Biserko për gërmimet: Serbia duhet të përballet me përgjegjësinë, shumë varreza mbeten të pazbuluara

Sonja Biserko, kryetare e Komitetit të Helsinkit për të Drejtat e Njeriut, ka thënë se në Kosovë vazhdojnë të mbeten të pazbuluara shumë varreza masive, të cilat, sipas saj, tregojnë shkallën e krimeve të kryera gjatë luftës.

Duke folur në një intervistë për “Info Magazine”, ajo theksoi se zbulimi i çdo varreze të re e rikthen në vëmendje përgjegjësinë e shtetit serb, i cili, sipas saj, nuk është përballur asnjëherë në mënyrë të plotë me të kaluarën.

Biserko deklaroi se varrezat që ende nuk janë gjetur dëshmojnë për përmasat e krimeve që Serbia ka kryer në Kosovë, por edhe në Bosnje dhe Kroaci. Ajo tha se çdo gjetje e re e hap sërish çështjen e përgjegjësisë së Serbisë, pavarësisht se Tribunali i Hagës për Jugosllavinë i ka dënuar drejtuesit ushtarakë dhe politikë të Serbisë pikërisht për krimet në Kosovë.

Sipas saj, gjykata për krime lufte në Serbi, e krijuar për të proceduar personat që kishin pozita më të ulëta, nuk e vazhdoi këtë punë. Biserko tha se ky institucion praktikisht pushoi së funksionuari dhe nuk u mor në mënyrë efikase me individët e ndryshëm që kishin kryer krime.

Si shembull, ajo përmendi Brigadën e Motorizuar 37, e cila drejtohej nga Lubisha Dikoviq. Ky i fundit, siç rikujtoi Biserko, më pas u promovua në postin e Shefit të Shtabit të Përgjithshëm.

Ajo shtoi se Fondi për të Drejtën Humanitare kishte paraqitur padi penale ndaj Dikoviqit, të mbështetur me shumë të dhëna dhe referenca që, sipas saj, dëshmojnë përgjegjësinë e tij për një numër krimesh lufte të kryera në Kosovë.

Biserko vlerësoi se interpretimi zyrtar në Serbi për ngjarjet në Kosovë, Bosnje dhe Kroaci, si dhe për të gjithë procesin e shpërbërjes së Jugosllavisë, mbështetet në pretendimin se “Serbia e serbët janë viktima më e mëdhat”. Sipas saj, kjo tezë është pranuar dhe promovuar gjerësisht jo vetëm nga elitat politike, por edhe nga ato kulturore, fetare dhe të tjera.

Në këtë kontekst, ajo foli edhe për një burrë nga Istogu, i cili kishte treguar vendin ku ndodhej një varr në Zubin Potok dhe më pas ishte arrestuar nga BIA. Sipas Biserkos, në vend që qytetarët të merren me përgjegjësinë e shtetit serb për ngjarjet në Kosovë, shumica kanë përvetësuar një qëndrim tjetër, ndërsa kushdo që dëshmon për përgjegjësinë e Serbisë përballet me vështirësi të mëdha.

Rasti i personit nga Istogu, sipas saj, ngjan me një ngjarje në Bosnje, ku një serb kishte treguar vendndodhjen e një varreze masive në Tomashicë, në të cilën ndodheshin rreth 1 mijë, përkatësisht 1000 viktima.

Biserko tha se personat që japin informacione të tilla më pas përballen me maltretime, ngacmime dhe forma të tjera presioni. Ajo e cilësoi si veprim shumë të guximshëm zbulimin e varrezës nga personi në fjalë, duke shtuar se, me kalimin e kohës, njerëzit që kanë dijeni për këto ngjarje nuk arrijnë ta mbajnë më barrën dhe herët ose vonë vendosin të flasin për atë histori.

Ajo deklaroi gjithashtu se pushteti i tanishëm në Serbi ka qenë pjesë e strukturave që kanë kryer krime në Kosovë dhe, rrjedhimisht, pjesë e atij projekti. Biserko rikujtoi se kohët e fundit një ministre e Qeverisë në Beograd, anëtare e partisë SPS, kishte thënë se, po të kishte qenë në vendin e Millosheviqit, do ta kishte spastruar Kosovën nga shqiptarët.

Sipas saj, Millosheviqi kishte tentuar ta realizonte këtë spastrim etnik, duke dëbuar nga Kosova mbi 800 mijë, përkatësisht mbi 800.000 shqiptarë, të cilët u larguan drejt Malit të Zi, Shqipërisë dhe Maqedonisë. Biserko tha se shumicës prej tyre u ishin shkatërruar dokumentet personale, në mënyrë që të mos kishin dëshmi kur të ktheheshin në Kosovë. Ajo shtoi se, pa ndërhyrjen e NATO-s, kthimi i këtyre njerëzve do të kishte qenë shumë i vështirë.

Duke folur për arkivat ushtarake, Biserko vlerësoi se është e vështirë të pritet që Serbia ta pranojë kërkesën e Prishtinës për hapjen e tyre. Sipas saj, dokumentet mund të nxjerrin në dritë përgjegjësinë për krimet e kryera në Kosovë dhe në pjesë të tjera të ish-Jugosllavisë.

Ajo nënvizoi se krimet e luftës në Kosovë nuk janë kryer vetëm nga formacionet paraushtarake, pasi edhe ushtria ka marrë pjesë drejtpërdrejt në to. Për këtë arsye, sipas Biserkos, hapja e arkivave ushtarake do të çonte te përgjegjësia e Ushtrisë së Jugosllavisë dhe do ta bënte më të lehtë identifikimin e personave të përfshirë në krimet në Kosovë, si dhe në një pjesë të madhe të krimeve në Kroaci.