumtues në Institutin Demokratik të Kosovës (KDI), ka shpjeguar se cilat janë hapat kushtetues dhe parlamentarë që lidhen me këtë çështje, duke nënvizuar se afati i presidentes për të marrë vendim skadon më 23 tetor.

Sipas tij, kreu i shtetit mund ta kthejë një ligj në Kuvend për rishqyrtim përmes mekanizmit të quajtur “veto pezulluese”. Ky veprim, megjithatë, duhet të mbështetet në kundërshtime konkrete për cenimin e mundshëm të interesave legjitime të Kosovës ose të komuniteteve.

“Presidentja mund ta rikthejë një ligj në Kuvend për rishqyrtim, përmes mekanizmit të njohur si veto pezulluese, duke e pezulluar përkohësisht shpalljen e tij”, ka deklaruar Cakolli.

Ai ka sqaruar se kjo kompetencë mund të ushtrohet brenda tetë ditësh nga momenti i pranimit të ligjit. Nëse brenda këtij afati nuk merret asnjë vendim, ligji konsiderohet i shpallur edhe pa dekret presidencial dhe hyn në fuqi pas publikimit në Gazetën Zyrtare.

Nëse Shiroka-Pula e kthen Ligjin për Specialen, Kuvendi ka mundësi ta miratojë atë përsëri me shumicën e të gjithë deputetëve, që nënkupton së paku 61 vota.

“Në rast se ligji kthehet, Kuvendi mund ta votojë atë sërish me shumicën e të gjithë deputetëve, pra me të paktën 61 vota për, duke e rrëzuar kështu veton”, ka thënë ai.

Pas një votimi të tillë, ligji llogaritet i shpallur dhe presidentja nuk ka më të drejtë ta kthejë për herë të dytë të njëjtin akt.

Megjithatë, Cakolli ka vënë në dukje se ekzistojnë paqartësi për procedurën që do të ndiqej nëse Kuvendi do të tentonte të ndryshonte nenet e kundërshtuara nga presidentja.

Ai ka bërë të ditur se Rregullorja e vjetër e Kuvendit e përcaktonte qartë mundësinë e korrigjimit të çështjeve të ngritura nga presidenti. Ndërkaq, Rregullorja në fuqi përshkruan hapat për përmbysjen e vetos, por nuk e sqaron hollësisht mënyrën se si mund të ndryshohen dispozitat.

Vlerësimi i hulumtuesit të KDI-së është se Kuvendi duhet të ketë mundësi t’i korrigjojë nenet kundërshtuese, pasi rikthimi i një ligji synon pikërisht rishqyrtimin e tij dhe trajtimin e vërejtjeve të presidentes.

“Nëse Ligji për Specialen rikthehet, Komisioni për Legjislacion ka katër javë prej pranimit të tij për ta përgatitur raportin për seancë, ndonëse shqyrtimi mund të mbyllet edhe më shpejt”, ka theksuar Cakolli.

Sipas tij, interpretimi i Rregullores nga Komisioni për Legjislacion mund të shërbejë për të qartësuar mënyrën e paraqitjes dhe votimit të ndryshimeve të mundshme, përpara se ligji të rikthehet në shqyrtim në seancë plenare.

Cakolli ka përmendur edhe raste të mëparshme, duke thënë se presidentët e Kosovës kanë kthyer në Kuvend për rishqyrtim të paktën tetë ligje.

Katër nga këto raste kanë ndodhur gjatë mandatit të ish-presidentes Atifete Jahjaga, dy gjatë mandatit të ish-presidentit Hashim Thaçi dhe dy gjatë mandatit të ish-presidentes Vjosa Osmani.

Një prej ligjeve të kthyera gjatë mandatit të Jahjagës, që kishte të bënte me pensionet e pjesëtarëve të Forcës së Sigurisë së Kosovës, ishte dërguar në Gjykatën Kushtetuese. Gjykata kishte qartësuar kufijtë e kompetencave të presidentit në rastin e kthimit të ligjeve.

Prandaj, deri të premten, më 23 tetor, pritet të shihet nëse Justina Shiroka-Pula do ta shpallë Ligjin për Dhomat e Specializuara apo do ta kthejë atë në Kuvend për rishqyrtim.