Aktakuzë për krime lufte në Gjakovë ndaj Radoiçiqit dhe 19 të tjerëve, analistët vlerësojnë sinjalin e fuqishëm drejtuar Beogradit

Të enjten, Prokuroria Speciale e Kosovës ka paraqitur aktakuzë për krime lufte kundër 20 personave, të lidhur me ngjarjet në Gjakovë.

Në listën e të pandehurve figuron edhe Millan Radoiçiq.

Ky grup prej 20 vetash përballet me akuza për përfshirje në eliminimin e 107 civilëve dhe Prokuroria Speciale ka propozuar që procesi gjyqësor të zhvillohet në mungesë të tyre.

Personat e akuzuar, të cilët përballen me veprën penale “krime lufte kundër popullatës civile”, janë identifikuar nga organi i akuzës vetëm përmes inicialeve: M.K., R.C., M.D., P.R., S.K., L.O., Zh.S., S.S., L.D., Z.R., D.G., Ç.B., V.B., R.B., R.R., L.R., M.Sh., M.R., S.G. dhe T.A..

Institucioni ka bërë të ditura edhe funksionet që të pandehurit ushtronin në periudhën përkatëse.

Bazuar në të dhënat e Prokurorisë, gjatë viteve 1998-1999, M.K., në rolin e drejtuesit të Sekretariatit të Punëve të Brendshme në Gjakovë, R.Ç., si komandant i njësive të Policisë Speciale dhe M.D., në krye të Brigadës së 52-të të Artilerisë Raketore, bashkë me të pandehurit e tjerë, duke përfshirë Radoiçiqin, si anëtarë të formacioneve të sipërpërmendura, akuzohen për pjesëmarrje në masakrimin e 107 civilëve gjatë një “operacioni të shtrirë ushtarako-policor”.

Sipas njoftimit zyrtar të Prokurorisë Speciale, gjatë këtij operacioni, të akuzuarit në fillim i kanë veçuar gratë dhe fëmijët nga meshkujt. Gratë janë grabitur, duke u konfiskuar bizhuteritë e arit, të hollat dhe pasuritë e tjera me vlerë, ndërsa burrat janë likuiduar, disa brenda banesave dhe oborreve të tyre, e disa të tjerë në pikën e njohur si ‘Ura e Taliqit’. Gjithashtu, edhe ndërtesat janë përfshirë nga flakët.

Specialisti i çështjeve të sigurisë, Arben Dashevci, thekson se komunikimi nëpërmjet ngritjes së këtyre aktakuzave është i prerë dhe i merituar, duke nënvizuar se pavarësisht mbrojtjes që gëzojnë nga Serbia, herët a vonë do të jenë të detyruar të paraqiten para autoriteteve shtetërore të Kosovës.

Për shkak se gjykimi do të mbahet në mungesë, Dashevci shprehet për “Bota sot” se është e dukshme që ata nuk ndihen rehat apo të qetësuar me veprimet për të cilat akuzohen.

“Sinjali që përcillet me ngritjen e aktakuzës ndaj Millan Radoiçiqit dhe 19 personave të tjerë për krime lufte, sidomos duke marrë parasysh rolin e tij në zhvillimet e fundit të sigurisë në veri të Kosovës, është i qartë dhe i drejtë. Pavarësisht se ata janë në mungesë, herët a vonë, me ndryshimin e establishmentit në Serbi, pasi dihet mirë se atje kanë mbrojtje, do të kenë detyrimin t’i dorëzojnë pranë organeve tona shtetërore e gjyqësore. Këto vepra të rënda penale nuk parashkruhen kurrë. Duke qenë se Prokuroria ka kërkuar gjykimin në mungesë, kjo ka efektin e vet mbi të dyshuarit; ata nuk ndihen aspak komod apo të qetë, vepra i rëndon. Ata qëndrojnë vetëm në Serbi, sepse procesi në përpjekjet e Kosovës për vendosjen e drejtësisë dhe bashkëpunimi ndërkombëtar për arrestimin e të akuzuarve nuk ndalet. Kudo që gjenden dhe ka mundësi për t’i kapur, ata arrestohen dhe dalin para drejtësisë për krimet që dyshohet se i kanë kryer, pavarësisht se ku apo kush është ai”, deklaroi Dashevci.

Më tej, ai shton se drejtësia duhet t’i arrijë ata kudo që ndodhen.

“Është një punë shumë e mirë e institucioneve tona në gjurmimin e atyre që shkaktuan këto masakra të tmerrshme. E vërteta dhe provat janë në anën tonë dhe unë besoj se drejtësia duhet dhe do t’i gjejë ata kudo që janë, herët a vonë, qoftë me gjykim në mungesë, qoftë në seanca gjyqësore me praninë e tyre”, përfundoi eksperti.

Rikujtojmë se në prill të vitit 2025, Prokuroria Themelore në Gjakovë kishte lëshuar urdhër-arrest për Radoiçiqin dhe 19 serbë të tjerë, nën dyshimin për pjesëmarrje në vrasjen e civilëve në Gjakovë, eshtrat e të cilëve u zbuluan më vonë në një varrezë masive në Serbi.

Në argumentimin për urdhër-arrestin shpjegohej se gjatë viteve 1998-99, në zonën e quajtur ‘Ura e Taliqit’ në Gjakovë, nga data 7 deri më 10 maj 1999, pjesëtarët e forcave të armatosura dhe policore serbe me uniformë, përfshirë edhe të pandehurit, kishin nisur të kontrollonin banesat një nga një, “duke nxjerrë me dhunë e kërcënime të gjithë personat që gjendeshin aty, duke i ndarë burrat nga gratë dhe fëmijët dhe më pas vranë gjithsej 106 civilë të kombësisë shqiptare. Pas konfliktit, trupat e tyre u gjetën në një varrezë masive në Batajnicë të Serbisë”.

Gjithashtu, në dokumentacionin për urdhër-arrestin thuhej se ky grup personash, ku bën pjesë edhe Radoiçiq, nga 7 maji i vitit 1999 deri më 10 maj të po atij viti kishte ndaluar dhe burgosur më tepër se 300 civilë shqiptarë, të cilët u mbajtën në “burgje të improvizuara, pa trajtim njerëzor, duke u munguar nevojat bazike, ushqimi i duhur, higjiena dhe ndihma mjekësore. Më vonë, një pjesë e madhe e këtyre të burgosurve ishin transferuar në burgje të ndryshme të Kosovës”.

Së fundi, siç bëri të ditur Gjykata Themelore e Gjakovës, këta individë u liruan pas muajit qershor të vitit 1999, me asistencën e organizatave ndërkombëtare.

Ndërkaq, gazetari Gëzim Olluri, vlerëson se procese gjyqësore të tilla funksionojnë si instrumente institucionalë për ruajtjen e kujtesës kolektive.

Sipas tij, përpunimi i provave të mbledhura në terren në sferën ligjore i jep një formë juridike dëshmive të luftës.

“Edhe pse të vonuara, ngritja e aktakuzave të kësaj natyre mbart një peshë morale dhe historike në lidhje me të kaluarën e Kosovës. Gjykime të tilla shërbejnë si mekanizma institucionalë për ruajtjen e kujtesës sonë kolektive, duke siguruar që tragjedi si rasti i Gjakovës në këtë kontekst të mos veniten me kalimin e kohës”, deklaroi Olluri për “Bota sot”.

Ai shtoi se trajtimi i provave nga terreni në rrafshin juridik u jep formë ligjore dëshmive të luftës, duke dëshmuar se përballja me të shkuarën nuk realizohet pa ndëshkuar kriminelët dhe pa pranuar të vërtetën nga ana e agresorit. Zbulimet që kryhen në lidhje me krimet e luftës marrin një dimension të ri kur trajtohen nga institucionet dhe shërbejnë si një arkivë e pakundërshtueshme për gjeneratat e ardhshme.

Sipas Ollurit, vënia përballë drejtësisë e ekzekutorëve të krimit dhe kriminelëve dhe ndëshkimi i tyre, e zbut sadopak vuajtjen e familjeve të viktimave.

Ai mendon se aktakuza nuk duhet perceptuar si një proces i thjeshtë gjyqësor, por duhet konsideruar si dëshmi e synimeve gjenocidale të Serbisë.

Olluri shton se rëndësia e gjykimeve të kësaj natyre i tejkalon caqet e një procesi penal të zakonshëm.

“Përballja e autorëve të krimit dhe kriminelëve me drejtësinë, si dhe ndëshkimi i tyre nga ana e institucioneve të drejtësisë, e lehtëson sadopak dhimbjen e familjarëve që humbën më të dashurit e tyre gjatë luftës nga forcat okupuese të Serbisë”, vijoi ai.

Olluri përmbylli duke thënë se përtej ndjekjes penale të xhelatëve (kuptueshëm që duhet pritur gjykimi përfundimtar), ky proces përbën një akt nderimi për viktimat. Në këtë rast, aktakuza për vrasjen e 107 civilëve shqiptarë në Gjakovë nuk duhet parë si një proces i zakonshëm gjyqësor, por të konsiderohet si provë e qëllimeve gjenocidale të Serbisë. Pesha e gjykimeve të kësaj natyre i kalon kufijtë e një procesi penal ordiner. Përballja e shoqërive me të kaluarën është parakusht për stabilitet politik dhe nuk mund të ketë negociata të sinqerta me Serbinë, nëse kjo e fundit nuk merr përgjegjësi për gjenocidin e kryer ndaj shqiptarëve.